Opłata mocowa obowiązuje od 1 stycznia 2021 roku. Pieniądze z opłaty mają wspomóc m.in. modernizację i budowę nowych jednostek wytwórczych. Termin jej naliczania przesunięto na 2021 rok (pierwotnie miała obowiązywać od 1 października 2020 roku) – rząd i i przemysł energochłonny odetchnął, ale na krótko. Przedsiębiorcy dotychczas wielokrotnie wskazywali, że dodatkowa opłata na rachunkach za energię drenuje ich budżety, powodując, że firmy te są mniej konkurencyjne w porównaniu do podmiotów za granicą. Większe koszty za energię przerzucane są na klientów. Szczególnie dotknięty został przemysł energochłonny, który w wielu apelach zwracał się z prośbą o wprowadzenia ulg. Wszystko na to wskazuje, że pierwsza z nich pojawi się za sprawą nowelizacji o rynku mocy.

Kancelaria Prezydenta informuje, że cele nowelizacji ustawy rynku mocy z dnia 23 lipca 2021 roku  jest dostosowanie polskich regulacji prawnych dotyczących mechanizmów mocowych zdolności wytwórczych do przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/943 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie wewnętrznego rynku energii elektrycznej, zwanego powszechnie rozporządzeniem rynkowym. Ustawa wejdzie w życie, co do zasady, po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Nowe regulacje wprowadzają kilka zmian dotyczących uczestników rynku mocy. Wprowadzony jest m.in. zakaz udziału jednostek niespełniających limitu emisji 550 g CO2/kWh w certyfikacjach do aukcji w celu udziału w aukcjach mocy. W celu możliwości realizacji już zawartych umów mocowych dopuszczono możliwość udziału jednostek niespełniających limitu – ale bez wypłaty wynagrodzenia. Wykluczono w mechanizmie mocowym bezpośrednią konkurencję pomiędzy źródłami niskoemisyjnymi a jednostkami emitującymi powyżej 550g CO2/kWh;

Przewidziano możliwość konwersji jednostki posiadającej zawartą umowę mocową i niespełniającej limitu emisji 550g CO2/kWh na jednostkę spełniającą ten limit poprzez zmianę technologii wytwarzania energii elektrycznej, realizowaną w ramach istniejącej umowy lub w ramach zastąpienia istniejącej umowy nowymi umowami mocowymi.

Zmiana modelu opłaty mocowej

Dodatkowo, w celu wzmocnienia stabilizacji systemu elektroenergetycznego i obniżenia przyszłych kosztów funkcjonowania rynku mocy, zaproponowano rozwiązanie polegające na reparametryzacji opłaty mocowej przy uwzględnieniu kryterium profilu zużycia, zapewniające niższe opłaty odbiorcom o niższych wahaniach dobowych poboru energii elektrycznej (tzw. „płaskim profilu” zużycia).

Zmniejszono opłaty ponoszone przez grupy odbiorców, których zużycie dobowe waha się o nie więcej niż 5 proc. (odbiorca K1), nie więcej niż 10 proc. (odbiorca K2) i nie więcej niż 15 proc. (odbiorca K3) względem zapotrzebowania w godzinach pozaszczytowych. Wskazano także w ustawie odbiorcę K4  – jest on kwalifikowany w przypadku, gdy wielkość różnicy wynosi nie mniej niż 15 proc. albo gdy wolumen energii elektrycznej pobranej z sieci i zużytej w godzinach innych niż godziny, o których mowa w art. 74 ust. 4 pkt 2, w dni robocze od poniedziałku do piątku, z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy, wynosi 0,000 MWh.

Kancelaria PWC wskazuje, że podmioty odbierające energię elektryczną na średnim napięciu będą mogły skorzystać z tej ulgi już od 1 stycznia 2022 roku. Dla podmiotów z wysokiego napięcia zastosowanie ulgi jest uzależnione od wejścia w życie regulacji, albowiem wobec nich ulga będzie miała zastosowanie od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Będzie to mechanizm, który spowoduje zmniejszenie kosztów energii elektrycznej w bieżących cyklach rozliczeniowych.

Prawnicy PWC wskazali także przykładowe wyliczenia dla przedsiębiorcy (odbiorca końcowy K1 – w przypadku, gdy wielkość różnicy wynosi mniej niż 5 proc). W analizowanym przykładzie firma zużywa energię elektryczną na poziomie 36 MWh dziennie (20 MWh w godzinach od 7 – 20 MWh oraz 16 MWh w godzinach od 22 do 7). Tym samym przedsiębiorca zamiast ponad 45 tys. zł miesięcznie z tytułu opłaty mocowej, po zastosowaniu ulgi zapłaci około 8 tys. zł. Korzyść z tytułu zastosowania ulgi to ponad 37 tys. zł miesięcznie – wyliczają prawnicy.

Wielokrotnie informowaliśmy na łamach GLObenergia.pl, że płata mocowa została wprowadzona po to, aby pokryć koszty utrzymania w dyspozycji mocy wytwórczych niezbędnych do stabilizacji sieci. W przypadku gospodarstw domowych jej wysokość jest zależna od zużycia i waha się od 1,87 zł netto do 10,46 zł netto na miesiąc. W praktyce, koszt opłaty mocowej dla gospodarstwa domowego wyniesie 7,47 zł netto lub 10,46 zł netto na miesiąc ze względu na realne zużycie energii w gospodarstwach domowych. Ta opłata w wysokości 0,0762 zł/kWh najbardziej uderza w przedsiębiorców.

Źródło: Prezydent.pl/PWC/Rządowe Centrum Legislacji

Patrycja Rapacka

Analityk i redaktor w GLOBEnergia. Transformacja energetyczna, OZE, offshore wind, atom