Net-billing ze stałą stawką? Eksperci proponują nowe rozwiązanie dla prosumentów

Zdjęcie autora: Redakcja GLOBEnergia

Redakcja GLOBEnergia

Poprawki do poselskiego projektu nowelizacji ustawy o OZE, wniesione i zatwierdzone w trakcie ostatniego posiedzenia sejmowej podkomisji, zakładają przejściowy system opustów (1 stycznia-30 czerwca 2022 roku), okres dostosowawczy obejmujący system net-billingu w oparciu o ceny giełdowe miesięczne (1 lipca 2022 rok – 30 czerwca 2024 roku) oraz docelowy model rozliczeń wprowadzający system net-billingu w oparciu o ceny giełdowe godzinowe, który miałby obowiązywać od 1 lipca 2024 roku. Redakcyjną analizę możesz przeczytać TUTAJ. Bogdan Szymański, prezes SBF POLSKA PV stwierdził, że trudno mówić o jakimkolwiek systemie wsparcia, a co najwyżej o funkcjonowaniu prosumentów w nowych zasadach uszytych na miarę koncernów energetycznych. Z kolei resort w odpowiedzi na jedną z interpelacji, przekonuje, że wsparcie jest dalej korzystne, a prosument w projektowanym nowym systemie (net-billingu) zaoszczędziłby ok. 1670 zł rocznie w przypadku przejścia na taryfę G12 w porównaniu do konsumenta o identycznym poziomie zużycia energii (4,5 MWh rocznie). Stanowi to oszczędność około 56 proc. w porównaniu do gospodarstwa bez instalacji PV.

Nad projektem zmian systemu prosumenckiego pochylili się także eksperci Forum Energii. Zauważają, że w ostatnich latach ponad 700 tys. gospodarstw domowych i przedsiębiorstw zainwestowało we własne instalacje fotowoltaiczne oraz powstało ok. 35 tys. miejsc pracy w firmach oferujących usługi w tym segmencie - to największy, choć nieplanowany, sukces rządu PiS w zakresie energetyki. Dalszy tak dynamiczny rozwój mikroinstalacji w Polsce stoi pod znakiem zapytania – rząd planuje zmiany w zasadach funkcjonowania tej dynamicznie rozwijającej się dziedziny energetyki.

- To operacja na żywym organizmie, dlatego potrzebna jest chirurgiczna precyzja we wprowadzaniu zmian – transparentny proces, jasne intencje oraz czas, który pozwoli powstałym firmom oraz spółkom energetycznym przygotować się do zmian – wskazuje think-tank.

W pierwszej kolejności potrzebne są deklaracje dotyczące rozwoju energetyki słonecznej, w tym prosumenckiej np. na poziomie 2 GW rocznie. Operatorzy sieci dystrybucyjnych muszą wtedy przygotować się na dalszy rozwój mikroinstalacji, a prosumenci powinni partycypować w kosztach rozwoju sieci – co w tym momencie się nie dzieje. Konieczne jest przygotowanie przez OSD planów inwestycyjnych pod kątem rozwoju nie tylko fotowoltaiki, ale np. samochodów elektrycznych.

Reforma systemu wsparcia prosumentów musi nastąpić do 2024 roku, żeby wdrożyć unijne przepisy o sposobie rozliczania energii z mikroinstalacji. Nowy system wsparcia powinien zachęcać do większej konsumpcji energii w trakcie jej wytwarzania i umożliwić osobne rozliczanie się za energię oddaną i pobraną z sieci. Forum Energii proponuje, by nowy system wsparcia był prosty, przewidywalny i opłacalny dla przyszłych prosumentów.

- Rozwiązaniem rekomendowanym w raporcie jest net-billing ze stałą stawką, którą inwestor otrzymuje za wprowadzaną do sieci energię np. przez 15 lat. Prosument miałby pewność co do okresu zwrotu inwestycji, co zachęca do wydatkowania pieniędzy z budżetu domowego. Stała cena to mniejsze ryzyko po stronie inwestora i gwarancja dla regulatora, że nie nastąpi nadmiarowe wsparcie. Jednocześnie zachęca do większej autokonsumpcji, co jest pożądane z punkty widzenia zarządzania siecią – przekonuje Tobiasz Adamczewski.

