Niemieckie ciepłownie chcą radykalnego ograniczenia dotacji na pompy ciepła

• Operatorzy planują kosztowne rozbudowy ciepłownictwa systemowego, ale obawiają się, że mieszkańcy wcześniej zainstalują pompy ciepła. Bez odpowiedniej liczby klientów inwestycje mogą okazać się finansowo nieopłacalne.
• VKU proponuje, by na obszarach objętych planem rozbudowy sieci zlikwidować wsparcie dla pomp ciepła. To radykalny krok, który miałby zagwarantować stabilność projektów infrastrukturalnych.
• Pompy ciepła dają szybki efekt i niezależność właścicielom domów, podczas gdy sieci wymagają czasu i skali. W tle toczy się debata o tym, czy transformacja ma być rozproszona i indywidualna, czy oparta na centralnej infrastrukturze.

Transformacja ogrzewnictwa w Niemczech coraz wyraźniej pokazuje, że dekarbonizacja to nie tylko wybór technologii, ale również konflikt interesów pomiędzy różnymi modelami infrastruktury. Z jednej strony miasta i przedsiębiorstwa komunalne planują wielomiliardowe inwestycje w rozbudowę sieci ciepłowniczych. Z drugiej – właściciele domów coraz częściej decydują się na indywidualne rozwiązania, przede wszystkim pompy ciepła, które dzięki dotacjom można wdrożyć natychmiast.

W efekcie rośnie napięcie pomiędzy operatorami sieci ciepłowniczych a zwolennikami szybkiej elektryfikacji ogrzewania na poziomie pojedynczych budynków.

Sieci ciepłownicze za miliardy i obawa przed utratą klientów

Niemieckie miasta intensywnie planują rozwój ciepłownictwa systemowego, traktując je jako jeden z filarów transformacji energetycznej w obszarach zurbanizowanych. Nowe rurociągi, stacje przesyłowe i moce wytwórcze wymagają jednak ogromnych nakładów finansowych oraz wieloletniego procesu inwestycyjnego.

Problem w tym, że udział w sieci ciepłowniczej w wielu przypadkach pozostaje dobrowolny. Jak donoszą niemieckie media, operatorzy obawiają się więc scenariusza, w którym poniosą koszty budowy infrastruktury, ale nie będą mieć wystarczającej liczby odbiorców, by inwestycje się zwróciły. Właściciele nieruchomości mogą bowiem wcześniej zainstalować własne pompy ciepła, korzystając z atrakcyjnych dopłat i nie czekając na zakończenie budowy sieci.

• Zobacz również: Fotowoltaika na amerykańskich wysypiskach śmieci

VKU: dotacje do pomp ciepła powinny zostać wstrzymane

Właśnie dlatego Związek Przedsiębiorstw Komunalnych (VKU), reprezentujący interesy operatorów sieci ciepłowniczych, domaga się ograniczenia wsparcia dla pomp ciepła w obszarach, gdzie planowana jest rozbudowa ciepłownictwa systemowego.

VKU argumentuje, że obecna polityka prowadzi do sytuacji, w której państwo wspiera jednocześnie dwa konkurencyjne rozwiązania – sieci ciepłownicze i indywidualne pompy ciepła. W opinii stowarzyszenia oznacza to ryzyko “podwójnego dotowania” oraz brak pewności inwestycyjnej dla projektów infrastrukturalnych liczonych w miliardach euro.

Propozycja jest radykalna: jeśli gmina wyznaczy obszar rozbudowy sieci, dopłaty do pomp ciepła powinny zostać w tym rejonie zniesione.

Obawy podziela również Niemiecki Związek Miast. Samorządy wskazują, że obecny system zmusza je do planowania infrastruktury, ale nie zapewnia wystarczającej liczby użytkowników. W praktyce oznacza to wysokie ryzyko finansowe – koszty ponosi sektor publiczny i operatorzy, podczas gdy mieszkańcy mogą wybrać własne rozwiązanie.

Spór o ustawę GEG i konkurencję technologii

VKU wraz z innymi organizacjami branżowymi domaga się również zmian w niemieckiej ustawie o energetyce budynków (GEG). Ich zdaniem obecne przepisy stawiają sieci ciepłownicze w mniej korzystnej pozycji niż indywidualne źródła ogrzewania. Stowarzyszenia chcą, aby sieci były traktowane jako element strategicznej infrastruktury miejskiej, a nie jedna z wielu opcji technologicznych. W przeciwnym razie – jak argumentują – każde gospodarstwo domowe będzie optymalizować ogrzewanie wyłącznie na własnym poziomie, co może doprowadzić do “rozpadu” modelu ciepłownictwa systemowego.

• Zobacz również: Okienna pompa ciepła – co to jest i jak to działa? Kilka słów o technologii

Transformacja ogrzewnictwa to także konflikt interesów

Niemiecki spór pokazuje, że przechodzenie na niskoemisyjne ogrzewanie nie sprowadza się wyłącznie do pytania, czy lepsza jest pompa ciepła czy sieć ciepłownicza. W tle znajduje się fundamentalny problem planowania energetycznego w miastach oraz podziału kosztów transformacji.

Pompy ciepła dają szybki efekt i niezależność dla właścicieli domów, ale mogą podważać opłacalność inwestycji w infrastrukturę zbiorową. Z kolei sieci ciepłownicze wymagają czasu i ogromnych nakładów, a bez odpowiedniej liczby odbiorców stają się ryzykownym przedsięwzięciem. Trzeba jednak stanąć po stronie użytkowników i powiedzieć jasno – każdy powinien mieć wybór swojego sposobu na ogrzewanie budynku. Ograniczenie dotacji dla osób mieszkających na terenie danej ciepłowni byłoby zupełnie nie w porządku.

Dyskusja w Niemczech może być istotnym sygnałem także dla Polski, gdzie ciepłownictwo systemowe odgrywa dużą rolę, a jednocześnie rośnie zainteresowanie pompami ciepła. W kolejnych latach podobne napięcia pomiędzy rozwiązaniami indywidualnymi a infrastrukturą miejską mogą pojawić się również na naszym rynku. A jak Wy prognozujecie? Podzielcie się swoją opinią w sekcji komentarzy.

Źródła: welt.de, blackout-news.de