Net-billing zostaje! Kryzys energetyczny nie jest przesłanką do powrotu do systemu opustów

Już od dłuższego czasu słyszymy doniesienia z zachodnich miast, które szykują się na ograniczenia w dostawie ciepła. W takich okolicznościach zebrał się Parlamentarny Zespół ds. Gospodarki Zeroemisyjnej i Europejskiego Zielonego Ładu kierowany przez Poseł Jadwigę Emilewicz. Na posiedzeniu rozmawiano o szansach i wyzwaniach dla energetyki prosumenckiej w obliczu kryzysu energetycznego w Europie. Czy w związku z kryzysem wróci system opustów?

Zdjęcie autora: Jakub Król

Jakub Król

Redaktor GLOBENERGIA

Ceny paliw i energii elektrycznej, a także ich dostępność to teraz główne tematy poruszane przez media i polityków. Europa przygotowuje się do skutków kryzysu energetycznego. W niemieckich miastach organizowane są specjalne punkty, gdzie mieszkańcy będą mogli zgromadzić się, gdy dojdzie do przerw w dostawach ogrzewania. Z problemami wysokich cen i ograniczonymi dostawami surowców energetycznych, które przekładają się także na wysokie ceny energii elektrycznej boryka się całą Europa szukając krótko- i długoterminowych rozwiązań problemów.

Fotowoltaika prosumencka w nowych okolicznościach

W okolicznościach narastającego kryzysu energetycznego zebrał się Parlamentarny Zespół ds. Gospodarki Zeroemisyjnej i Europejskiego Zielonego Ładu. Zespół miał omówić szanse i wyzwaniach dla energetyki prosumenckiej na tle obecnych wydarzeń. 

W zeszłym roku energetyka prosumencka była tematem gorącej dyskusji. Ostatecznie wraz z końcem 2021 r. został przegłosowany nowy system rozliczeń prosumentów. Od 1 kwietnia 2022 r. jesteśmy w nowych realiach prawnych, w których instalacje PV są rozliczane w ramach net-billingu. Ostatnie lata były najlepszymi dla energetyki prosumenckiej w Polsce. Za sprawą systemu opustów w Polsce przyłączonych do sieci zostało ponad 1 mln prosumentów.

Mniejsze zainteresowanie fotowoltaiką

Nowy system, w pierwszym okresie obowiązywania zdecydowanie zmniejszył zainteresowanie przydomową fotowoltaiką. Od początku kwietnia 2022 r. (instalacje zgłoszone do końca marca 2022 r. zostały w systemie opustów) widzimy spadki w liczbie zgłoszonych mikroinstalacji fotowoltaicznych. We wszystkich OSD można było zaobserwować bardzo duży wzrost mikroinstalacji w pierwszych trzech miesiącach 2022 r. a następnie skokowy spadek w II kwartale 2022 r. Jak wyglądają dane z rynku mikroinstalacji PV?

Net-billing - pierwsze miesiące

Spadek zainteresowania instalacjami prosumenckimi widać na podstawie danych przekazanych przez Operatorów Systemów Dystrybucyjnych (OSD). Na podstawie danych ENEA Operator widzimy, że liczba zgłoszonych mikroinstalacji fotowoltaicznych w kwietniu 2022 r. spadała do poziomu zaledwie 1 019 instalacji, co oznacza spadek o 94 proc. względem marca 2022 r. W całym II kwartale 2022 r. do ENEI Operator zgłoszono 4 667 mikroinstalacji PV. Dla porównania w II kwartale 2021 r. (system opustów) ENEA przyłączyła 11 tys. mikroinstalacji fotowoltaicznych. Podobne zależności są widoczne na obszarze działania OSD ENERGA-OPERATOR SA. Energa w marcu 2022 r. otrzymała prawie 29 tys. zgłoszeń mikroinstalacji fotowoltaicznych. W kolejnych miesiącach 2022 r. liczba zgłoszeń do ENERGI wynosi między 4-5,5 tys. W kwietniu 2022 r. na obszarze zarządzanym przez ENERGA-OPERATOR SA liczba zgłoszeń spadła względem marca 2022 r. o 86 proc. W całym II kwartale 2022 r. (net-billing) do ENERGI zgłoszono prawie 13,5 tys. W II kwartale ubiegłego roku było to 22,5 tys. przyłączonych mikroinstalacji. Więcej na temat danych dotyczących mikroinstalacji PV w pierwszych miesiącach działania net-billingu znajduje się TUTAJ.

MiesiącENEA OperatorENERGA-OPERATOR SA
marzec 2022 r.17 94128 814
kwiecień 2022 r.1 0194 171
maj 2022 r.1 8924 004
czerwiec 2022 r.1 7565 423
Łącznie net-billing (od kwietnia 2022 r. do czerwca 2022 r.)4 66713 598
Marzec i trzy pierwsze miesiące net-billingu (ENEA i ENERGA)
Na podstawie danych uzyskanych przez redakcję GLOBENERGIA.

