Nawet 122 projekty czekają na nowe prawo: biometan rusza z bloków startowych

• W Polsce przygotowywane są 122 projekty biometanowe o łącznym potencjale około 800 mln m³ rocznie.
• Tylko sześć projektów posiada już pozwolenie na budowę, natomiast większość pozostaje na etapie postępowań środowiskowych.
• Projekt UD332 wprowadza system aukcyjny dla instalacji biometanowych o mocy powyżej 1 MW i możliwość uzyskania wsparcia nawet przez 20 lat.

122 projekty, ale większość nadal na papierze

Dane dotyczące aktualnie przygotowywanych inwestycji pokazują, że zainteresowanie produkcją biometanu w Polsce jest duże. Łącznie rozwijane są 122 projekty, które po uruchomieniu mogłyby produkować około 800 mln m³ biometanu rocznie. Moc planowanych instalacji szacowana jest na około 430 MW.

Struktura tego portfela pokazuje jednak, że droga od pomysłu do rozpoczęcia budowy pozostaje długa. Spośród wszystkich projektów 76 znajduje się na etapie uzyskiwania decyzji środowiskowej. Kolejne 34 inwestycje posiadają już decyzję środowiskową, sześć ubiega się o pozwolenie na budowę, a tylko sześć ma takie pozwolenie.

Oznacza to, że zdecydowana większość rynku znajduje się nadal we wczesnej lub średnio zaawansowanej fazie przygotowań. Projekty z pozwoleniem na budowę stanowią niespełna 5 proc. wszystkich przygotowywanych inwestycji. Dane dobrze pokazują, że największym wyzwaniem nie jest dziś brak zainteresowania biometanem, lecz przeprowadzenie inwestycji przez pełną ścieżkę administracyjną i zapewnienie jej przewidywalnego modelu finansowego.

Polska może produkować miliardy metrów sześciennych biometanu

Ministerstwo Klimatu i Środowiska szacuje inwestycyjny potencjał polskiego rynku biometanu na co najmniej 3,2 mld m³ rocznie. Potencjał techniczny ma być jeszcze wyższy i może sięgać nawet 8 mld m³ rocznie.

Obecnie planowane projekty, odpowiadające za około 800 mln m³ produkcji rocznie, wykorzystałyby zatem około jednej czwartej ostrożniej szacowanego potencjału inwestycyjnego. To pokazuje, że nawet realizacja wszystkich przygotowywanych dziś instalacji nie wyczerpałaby możliwości krajowego rynku.

Biometan może być produkowany między innymi z odpadów rolniczych, produktów ubocznych przetwórstwa rolno-spożywczego oraz innych dostępnych lokalnie substratów. Po odpowiednim oczyszczeniu posiada parametry zbliżone do gazu ziemnego i może być wykorzystywany w energetyce, ciepłownictwie, przemyśle oraz transporcie.

Rozwój krajowej produkcji oznaczałby ograniczenie zapotrzebowania na importowane paliwo. Biometan nie zastąpi całego zużywanego w Polsce gazu, ale może stać się ważnym elementem zwiększania bezpieczeństwa energetycznego i wykorzystania krajowych zasobów.

Aukcje dla instalacji powyżej 1 MW

Nowym impulsem dla rynku ma być projekt ustawy UD332, przyjęty przez Radę Ministrów 14 lipca 2026 roku. Jedną z najważniejszych zmian jest wprowadzenie systemu aukcyjnego dla instalacji produkujących biometan o mocy przekraczającej 1 MW.

Inwestorzy będą konkurować w aukcjach o możliwość sprzedaży biometanu w ramach systemu gwarantującego przewidywalne warunki finansowe. Wsparcie będzie mogło obowiązywać nawet przez 20 lat. Tak długi okres ma ułatwić pozyskiwanie finansowania i podejmowanie decyzji dotyczących projektów wymagających wielomilionowych nakładów.

