Nabór operatorów Czystego Powietrza: gminy mają więcej czasu

• NFOŚiGW wydłużył termin zgłaszania się gmin do roli operatorów programu Czyste Powietrze do 31 marca 2026 roku.
• Funkcję operatora może pełnić każda gmina w Polsce, niezależnie od dotychczasowego udziału w programie.
• Decyzja daje samorządom więcej czasu na organizacyjne i kadrowe przygotowanie się do obsługi beneficjentów.

O co chodzi z operatorami w Czystym Powietrzu?

Po pierwsze, funkcja operatora programu Czyste Powietrze została zaprojektowana jako wsparcie proceduralne, a nie techniczne. Pracownicy gmin nie analizują projektów instalacji ani nie oceniają zastosowanych rozwiązań technologicznych. Ich rola polega na pomocy mieszkańcom w prawidłowym przejściu przez skomplikowane wymogi formalne programu dotacyjnego.

Do pełnienia tej funkcji może przystąpić każda gmina, zarówno ta, która od lat prowadzi punkt konsultacyjno-informacyjny, jak i samorząd dopiero rozpoczynający współpracę w ramach Czystego Powietrza. Zgłoszenia kierowane są do właściwego wojewódzkiego funduszu ochrony środowiska i gospodarki wodnej, który udostępnia wzór porozumienia oraz komplet wymaganych dokumentów. Co istotne, gmina zachowuje elastyczność w sposobie realizacji zadań operatorskich. Może prowadzić je samodzielnie, we współpracy z inną gminą lub zgodnie z obowiązującymi przepisami – powierzyć je podmiotowi zewnętrznemu. 

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej zdecydował o wydłużeniu naboru gmin do roli operatorów aż do 31 marca 2026. To szczególnie istotna informacja dla samorządów, gdzie ten program dotacji cieszy się dużą popularnością. To także duże ułatwienie dla samych zainteresowanych dotacja, gdyż jak wiemy procedury w Czystym Powietrzu nie należą do najłatwiejszych.  

Punkty konsultacyjne zostają także w 2026 roku

Narodowy Fundusz potwierdził również, że współpraca z gminami w zakresie punktów konsultacyjno-informacyjnych będzie kontynuowana w 2026 roku. PKI nadal pełnią funkcję pierwszego kontaktu dla mieszkańców. To tam można uzyskać podstawowe informacje o programie oraz wsparcie przy przygotowaniu dokumentów.

Dotychczas finansowanie PKI odbywało się w formule refundacji kosztów kwalifikowanych do 35 tys. zł rocznie, z możliwością pokrycia nawet 100% wydatków. Jak informuje NFOŚiGW obecnie trwają prace nad aktualizacją zasad współpracy z samorządami, w tym nad zmianami w katalogu kosztów kwalifikowanych, zarówno dla punktów konsultacyjnych, jak i zadań operatorskich.

Ryczałt za obsługę wniosków

Za realizację zadań operatora przewidziano ryczałt w wysokości 1700 zł za jednego beneficjenta. Wynagrodzenie wypłacane jest etapowo:

• 500 zł po podpisaniu umowy o dofinansowanie,
  
• 1200 zł po zakończeniu inwestycji i jej końcowym rozliczeniu.
  

Gminy, które nie zdecydują się na przejęcie funkcji operatora, nadal mogą prowadzić punkty konsultacyjno-informacyjne. W sytuacji, gdy na danym obszarze nie działa operator, obsługę beneficjentów przejmuje bezpośrednio właściwy WFOŚiGW.

Według danych NFOŚiGW, dotychczas do programu w tej roli przystąpiło 1 349 gmin. Wraz z wojewódzkimi funduszami odpowiadają one za ponad 40% wniosków składanych w nowej odsłonie programu, obowiązującej od końca marca 2025 roku.

Źródło: NFOŚiGW