Nowelizacja ustawy górniczej przyjęta, dali im czas do 2049 r.

• Nowe przepisy rozpoczynają etap zmian, które mają uporządkować przyszłość sektora i przygotować go na funkcjonowanie po 2049 roku.
• Ustawa przewiduje całkowite odejście od wydobycia węgla energetycznego do 2049 roku.
• Górnicy zyskują więcej czasu na planowanie kariery i poszukiwanie alternatywnych form zatrudnienia.

Nowa kluczowa data

Ustawa wprowadza precyzyjny, wieloletni harmonogram wygaszania wydobycia węgla energetycznego, co ma kluczowe znaczenie dla stabilności przedsiębiorstw i bezpieczeństwa energetycznego państwa. Proces transformacji ma teraz być dla górnictwa kontrolowanym przejściem, rozłożonym w czasie i uwzględniającym potrzeby pracowników oraz społeczności. Nowe prawo zakłada stopniowe zamykanie kolejnych zakładów i docelowe odejście od eksploatacji węgla energetycznego do 2049 roku, co ma pozwolić spółkom na przygotowanie odpowiednich planów finansowych, a regionom na zaplanowanie swojej przyszłości gospodarczej po węglu. Czy tym samym górnicy zyskali nawet całe 24 lata na poszukiwanie alternatywnego zatrudnienia? Nie do końca, ponieważ płyną już sygnały, że pierwsze grupowe zwolnienia miałyby mieć miejsce w przyszłym roku. Czy jednak do nich dojdzie czy sektorowi uda się wynegocjować jeszcze więcej wsparcia? Okaże się w ciągu kilku najbliższych miesięcy. 

Nowy system wsparcia dla pracowników

Jednym z najważniejszych elementów nowelizacji jest doprecyzowanie i rozszerzenie systemu osłon socjalnych dla pracowników górnictwa. Przepisy przewidują wydłużone urlopy górnicze i urlopy dla pracowników przeróbki, a także podwyższone odprawy, które mają zabezpieczyć osoby odchodzące z branży. Jak podkreślił legislator, dzięki temu pracownicy mogą przejść przez proces zmian z poczuciem stabilizacji, a spółki stopniowo ograniczać zatrudnienie bez ryzyka nagłych redukcji. 

Co istotne, z osłon skorzysta nie tylko kadra dołowa, lecz także pracownicy administracji oraz wyspecjalizowanych zakładów funkcjonujących w strukturach górniczych. Ustawa poszerza więc zakres ochrony. Skala tego zadania została dokładnie opisana w Ocenie Skutków Regulacji, gdzie oszacowano, że koszt likwidacji kopalń węgla kamiennego w ciągu najbliższej dekady wyniesie aż 11,275 miliarda złotych.

W dokumencie przedstawiono również prognozy dotyczące liczby pracowników, którzy skorzystają z instrumentów osłonowych. Spośród 44 tysięcy zatrudnionych w PGG, PKW i Węglokoksie Kraj przewiduje się, że z urlopu górniczego odejdzie około 3,5 tysiąca osób, a kolejne 240 skorzysta z urlopów przeznaczonych dla pracowników zakładów przeróbki mechanicznej węgla. Podobne dane przedstawiono dla Jastrzębskiej Spółki Węglowej, gdzie na koniec 2024 roku zatrudnionych było ponad 32 tysiące pracowników. W przypadku tej spółki szacuje się, że 3 tysiące osób wybierze urlop górniczy, a 103 osoby skorzystają z urlopu dla pracowników przeróbki.

Zmiana modelu likwidacji kopalń

Istotną częścią nowych regulacji jest przekazanie odpowiedzialności za proces likwidacji kopalń bezpośrednio spółkom górniczym. Do tej pory zajmowała się tym Spółka Restrukturyzacji Kopalń, co często spowalniało działania i odsuwało w czasie potrzebne decyzje. Teraz likwidacja stanie się integralnym elementem zarządzania przedsiębiorstwami, co powinno usprawnić zarówno sam proces, jak i planowanie wykorzystania terenów pogórniczych. Ma to ogromne znaczenie dla samorządów, które dzięki nowelizacji będą mogły otrzymywać mienie wygaszanych zakładów i przeznaczać je na inwestycje, rozwój infrastruktury czy projekty rewitalizacyjne. 

Wpływ ustawy na stabilność finansową

Przyjęta nowelizacja w teorii oddala ryzyko niewypłacalności największych spółek górniczych, które w 2026 roku mogły stanąć wobec konieczności zwrotu wielomiliardowych środków do instytucji finansowych. Odpowiednio zmodernizowany system wsparcia gwarantuje ciągłość ich funkcjonowania w okresie transformacji, a jednocześnie zapewnia, że proces stopniowego wygaszania wydobycia nie będzie zagrażał bezpieczeństwu energetycznemu państwa. Ustawa umożliwia wdrażanie założeń Umowy Społecznej z 2021 roku, której celem było pogodzenie interesów pracowników, państwa i spółek węglowych. Nowe przepisy mają wejść w życie 1 stycznia. 

Źródło: gov.pl