Niemiecka czy polska dotacja – która jest lepsza? Program KfW vs. Czyste Powietrze

W Niemczech od 1 września doszło do zmian zasad w programie dotacyjnym KfW, dzięki któremu nasi zachodni sąsiedzi mogą zainwestować w pompę ciepła czy inne ekologiczne urządzenie grzewcze. Jak się do tego ma program Czyste Powietrze? Kto od kogo powinien czerpać wzorce?

Czy niemieckie rozwiązanie może być lepsze?

Bez dwóch zdań warto korzystać z rozwiązań, które sprawdzają się poza granicami naszego państwa. Oczywiście pewne przystosowanie do lokalnych realiów jest niezbędne. To samo działa w drugą stronę, kiedy to my zmieniamy trendy. Dla przykładu taka ciekawostka, że w Polsce mamy najwięcej paczkomatów w Europie, a każdy, kto z nich korzystał, wie jaka to wygoda. W pozostałych europejskich krajach ten rozwój dopiero się zaczyna, a za sporą jego część odpowiadają polskie firmy. 

Jako społeczeństwo często porównujemy się do naszych sąsiadów, ale często jest to podszyte zazdrością. Jeżeli nie możemy się przed tym powstrzymać, to chociaż spróbujmy pewne działania spróbować wdrożyć we własnym życiu. Być może to krok, aby poprawić swoją sytuację. Czy taką radę powinien usłyszeć Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej i Ministerstwo Klimatu i Środowiska, które odpowiadają za działanie programu Czyste Powietrze?

Pomiędzy naszą krajową dotacją dla budynków jednorodzinnych a niemiecką jest sporo różnic. Jako że program KfW jest dedykowany urządzeniom grzewczym, to skupimy się na nich. Tak więc już na początku możemy zaznaczyć przewagę programu Czyste Powietrze. Dzięki niemu oprócz urządzenia grzewczego możemy przeprowadzić również inne prace termomodernizacyjne, składając jeden wniosek. Obniżając zapotrzebowanie na ciepło w budynku, sprawiamy, że montaż nowego urządzenia grzewczego będzie tańszy, a samo źródło ciepła będzie musiało dostarczyć mniej ciepła. W efekcie w dół pójdą koszty paliw grzewczych i/lub energii elektrycznej. 

Na co można otrzymać dotację w Niemczech, a nie można w Polsce i na odwrót?

W Polsce dalej istnieje dotacja na kondensacyjne kotły gazowe i olejowe, których program KfW nie obejmuje. To największa różnica, ale dodatkowo Niemcy mogą starać się o środki na ogrzewanie wodorowe. Ważne jest jednak to, aby kocioł działał w 100% na wodór, więc nie może być mieszany z metanem. Dotacja obejmuje też systemy grzewcze na ogniwa paliwowe oraz innowacyjne technologie grzewcze oparte o odnawialne źródła energii. Program Czyste Powietrze nie finansuje takich inwestycji. Cóż, chyba słusznie. Wykorzystanie tego typu nowatorskich technologii w naszym kraju nie ma większego sensu. Najpierw powinniśmy uporać się z kwestią nieefektywnych i kopcących kotłów na paliwa stałe. 

Zapytaliśmy też bank KfW o to, co się kryje pod innowacyjnymi technologiami. Pisaliśmy już o wiatrakach, które potrafią generować ciepło bezpośrednio z wiatru – czy może chodzić o to? Dowiedzieliśmy się, że wsparcie finansowe na innowacyjne systemy grzewcze jest dostępne tylko wtedy, gdy dany system grzewczy figuruje na „Liście Innowacyjnych Technologii Grzewczych”. Aby znaleźć się na tej liście, producent musi złożyć odpowiedni wniosek, spełniając przy tym określone wymogi dokumentacyjne. Lista aktualnie nie zawiera żadnych wpisów. Nie wszyscy to wiedzą, ale u nas również działa lista – tzw. lista ZUM, ale jej cel jest zgoła inny. Dzięki niej kontrolowana jest jakość urządzeń grzewczych w programie Czyste Powietrze. 

• Lista ZUM od kilku miesięcy jest obowiązkowa w ramach dotacji w programie Czyste Powietrze. Dowiedz się więcej o liście ZUM w artykule: Rekordzista listy ZUM? Jak znaleźć tam pompę ciepła? Rozwiewamy wątpliwości

Ile można otrzymać w ramach dotacji KfW?

Są jednak technologie grzewcze, które mają swoją dotację zarówno w programie Czyste Powietrze, jak i KfW. Zaliczamy do nich: pompy ciepła, kotły na biomasę, kolektory słoneczne i przyłączenia do sieci ciepłowniczej. Teraz pora na konkrety – ile mogą dostać obywatele Niemiec w ramach dotacji KfW? Wszystkie kwoty przeliczyliśmy również na polską walutę według kursu z dnia 3 października 2024 roku – 4,30 zł za 1 euro.