Nowe otwarcie dla energetyki prosumenckiej

Podczas spotkania zespołu parlamentarnego, przewodnicząca Jadwiga Emilewicz zadała pytanie, czy nowe okoliczności, jakimi jest kryzys energetyczny nie tworzą przestrzeni nowe otwarcie dla energetyki prosumenckiej. Poseł Emilewicz podała, że polskie elektrownie i elektrociepłownie spalą w tym roku około 36 mln ton węgla.

“OZE w tym roku dostarczą 35 TWh energii. To oznacza oszczędność 16 mln ton węgla.” - zaznacza Emilewicz.

Zdaniem Poseł Emilewicz fotowoltaika prosumencka to jeden ze sposobów ochrony odbiorców indywidualnych przed drastycznymi podwyżkami cen energii. Emilewicz zasugerowała również, że obecna sytuacja na rynku paliw i na rynku energii tworzy przestrzeń do dyskusji na temat nowego otwarcia w energetyce prosumenckiej.

Efekt zmian będzie widoczny później

Podczas posiedzenia zespołu parlamentarnego pierwszą osobą, która zabrała głos był Ireneusz Zyska - Pełnomocnik Rządu ds. Odnawialnych Źródeł Energii. Zyska zaznaczył, że zasadniczą różnicą w sposobie rozliczania prosumentów korzystających z nowego systemu (net-billing) w stosunku do korzystających z systemu opustów jest to, że obecnie prosument jest aktywnym uczestnikiem rynku. Zyska odniósł się do spadków liczby zgłoszonych instalacji w II kwartale 2022 r. 

”W opinii Ministerstwa Klimatu i Środowiska (MKiŚ) rzeczywisty efekt wprowadzonych zmian będzie można ocenić w drugiej połowie 2022 r. Obecnie jest jeszcze za wcześnie, żebyśmy w sposób zupełnie prawdziwy mogli dzisiaj ocenić tę sytuację.” - komentuje Ireneusz Zyska, Pełnomocnik Rządu ds. OZE.

Zyska sugeruje, że statystykę zaburza okres przejściowy związany z uruchomieniem nowego systemu rozliczeń oraz efekt kumulacji zgłoszeń przyłączeń mikroinstalcji. Kumulacja zgłoszeń mikroinstalacji fotowoltaicznych w I kwartale 2022 r. wynika z chęci zachowania prawa rozliczeń w starym systemie, który jak podaje Ireneusz Zyska był postrzegany jako bardziej korzystny”.

Atrakcyjny okres zwrotu

Przedstawiciel Ministerstwa Klimatu i Środowiska dodał, że analizy finansowe nowego systemu rozliczeń prosumentów wskazują, że net-billing jest znacznie bardziej opłacalny niż wcześniej przewidywano. Pełnomocnik ds. OZE wskazał, że okres zwrotu z instalacji PV rozliczanych w ramach net-billingu jest bardzo atrakcyjny

“Spotkałem się z taką opinią, że zwrot następuje w ciągu 3,5 roku.” - dodaje Ireneusz Zyska.

Czy powrót do systemu opustów to nieodpowiedzialne działanie?

Ireneusz Zyska zwrócił uwagę, że w miesiącach jesienno zimowych, kiedy generacja energii z instalacji prosumenckich jest mała, prosumenci nie zużywają energii zmagazynowanej ze swoich instalacji wyprodukowanej w miesiącach letnich. Zaznaczył, że energia zgromadzona przez prosumentów w wirtualnym magazynie jest nam oddawana, ale jest to energia, która zimą i jesienią w większości pochodzi z bloków energetycznych na węgiel kamienny i węgiel brunatny. W ten sposób Ireneusz Zyska próbował argumentować, że powrót od systemu opustów nie jest odpowiednim krokiem.

“Nie możemy wprowadzać dzisiaj opinii publicznej w błąd i tworzyć pewnego mirażu” komentuje wiceminister Ireneusz Zyska i tłumaczy, że nieodpowiedzialnym działaniem byłby powrót do systemu opustów.

Wiceminister w resorcie klimatu i środowiska zaznacza, że jest to błędne podejście, które w perspektywie następnych lat mogłoby nam zaszkodzić, a nie pomóc.

Ireneusz Zyska zaznaczył również, że model rozliczeń oparty na założeniach net-billingu jest popierany przez agencję IRENA.

“Agencja IRENA popiera net-billing jako wzorcowy model rozliczeń prosumentów.” - podsumowuje Ireneusz Zyska

Wiceminister na koniec dodał również, że zdaniem IRENA, net-billing jest sprawiedliwy w stosunku do innych uczestników rynku energii.

Źródło: Posiedzenie Parlamentarnego Zespołu ds. Gospodarki Zeroemisyjnej i Europejskiego Zielonego Ładu

Zobacz również