Od dziś Czyste Powietrze zmienia zasady: wyższe dotacje i więcej czasu, ale jest haczyk

• Od 20 lipca 2026 r. wzrosły o 10 proc. maksymalne stawki dotacji na m.in. ocieplenie, okna, drzwi i bramy garażowe.
• Termin realizacji inwestycji objętej zaliczką wydłużono ze 120 do 180 dni, a część nowych właścicieli domów łatwiej skorzysta z programu.
• Audyt energetyczny, świadectwo energetyczne, kryteria dochodowe i limity kosztów pozostają bez zmian, a bon na audyt nadal nie został uruchomiony.

Nowe zasady programu Czyste Powietrze od 20 lipca 2026 r.

Zmiany obowiązujące od 20 lipca są korektą dużej reformy Czystego Powietrza, która weszła w życie 31 marca 2025 r. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przekonuje, że nowe rozwiązania są odpowiedzią na postulaty mieszkańców, samorządów i wykonawców. Podczas konsultacji społecznych zgłoszono ponad 1370 uwag i propozycji.

Najważniejsze zmiany dotyczą wymaganego okresu posiadania nieruchomości, wysokości jednostkowych limitów dotacji na wybrane prace termomodernizacyjne, czasu na wykorzystanie zaliczki oraz dokumentów potrzebnych do rozliczenia inwestycji. Doprecyzowano też zasady dotyczące urządzeń znajdujących się na liście zielonych urządzeń i materiałów, czyli liście ZUM.

Nie zmieniono natomiast podstawowej konstrukcji programu. Nadal obowiązują audyty energetyczne, świadectwa charakterystyki energetycznej, kryteria dochodowe i limity kosztów kwalifikowanych.

Łatwiejsza dotacja dla nowych właścicieli domów

Jedna z najważniejszych zmian dotyczy osób, które stosunkowo niedawno stały się właścicielami starszego domu. Zasadniczo beneficjent Czystego Powietrza musi posiadać nieruchomość przez co najmniej trzy lata przed złożeniem wniosku. Od 20 lipca katalog wyjątków od tej reguły został jednak rozszerzony.

Z programu mogą skorzystać osoby, które nabyły nieruchomość przez zasiedzenie. Preferencyjne zasady obejmują również właścicieli i współwłaścicieli posiadających dom od co najmniej roku, jeżeli przynajmniej 50 proc. udziałów otrzymali lub kupili od rodziców albo dziadków. Oficjalne materiały Ministerstwa Klimatu i Środowiska wskazują także na możliwość nabycia udziałów w ramach umowy dożywocia.

Zmiana ma znaczenie zwłaszcza dla osób przejmujących rodzinny dom wymagający wymiany źródła ciepła, ocieplenia ścian albo wymiany okien. Dotychczas nawet bardzo zły stan techniczny budynku nie zawsze pozwalał ominąć trzyletni okres własności.

Nie oznacza to jednak całkowitego zniesienia tego wymogu. Skrócenie okresu do jednego roku dotyczy wyłącznie określonych sposobów nabycia nieruchomości lub udziałów.

Wyższe dotacje na ocieplenie, okna i drzwi

Od 20 lipca o 10 proc. wzrosły maksymalne jednostkowe kwoty dotacji na część prac termomodernizacyjnych. Podwyżka obejmuje ocieplenie ścian i innych przegród budowlanych, wymianę stolarki okiennej, drzwi zewnętrznych oraz bram garażowych.

W najwyższym poziomie dofinansowania maksymalna stawka na ocieplenie ścian wynosi teraz do 275 zł za metr kwadratowy. W przypadku okien jest to do 1320 zł za metr kwadratowy, a przy wymianie drzwi zewnętrznych do 2750 zł za metr kwadratowy. Analogicznie podwyższono jednostkowe stawki w podstawowym i podwyższonym poziomie dofinansowania.