To, jaka będzie przewidywana wysokość dotacji na poszczególne działania związane z energią, zależy od kwalifikujących się kosztów. Dla domu jednorodzinnego uwzględniamy maksymalnie do 30 tys. euro (129 tys. zł). W przypadku budynków wielorodzinnych kwota kwalifikowanych kosztów zależy od liczby mieszkań:

• 30 tys. euro (129 tys. zł) za pierwsze mieszkanie,
• 15 tys. euro (64,5 tys. zł) za każde kolejne mieszkanie od drugiego do szóstego,
• 8 tys. euro (34,4 tys. zł) za każde mieszkanie powyżej szóstego.

Bez względu na kategorię wnioskodawcy można się starać o maksymalnie 70% kosztów w formie dotacji. Dodatkowo można uzyskać 2,5 tys. euro (10,75 tys. zł) za redukcję emisji. Co ciekawe, biorąc pod uwagę maksymalną kwotę dotacji dla budynków jednorodzinnych, to w programie Czyste Powietrze jest ona bardzo podobna (136,2 tys. zł), choć trzeba pamiętać, że w przypadku KfW mowa tylko o urządzeniu grzewczym. Najwięcej w czystym Powietrzu można dostać w najwyższym poziomie dofinansowania na gruntową pompę ciepła – 50,9 tys. zł.

Pompy ciepła premiowane dodatkowymi pieniędzmi

Dotacja obejmuje finansowanie podstawowe oraz, w razie potrzeby, dodatkowe fundusze premiowe. Łączne dofinansowanie składa się z: podstawowego finansowania, premii za wydajność, premii za szybkość klimatyczną i bonusu dochodowego. Poniżej prezentujemy tabelę wysokości wsparcia KfW.

Dodatki do dotacji w Niemczech

W Niemczech przysługuje premia na elektryczne pompy ciepła, a także proporcjonalne koszty przy pompach biwalentnych i kompaktowych, pod warunkiem korzystania z wody, gruntu lub ścieków jako źródła ciepła albo zastosowania naturalnego czynnika chłodniczego.

Można otrzymać premię za prędkość klimatyczną w mieszkaniu właściciela, jeśli stare ogrzewanie olejowe, węglowe, gazowe lub na biomasę (min. 20-letnie) zostanie wymienione, a stary kocioł profesjonalnie zdemontowany i zutylizowany. Premia ta dotyczy instalacji systemów ogrzewania na biomasę, pod warunkiem ich połączenia z instalacją solarną, systemem fotowoltaicznym lub pompą ciepła do przygotowania ciepłej wody i/lub wspomagania ogrzewania pomieszczeń. 

Bonus dochodowy to z kolei premia, która przysługuje na mieszkanie zajmowane przez właściciela, jeśli roczne dochody gospodarstwa domowego nie przekraczają 40 tys. euro (172 tys. zł). Właściciele mieszkań w budynkach współdzielonych lub apartamentowcach muszą złożyć dodatkowy wniosek, aby ubiegać się o tę premię.

Która dotacja jest lepsza? 

Na to pytanie trudno odpowiedzieć, ale program KfW jest mechanizmem zdecydowanie prostszym. Niemieccy beneficjenci mają jeden poziom dofinansowania, który można rozszerzyć w zależności od sytuacji przy pomocy premii. Jest tylko kilka urządzeń, a nie cała termomodernizacja, co sprawia, że jego przejrzystość stoi na wysokim poziomie. Premiowana jest najbardziej ekologiczna opcja grzewcza, czyli pompa ciepła, ale nie jest to różnica bardzo duża. Jest też dodatkowa premia dla tych, którzy mają naprawdę stary kocioł, co może ich zachęcić do skorzystania z dofinansowania i inwestycji w nowe źródło ciepła. Zaopiekowani są też osoby o niższych dochodach, dla których czeka bonus dochodowy.

W programie Czyste Powietrze urządzeń grzewczych mamy więcej, w tym te na paliwa kopalne i ogrzewanie elektryczne. Nie mamy rozwiązań innowacyjnych, ale mamy program, który jest kompleksowy. Czy to jednak dobrze? Z jednej strony tak, bo wystarczy jeden wniosek i cała inwestycja jest sfinansowana. Patrząc nieco inaczej, to wprowadza to chaos, przez który nie wszyscy są w stanie odnaleźć się w tej dotacji. W efekcie potrzebujemy doradców energetycznych, operatorów i kampanii reklamowych. Gdyby program był prostszy, to potrzebna byłaby jedynie promocja programu. W materiale: 30 twarzy programu Czyste Powietrze wypunktowaliśmy, dlaczego ta “klątwa urodzaju” może zniechęcać Polaków, a także wyjaśniamy, skąd aż tyle różnych wariantów dotacji.

Źródło: kfw.de, platforma X.