W metodzie rozliczeń netto, czyli systemie net-billingu, odbiorca zużywa samodzielnie wytworzoną energię elektryczną, a nadwyżkę sprzedaje. Cała wprowadzona do sieci energia jest rozliczana po ustalonej z góry stawce sprzedaży. Zużycie netto jest natomiast rozliczane oddzielnie według stawki detalicznej. W poniższej tabeli Forum Energii przedstawiono porównanie systemów wsparcia tj. bilansowania netto (ang. net energy metering), kup wszystko, sprzedaj wszystko (ang. buy all, sell all), oraz rozliczenie netto (ang. net billing)

Tabela: Forum Energii

Czytamy w raporcie, że największym wyzwaniem przy wdrażaniu systemu wsparcia operacyjnego na bazie rozliczania finansowego jest ustalenie ceny zakupu energii od prosumenta. Nie może ona być ani zbyt wysoka, prowadząc do nadmiernego wsparcia, ani zbyt niska, zniechęcając do inwestycji. Cena powinna też być przejrzysta i możliwie pozbawiona ryzyka zmienności, żeby zachęcić mniejszych inwestorów.

Reforma powinna dostosować nowy system do wymogów tzw. pakietu zimowego, według którego prosumenci powinni być rozliczani osobno za energię wprowadzaną do sieci i pobieraną z niej. W związku z tym pojawi się konieczność wprowadzenia systemu rozliczania finansowego i ustalenia stawki zakupu energii od prosumenta. Eksperci przekonują, że stawka zbyt niska lub taka, która nie jest stała (np. bazująca na dynamicznej cenie energii rynkowej) spowoduje zahamowanie rozwoju mikroinstalacji (ze względu na brak opłacalności lub ryzyko inwestycyjne) lub będzie wymagała dodatkowych bodźców ze strony systemów wsparcia inwestycyjnego.

Stała stawka ceny odbioru energii ma zachęcić do dalszego rozwoju mikroinstalacji bez konieczności wprowadzania (i utrzymywania) systemów wsparcia inwestycyjnego, dać gwarancję przychodu, zmniejszając ryzyko inwestycyjne i kosztów kapitału. Stawka jest też dostosowywana do warunków rynkowych dla nowych inwestycji (np. cen energii, kosztów instalacji). Może być większa dla mniejszych instalacji, gdy koszt instalacji za kW jest większy, i mniejsza dla większych instalacji. System cen stałych działa już w Polsce od czasu wprowadzenia aukcji OZE w 2016 roku.

W przypadku obowiązywania systemu cen stałych dla mikroinstalacji, to spółka obrotu kupowałaby energię od prosumenta i sprzedawała ją innym odbiorcom końcowym - czytamy w raporcie. Jeśli cena, za którą sprzedałaby energię byłaby niższa niż cena gwarantowana prosumentowi, to różnicę spółka odzyskałaby z opłaty OZE. Dostosowywanie przez rząd cen stałych względem wielkości instalacji i w czasie umożliwia dopasowywanie wsparcia do warunków rynkowych, bodźcując rozwój mikroinstalacji bez ryzyka nadmiernego wsparcia.

Forum Energii wskazuje, że prosumenci powinni móc bezpiecznie inwestować w OZE, a operatorzy sieci dystrybucyjnych powinni inwestować w techniczną możliwość przyłączania nowych źródeł. System opustów powinien zostać zmieniony na system cen stałych z rozliczaniem netto - podkreślają eksperci. Ceny stałe powinny być ustalane z wyprzedzeniem i na poziomie zachęcającym do inwestycji bez konieczności dodatkowego wsparcia z programów pobocznych, unikając dodatkowych kosztów administracyjnych. Z kolei operatorzy sieci dystrybucyjnych powinni być zachęcani do inwestowania w możliwości przyłączania źródeł rozproszonych – wysokość dochodów operatorów powinna być niezależna od wolumenu przesłanej energii.

Weź udział w Trendach Energetycznych!

Tobiasz Adamczewski z Forum Energii będzie jednym z prelegentów tegorocznej edycji konferencji Trendy Energetyczne 2021, której organizatorem jest GLOBEnergia.pl. Jednym z omawianych tematów będzie likwidacja systemu opustów oraz prace nad nowym system rozliczeń dla właścicieli mikroinstalacji. Zarejestruj się już dziś! Wydarzenie odbędzie się 16-17 listopada 2021 roku w formule online. Więcej informacji -> Trendy Energetyczne 2021 


Redakcja: Patrycja Rapacka, Źródło: Forum Energii, własne

Zobacz również