NFOŚiGW tłumaczy, że nowe kwoty zostały ustalone na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego, ofert rynkowych oraz kosztów wykazywanych w rozliczanych inwestycjach. Ma to ograniczyć sytuacje, w których maksymalne stawki programu wyraźnie odbiegają od rzeczywistych cen materiałów i usług.

Wyższe stawki jednostkowe nie oznaczają jednak automatycznego zwiększenia całkowitej dotacji dla każdego beneficjenta. Łączne limity dofinansowania termomodernizacji pozostały bez zmian. W najwyższym poziomie wsparcia nadal można otrzymać na ten zakres prac do 83 tys. zł.

Zaliczka w Czystym Powietrzu: 180 zamiast 120 dni

Więcej czasu otrzymały osoby korzystające z prefinansowania. Chodzi o inwestycje, w których część dotacji jest wypłacana wykonawcy w formie zaliczki jeszcze przed zakończeniem prac.

Dotychczas beneficjent i wykonawca mieli 120 dni na wykonanie zakresu inwestycji objętego zaliczką. Od 20 lipca termin został wydłużony do 180 dni. Dodatkowe dwa miesiące mają zmniejszyć ryzyko problemów z rozliczeniem inwestycji wynikających między innymi z dostępności ekip, urządzeń, materiałów budowlanych albo nieprzewidzianych opóźnień.

Z dłuższego terminu mogą skorzystać także osoby posiadające już umowy zawarte w naborze rozpoczętym 31 marca 2025 r. Nie dzieje się to jednak automatycznie. Konieczna będzie odpowiednia zmiana zawartej umowy.

Rozliczenie inwestycji ma być prostsze

Zmienia się także sposób potwierdzania wykonania niektórych prac. Dokumenty poświadczające trwałe odłączenie starego źródła ciepła oraz dostosowanie przewodów kominowych mogli dotychczas wystawiać przede wszystkim mistrzowie kominiarscy.

Od 20 lipca takie dokumenty mogą przygotowywać również osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane. Rozszerzenie katalogu uprawnionych specjalistów ma przyspieszyć kompletowanie dokumentacji i ograniczyć przypadki, w których zakończona inwestycja czeka na rozliczenie z powodu braku dostępnego kominiarza.

Zmiana dotyczy potwierdzania konkretnych prac i nie oznacza rezygnacji z dokumentowania inwestycji. Beneficjent nadal musi wykazać, że przedsięwzięcie zostało wykonane zgodnie z warunkami programu.

Beneficjent przygotuje roboczą wersję wniosku

Ułatwienia obejmują także osoby korzystające ze wsparcia operatora. Beneficjent może teraz samodzielnie przygotować roboczą wersję wniosku w Generatorze Wniosków o Dofinansowanie. Następnie dokument może zostać sprawdzony i uzupełniony przy pomocy operatora.

Ma to usprawnić obsługę osób, które chcą wcześniej rozpocząć wprowadzanie danych i gromadzenie dokumentów, ale ze względu na poziom dofinansowania albo formę wsparcia nadal muszą korzystać z systemu operatorskiego.

Doprecyzowano również zasady dotyczące listy ZUM. Przy ocenie możliwości dofinansowania urządzenia istotne będzie to, czy znajdowało się ono na liście w dniu wystawienia faktury zaliczkowej.

Od 2027 r. dotacja tylko na efektywne ogrzewanie elektryczne

Pakiet zmian obejmuje również zasady, które zaczną mieć pełne znaczenie po zakończeniu 2026 r. Po okresie przejściowym Czyste Powietrze nie będzie wspierało elektrycznych systemów ogrzewania innych niż pompy ciepła.

Oznacza to, że od 2027 r. spośród urządzeń wykorzystujących energię elektryczną dotacje będą kierowane wyłącznie do pomp ciepła. Z programu wypadną mniej efektywne rozwiązania, takie jak elektryczne kotły czy systemy wykorzystujące bezpośrednie ogrzewanie oporowe.

