Polski Alarm Smogowy (PAS) na podstawie danych pomiarowych Państwowego Monitoringu Środowiska z 2019 r. sporządził listę piętnastu najmocniej zanieczyszczonych miejscowości w Polsce. Zwycięzcami tego niechlubnego rankingu PAS zostały Nowy Targ i Pszczyna. W miejscowościach, które uplasowały się na szczycie rankingu stężenia szkodliwych substancji w powietrzu wielokrotnie przekraczają dopuszczalne normy jakości powietrza. Na zaprezentowanej liście przeważają małe miejscowości, a także wsie, oznacza to, że problem smogu nie dotyczy wyłącznie dużych miast.

Kraków wypada z niechlubnego zestawienia

PAS w swoim rankingu klasyfikuje miejscowości pod względem stężenia rakotwórczego benzo(a)pirenu oraz liczby dni, w których dobowe stężenie pyłu PM10 przekraczało normę. Z listy smogowych rekordzistów wypadł Kraków, w którym od września 2019 roku obowiązuje całkowity zakaz spalania węgla i drewna w gospodarstwach domowych. Ranking zanieczyszczonych miast jest corocznie prezentowany przez PAS. Co roku wśród “finalistów” znajdują się te same miejscowości. W niektórych miastach widać duże zaangażowanie lokalnych władz np. Rybnika. Niestety w innych miejscowościach, które regularnie znajdują się na liście działania samorządów w walce ze smogiem pozostawiają wiele do życzenia.

Rekordowy Nowy Targ

W Nowym Targu stężenie rakotwórczego benzo(a)pirenu w powietrzu wynosi 1800% dopuszczalnej normy jakości powietrza. Wartość ta nie zmieniła się względem poprzedniego roku. Wśród całej pierwszej piętnastki zanieczyszczonych miast w Polsce stężenia benzo(a)pirenu sięgają od 700% do 1800% dopuszczalnej normy. Jak już wspominaliśmy, problem smogu nie dotyczy wyłącznie dużych miast, wśród rekordzistów przeważają małe miejscowości, a problem smogu występuje właściwie w każdej miejscowości. Na piątej pozycji w zestawieniu znalazła się śląska wieś Godów, w której mieszka niecałe 2 000 osób.

Najbardziej rakotwórcze powietrze w Polsce, Źródło: Polski Alarm Smogowy

Brak innych miast na liście nie oznacza, że problem smogu nie występuje
W 2019 roku w podkrakowskim Zabierzowie, w którym nigdy wcześniej nie mierzono jakości powietrza, powstała nowa stacja pomiarowa. Dzięki temu w tej niewielkiej wsi odnotowano stężenie rakotwórczego BAP przekraczające 8-krotnie normę. Okazuje się, że by miejscowość została smogowym rekordzistą wystarczy zainstalować w niej stację pomiarową.

Polski Alarm Smogowy podkreśla, że na liście znajdują się tylko te miejscowości, w których znajdują się stacje pomiarowe Państwowego Monitoringu Środowiska. Oczywiście brak innych miejscowości na liście nie oznacza, że tam problem smogu nie występuje.

Miasta z największą liczbą dni smogowych, Źródło: Polski Alarm Smogowy

Działania samorządów w walce ze smogiem pozostawiają wiele do życzenia

Zawstydzający jest fakt, że moje miasto drugi rok z rzędu plasuje się na pierwszym miejscu. Nasza pozycja w rankingu powinna dać wszystkim do myślenia – zarówno mieszkańcom jak i włodarzom. Wyniki innych miast pokazują, że można robić więcej, skuteczniej. Niestety temat smogu pojawia się tylko przy okazji corocznych rankingów, wyborów i Dnia Czystego Powietrza. – powiedziała Aleksandra Antes-Szewczyk, aktywistka Pszczyńskiego Alarmu Smogowego –

Według aktywistki, w Pszczynie problem nie jest traktowany priorytetowo, choć od jakości powietrza zależy zdrowie i życie wszystkich mieszkańców.

Aktywiści alarmów smogowych są taką sytuacją oburzeni. Co roku w rankingach publikowanych przez Polski Alarm Smogowy znajdują się te same miejscowości. W przypadku niektórych tj. np Nowego Targu stężenia szkodliwych substancji pozostają na takim samym poziomie jak w latach poprzednich.

Rankingi miejscowości, Źródło: Polski Alarm Smogowy

Program Czyste Powietrze

W 2018 roku ruszył rządowy Program Czyste Powietrze. Zakłada on likwidację 3 milionów „kopciuchów” i wydatkowanie 103 mld zł na ocieplenie domów i wymianę kotłów rozłożone na 10 lat. Niestety tempo wymiany kotłów jest zbyt wolne. Przez dwa lata funkcjonowania programu złożono zaledwie 177 tysięcy wniosków i podpisano 146 tysięcy umów na dopłaty. Porównując to z planem wymiany 300 tys. kotłów rocznie widać, że Program Czyste Powietrze działa zdecydowanie zbyt wolno.

Potrzeba szerokiej kampanii informacyjnej o konieczności wymiany kotłów

Reforma programu nie została zakończona. M.in. nie uruchomiono wsparcia przez banki czy wsparcia pozwalającego na wymianę kotłów przez ubogie gospodarstwa. Brakuje również szerokiej kampanii informacyjnej o potrzebie wymiany kotłów. Nie ma także wsparcia do wymiany pieców kaflowych w budynkach wielorodzinnych. Jak powiedział Andrzej Guła – lider PAS, skuteczna walka z zanieczyszczeniem powietrza wymaga współpracy na linii rząd i samorząd. Rząd powinien zapewnić odpowiednie programy finansowe, a samorządy, że to wsparcie wraz z informacją o potrzebie wymiany kotłów trafi do mieszkańców.

Źródło: Polski Alarm Smogowy

Redakcja GLOBEnergia