Mechanizm aukcyjny ma jednocześnie ograniczać koszty systemu. Wsparcie otrzymają projekty oferujące najkorzystniejsze warunki, zamiast wszystkich instalacji spełniających podstawowe kryteria.

Według zapowiedzi Ministerstwa Klimatu i Środowiska w pierwszym etapie działania nowego systemu może powstać co najmniej 53 instalacji biometanowych. To znacząca liczba, szczególnie biorąc pod uwagę, że obecnie zaledwie kilka przygotowywanych projektów posiada pozwolenie na budowę.

Gazociąg bezpośredni ma ułatwić sprzedaż biometanu

Projekt UD332 reguluje również funkcjonowanie gazociągu bezpośredniego. Takie rozwiązanie ma umożliwiać dostarczanie biogazu, biogazu rolniczego lub biometanu bezpośrednio pomiędzy producentem a odbiorcą.

Może to mieć szczególne znaczenie dla instalacji znajdujących się daleko od sieci gazowej albo dla zakładów przemysłowych zainteresowanych odbiorem paliwa z pobliskiej biometanowni. Bezpośrednie połączenie ograniczałoby konieczność budowy kosztownej infrastruktury prowadzącej do istniejącej sieci dystrybucyjnej.

W praktyce biometanownia mogłaby więc powstać w sąsiedztwie dużego gospodarstwa rolnego, zakładu przetwórczego lub przedsiębiorstwa zużywającego gaz. Substraty, produkcja paliwa i jego wykorzystanie pozostawałyby w jednym lokalnym obiegu.

System wsparcia jest coraz szerszy

Nowe aukcje mają uzupełnić już funkcjonujące instrumenty. Inwestycje biogazowe i biometanowe mogą korzystać między innymi z programów Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Program „Wysokosprawna kogeneracja z biogazu” dysponuje budżetem 1 mld zł, natomiast wartość programu „Energia dla Wsi” wynosi 3 mld zł. Projekty biometanowe mogą być również wspierane w ramach programu FEnIKS oraz programu dotyczącego poprawy bezpieczeństwa energetycznego poprzez wykorzystanie biometanu.

System uzupełniają mechanizmy operacyjne, takie jak Feed-in Tariff, Feed-in Premium oraz aukcje dla większych instalacji OZE. Najważniejszą zmianą dla sektora biometanowego będzie jednak stworzenie odrębnego, przewidywalnego modelu dla projektów przekraczających 1 MW.

Rolnictwo może stać się zapleczem nowego rynku

Rozwój biometanu może stworzyć dodatkowe źródło przychodów dla gospodarstw rolnych. Rolnicy będą mogli dostarczać do instalacji pozostałości roślinne, odpady hodowlane oraz inne substraty, a w części przypadków również samodzielnie lub wspólnie z partnerami inwestować w produkcję paliwa.

Korzyści mogą pozostać także w lokalnych społecznościach. Biometanownie oznaczają miejsca pracy, wpływy podatkowe i zagospodarowanie pozostałości, które dziś mogą stanowić koszt lub problem organizacyjny. Jednocześnie nie każda inwestycja będzie możliwa bez zapewnienia odpowiedniej ilości substratów, odbiorcy paliwa oraz akceptacji lokalnej społeczności.

Polski rynek biometanu ma więc duży potencjał, ale wciąż znajduje się na początku drogi. Portfel 122 projektów pokazuje rosnące zainteresowanie inwestorów, natomiast niewielka liczba pozwoleń na budowę przypomina, że o rzeczywistym rozwoju sektora zdecydują sprawność procedur, dostęp do finansowania i ostateczny kształt nowych przepisów. Jeśli system aukcyjny zacznie działać zgodnie z założeniami, biometan może w najbliższych latach przejść z prezentacji i dokumentacji środowiskowych do realnej produkcji na skalę przemysłową.

Źródło: MKiŚ