Kierunek zmian jest jasny: publiczne pieniądze mają wspierać urządzenia, które zużywają mniej energii do wyprodukowania tej samej ilości ciepła. Trzeba jednak pamiętać, że pompa ciepła również musi spełniać wymagania programu, a urządzenie powinno znajdować się na liście ZUM w wymaganym terminie.

Audyt energetyczny nadal obowiązkowy

Nowelizacja nie wycofuje najważniejszych warunków reformy z 31 marca 2025 r. Nadal obowiązkowe są audyt energetyczny przed rozpoczęciem przedsięwzięcia oraz świadectwo charakterystyki energetycznej po zakończeniu inwestycji.

Bez zmian pozostają również system operatorów, kryteria dochodowe, dotychczasowe poziomy dofinansowania, limity kosztów kwalifikowanych oraz zasada „jeden beneficjent – jeden budynek”. Program nadal nie finansuje także zakupu kotłów gazowych.

To ważne z punktu widzenia osób, które liczyły na większe poluzowanie programu. Zmiany z 20 lipca poprawiają dostępność dotacji i podnoszą wybrane limity, ale nie cofają mechanizmów kontrolnych wprowadzonych po problemach z nierzetelnymi wykonawcami, zawyżaniem cen i inwestycjami, które nie przynosiły oczekiwanych oszczędności.

Bon na audyt energetyczny jeszcze nie wystartował

Wśród rozwiązań, które nie weszły w życie 20 lipca, znalazł się bon na audyt energetyczny. Instrument ma pomóc właścicielom domów sfinansować dokument wymagany przed złożeniem wniosku o dofinansowanie.

NFOŚiGW informuje, że nad bonem nadal trwają prace, a jego założenia zostaną poddane dodatkowym konsultacjom z samorządami. Fundusz nie podał jeszcze konkretnej daty uruchomienia wsparcia.

Dla potencjalnych beneficjentów oznacza to, że koszt przygotowania audytu nadal trzeba najpierw pokryć z własnych środków. Nie należy więc uwzględniać bonu w bieżącym planie finansowania inwestycji, dopóki NFOŚiGW nie opublikuje zasad i terminu jego wprowadzenia.

Czyste Powietrze w liczbach

Od uruchomienia programu w 2018 r. podpisano około 971 tys. umów o dofinansowanie, a ponad 645 tys. inwestycji zostało już zakończonych. Łączna wartość wypłaconych środków zbliżyła się do 22 mld zł. Dzięki wsparciu wymieniono ponad 603 tys. nieefektywnych źródeł ciepła.

W naborze prowadzonym na zasadach obowiązujących od 31 marca 2025 r. przyjęto około 70 tys. wniosków i podpisano 53 tys. umów o wartości 3,3 mld zł. Obecna odsłona programu posiada budżet wynoszący 10 mld zł, finansowany z Funduszu Modernizacyjnego.

W obsłudze programu uczestniczą samorządy. W kraju działa ponad 2 tys. gminnych punktów konsultacyjno-informacyjnych oraz ponad 1,4 tys. gmin-operatorów. Według danych NFOŚiGW około 44 proc. nowych wniosków jest składanych z ich udziałem.

Ułatwienia zamiast kolejnej rewolucji

Zmiany obowiązujące od 20 lipca mogą realnie pomóc części właścicieli domów. Szczególnie ważne są wyższe limity na ocieplenie i stolarkę, dodatkowe 60 dni na wykonanie inwestycji finansowanej z zaliczki oraz nowe wyjątki od trzyletniego okresu własności.

Nie jest to jednak gruntowne otwarcie programu ani powrót do zasad sprzed reformy. Audyty, świadectwa energetyczne, operatorzy i limity kosztów nadal pozostają fundamentem Czystego Powietrza. Na kolejne ważne rozwiązanie, czyli bon na audyt, beneficjenci muszą jeszcze poczekać.

Źródła: MKiŚ, NFOŚiGW