Mniej załączników i krótszy czas oczekiwania na dotację w Czystym Powietrzu? Trwają prace nad uproszczeniem programu

W programie Czyste Powietrze złożono już ponad 427 tys. wniosków na łączną kwotę 7,46 mld zł. Do tej pory wypłacono 37 proc. z tej kwoty. Czy w programie „Czyste Powietrze” nie jest potrzebne wprowadzenie uproszczeń, zarówno dotyczących wnioskowania jak i rozliczania? Pyta o to grupa posłów Koalicji Obywatelskiej.

Zdjęcie autora: Redakcja GLOBEnergia

Redakcja GLOBEnergia

Program Czyste Powietrze wspiera przedsięwzięcia termomodernizacyjne w Polsce od 2018 roku. W momencie uruchomienia nie odniósł jednak spektakularnego sukcesu. Procedury składania wniosków były zbyt skomplikowane i wnioskodawcy sobie z nimi nie radzili. Wnioski wymagały uzupełnień, przez co czas ich rozpatrywania wydłużał się. Program wymagał zdecydowanych uproszczeń i faktycznie zostały one wprowadzone. Od 15 maja 2020 roku zaczęła obowiązywać nowa wersja programu - Czyste Powietrze 2.0, do której po kolei dokładano poszczególne usprawnienia, a złożenie wniosku nie stanowiło już takiego problemu. Wśród najistotniejszych zmian znalazło się zmniejszenie liczby grup dochodowych i poziomów dofinansowania do dwóch, skrócenie czasu rozpatrywania wniosków, uproszczenie wniosku o dotację poprzez brak konieczności podawania danych technicznych dotyczących budynku i urządzeń, rezygnacja z dokumentów dotyczących wysokości dochodów, możliwość składania wniosków online poprzez elektroniczny kanał gov.pl, włączenie banków do formuły, wzmocnienie współpracy z gminami, powiązanie poziomu dotacji z efektem ekologicznym, umożliwienie otrzymania dotacji na termomodernizację tym osobom, które już mają efektywne źródło ciepła oraz możliwość finansowania przedsięwzięć rozpoczętych, a nawet zakończonych.

Od tego czasu do programu wprowadzono jeszcze kilka zmian. Między innymi od 2022 roku Czyste Powietrze nie wspiera już zakupu źródeł ciepła na węgiel, nawet tych najwyższej klasy. Zostały też przeznaczone dodatkowe środki na punkty konsultacyjno-informacyjne. 25 stycznia 2022 roku oprócz podstawowego i podwyższonego poziomu dofinansowania został wprowadzony jeszcze trzeci - najwyższy poziom dofinansowania, w którym kwota dofinansowania może sięgnąć nawet 69 tys. zł. Taka dotacja przysługuje osobom o miesięcznym dochodzie nie większym niż 900 zł/os. w przypadku wieloosobowego gospodarstwa domowego lub 1260 zł w przypadku jednoosobowego gospodarstwa domowego. Narodowy Fundusz uruchamiając dofinansowanie zapowiedział, że te rozwiązania mają być jeszcze rozszerzane między innymi o prefinansowanie wydatków oraz pomóc wnioskodawcom w przygotowaniu, realizacji i rozliczeniu inwestycji.

Czy kolejne ułatwienia są konieczne?

Zmiany w programie są wprowadzane stosunkowo często, jednak okazuje się, że program w dalszym ciągu może wymagać uproszczeń. Grupa posłów Koalicji Obywatelskiej, a dokładnie Krystyna Sibińska, Maria Małgorzata Janyska, Joanna Jaśkowiak, Zofia Czernow, Jarosław Urbaniak, Monika Wielichowska pytają w interpelacji o konieczność wprowadzenia zmian w programie Czyste Powietrze. Posłowie zwrócili uwagę, że dofinansowanie dotyczy w większości ludzi starszych, ubogich, często samotnych, którzy zadłużają się, żeby zrealizować inwestycję, a potem czekają latami na zwrot. Zdaniem posłów beneficjenci nie znają podstawowych zapisów programu, a wnioski o płatność wypełniają bez zapoznania się z ogólnodostępną instrukcją. W związku z tym zwrócili się z zapytaniem do Ministerstwa Klimatu i Środowiska, czy w programie „Czyste Powietrze” nie jest potrzebne wprowadzenie uproszczeń, zarówno dotyczących wnioskowania jak i rozliczania.

Będą zmiany! Mniej załączników i krótsza weryfikacja?

Małgorzata Golińska Sekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska w odpowiedzi na interpelację przyznała, że potrzeba wprowadzenia modyfikacji tego zakresu funkcjonowania Programu jest dostrzegana przez resort środowiska i klimatu. Trwają prace nad ograniczeniem liczby załączników oraz nad uproszczeniem formularza wniosku o płatność.

“Obecnie trwają prace mające na celu uproszczenie sposobu rozliczania przedsięwzięć realizowanych w ramach Programu. W ramach podjętych działań Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wypracował propozycje uproszczeń i modyfikacji formularza wniosku o płatność oraz innych dokumentów związanych z rozliczaniem przedsięwzięć w ramach Programu” - czytamy w odpowiedzi.

Zanim zmiany zostaną wprowadzone, musi zostać przeanalizowany ich zakres, a także ryzyko z nimi związane. Do analizy, nad którą aktualnie trwają prace wykorzystywane są dane o błędach i nieprawidłowościach w składanych wnioskach o płatność, obserwowanych przez pracowników wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Wyniki pozwolą na określenie zakresu uproszczeń. Oprócz tego, koncepcję zmian będzie musiało potwierdzić Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, jako że program finansowany jest ze środków unijnych.

Małgorzata Golińska poinformowała również, że przy współpracy ekspertów Banku Światowego, prowadzone są prace zmierzające do usprawnienia procedur weryfikacji wniosków o płatność i przyspieszenia wypłat dotacji dla beneficjentów.

Pozostałe zmiany

Niedawno na łamach portalu informowaliśmy, że NFOŚiGW planuje wprowadzenie zmian w programie, które umożliwią złożenia drugiego wniosku na termomodernizację budynku. Więcej na ten temat można przeczytać TUTAJ.

Czyste Powietrze w liczbach

Według danych z dnia 22 kwietnia 2022 r. w programie Czyste Powietrze złożono już ponad 427 tys. wniosków na łączną kwotę 7,46 mld zł. Do tej pory podpisano już około 360 tys. umów na prawie 6 mln zł. dofinansowania. Wypłacono już 2,8 mln zł.

Źródło: Sejm, NFOŚiGW, własne

Zobacz również