Niemcy i Czesi robią to lepiej niż my. Fotowoltaika balkonowa ma ciężko w Polsce

• W Niemczech właściciel balkonowej PV ma miesiąc od uruchomienia na wpis do rejestru. To odwraca logikę – najpierw proste uruchomienie, potem szybkie uporządkowanie danych.
• Czechy też stawiają na krótką procedurę dla źródeł do 800 W. W Polsce mikroinstalację trzeba zgłosić co najmniej 30 dni przed podłączeniem.
• Fotowoltaika balkonowa nie zastąpi instalacji dachowej, ale może obniżyć zużycie energii w mieszkaniu. Warunek jest jeden: przepisy muszą być proporcjonalne do skali urządzenia.

Miesiąc od uruchomienia instalacji – tyle w Niemczech ma właściciel fotowoltaiki na wpisanie jej do Marktstammdatenregister, czyli centralnego rejestru rynku energii. Dotyczy to także najmniejszych zestawów balkonowych. W Czechach przy balkonowych źródłach do 800 W procedura również jest prowadzona szybko: operator EG.D deklaruje ustawowe 20 dni na rozpatrzenie wniosku i zwykle około 10 dni na przygotowanie umowy, którą trzeba odesłać w ciągu 30 dni. To nadal formalność przed uruchomieniem źródła, ale zamknięta w krótkiej i czytelnej ścieżce. To zupełnie inna filozofia niż w Polsce, gdzie mikroinstalację zgłasza się co najmniej 30 dni przed planowanym podłączeniem do sieci.

Małe źródło, realny obowiązek

Fotowoltaika balkonowa wygląda niewinnie: jeden lub dwa moduły, mikrofalownik, przewód do gniazdka i produkcja głównie na własne zużycie. Problem polega na tym, że z punktu widzenia systemu elektroenergetycznego nawet takie małe źródła nie są całkiem “niewidzialne”. Jeśli pojawiają się masowo, operatorzy muszą wiedzieć, gdzie są podłączone, jaką mają moc i czy mogą wpływać na lokalną sieć.

Niemcy poszli więc w stronę prostego komunikatu: instalację można uruchomić, ale trzeba ją szybko wpisać do rejestru. Za naszą zachodnią granicą każda instalacja OZE musi zostać zarejestrowana w ciągu miesiąca od uruchomienia. Dla balkonowych systemów przewidziano uproszczoną ścieżkę, z mniejszą liczbą danych do wpisania. To jeden z powodów, dla których fotowoltaika balkonowa stała się w Niemczech masowym zjawiskiem – liczba takich źródeł przekracza już milion, a bieżące zestawienia mówią o około 1,3 mln instalacji.

Krótki termin zamiast długiego oczekiwania

W niemieckim modelu ciężar przesuwa się z oczekiwania na wcześniejszą zgodę na szybkie uporządkowanie danych po uruchomieniu. Użytkownik ma mniej barier na starcie, a system wciąż otrzymuje informacje o nowych źródłach.

Czechy pokazują podobny kierunek przy najmniejszych instalacjach. EG.D opisuje osobną procedurę dla źródeł do 800 W bez oddawania energii do sieci, czyli właśnie balkonowej fotowoltaiki. Operator ma ustawowo 20 dni na obsługę wniosku, choć deklaruje, że zwykle przygotowuje umowę szybciej, w około 10 dni. Po jej otrzymaniu użytkownik ma 30 dni na odesłanie podpisanego dokumentu.

To nie znaczy, że w Czechach nie ma formalności. Są. Ale zostały nazwane i zamknięte w krótkich terminach. Użytkownik widzi prostą sekwencję: wniosek, umowa, podpis, uruchomienie. Przy urządzeniu za kilkaset euro zbyt ciężka biurokracja potrafi zabić sens inwestycji.

Polska wciąż myśli kategorią klasycznej mikroinstalacji

W Polsce formalnie też istnieje procedura dla mikroinstalacji. Portal biznes.gov.pl wskazuje, że mikroinstalację należy zgłosić co najmniej 30 dni przed planowanym podłączeniem do sieci operatora. Z kolei rządowe informacje o mikroinstalacjach fotowoltaicznych podają, że gdy moc instalacji nie przekracza mocy przyłączeniowej obiektu, dokonuje się zgłoszenia przyłączenia, a operator dokonuje przyłączenia w terminie 30 dni od zgłoszenia.

Przy dużej instalacji dachowej to zrozumiałe. Trzeba sprawdzić dokumenty, licznik, moc przyłączeniową i warunki pracy sieci. Przy balkonowym zestawie o mocy kilkuset watów ta sama logika zaczyna jednak wyglądać jak niedopasowanie narzędzia do skali problemu.

• Zobacz również: Lidl sprzedaje mały magazyn energii. Dlaczego w Polsce kosztuje dwa razy więcej niż w Niemczech?

Balkon potrzebuje prostych zasad

Fotowoltaika balkonowa nie zastąpi klasycznej instalacji na dachu. Nie zasili całego mieszkania, nie rozwiąże problemu rachunków i nie zrobi z bloku elektrowni. Może jednak obniżyć zużycie energii z sieci w ciągu dnia: dla lodówki, routera, komputera, wentylacji czy części domowej elektroniki.

Dlatego przy takich źródłach kluczowa jest prostota zasad. Jeśli państwo chce, żeby prosumenci w blokach realnie weszli do transformacji energetycznej, musi odróżniać mikroźródło balkonowe od pełnej instalacji PV. Niemcy i Czechy pokazują, że bezpieczeństwo sieci można pogodzić z prostą, proporcjonalną procedurą dla małych źródeł. Polska będzie musiała odpowiedzieć na to samo pytanie: czy fotowoltaika balkonowa ma być traktowana jak drobne źródło energii dla mieszkańca, czy jak kolejna mikroinstalacja w procedurze pisemnej głównie pod dach domu jednorodzinnego.

Źródła: Bundesnetzagentur, EG.D, biznes.gov.pl, gov.pl.