Ograniczenia dla domowych magazynów energii – czy prezydent powinien zawetować ustawę? 

• Limit 30 kWh bez formalności to pozorne uproszczenie. Nie rozwiązuje on realnych problemów rynku, bo wcześniej nie istniał żaden obowiązujący próg 20 kWh, z którym dziś próbuje się go porównywać.
• Najbardziej obciążony został segment 30–300 kWh. To właśnie w tym przedziale mieści się większość instalacji prosumenckich i MŚP, które teraz muszą liczyć się z dodatkowymi kosztami, dokumentacją i uzgodnieniami przeciwpożarowymi.
• Branża proponowała wyższe limity i mniej biurokracji. Argumentowano to dojrzałością technologii, gotowymi systemami bateryjnymi i realnie niskim poziomem ryzyka tych instalacji.

Początek grudnia przyniósł branży magazynowania energii decyzję, która z pozoru wygląda jak krok w stronę uproszczeń, a w praktyce może okazać się hamulcem dla rozwoju rynku. 4 grudnia Sejm przyjął poprawki Senatu do nowelizacji Prawa budowlanego. Ustawa trafiła już na biurko prezydenta, który – według stanu na 15 grudnia – ani jej nie podpisał, ani nie zawetował. I właśnie w tym zawieszeniu pojawia się pytanie. Czy weto nie byłoby dziś dla branży magazynowania energii realnie lepszym rozwiązaniem?

Magazyn energii do 30 kWh bez formalności to nie rozwiązanie problemu

Na pierwszy rzut oka wszystko wygląda nieźle. W nowelizacji pojawia się granica 30 kWh, do której instalacja magazynu energii nie wymaga szczególnych formalności. Problem w tym, że w debacie publicznej coraz częściej pojawia się narracja: 30 kWh zamiast 20 kWh to postęp. To uproszczenie, które zaciera istotny kontekst. 20 kWh nigdy nie obowiązywało – była to jedynie propozycja, z którą branża od początku prowadziła spór. W rzeczywistości mamy więc nie „lepiej niż było”, ale zupełnie nowy próg, którego sensowność jest mocno dyskusyjna. Klasyczna metoda złej i gorszej propozycji. Swoim komentarzem dla naszej redakcji podzielił się Robert Maczionsek, wiceprezes ds. technicznych i szkoleniowych w Stowarzyszeniu Branży Fotowoltaicznej i Magazynowania Energii (SBFiME).

“Aktualnie zawarta w Prawie budowlanym granica 30 kWh (do tej wartości brak jest szczególnych wymagań dotyczących instalacji systemu magazynującego energię) jest lepszą propozycją od pierwotnych 20 kWh, ale i tak zdecydowanie za niską” – twierdzi ekspert. 

Przypomnijmy, że według założeń ustawy magazyny energii montowane w budynkach już od 30 kWh będą wymagały zgłoszenia budowlanego, a to właśnie przedział 30-300 kWh obejmuje większość instalacji prosumenckich i realizowanych przez sektor MŚP. Oznacza to dodatkowe koszty, obowiązek przygotowania dokumentacji projektowej oraz uzgodnienia przeciwpożarowe. To wszystko w praktyce wydłużają proces inwestycyjny i podnoszą jego cenę. 

Większa biurokracja wyhamuje rynek magazynowania energii?

W trakcie prac nad nowelizacją branża nie ograniczała się jednak do krytyki. Przedstawiane były konkretne postulaty, oparte na realiach technologicznych i doświadczeniach z rynku. Chodziło nie tylko o sam próg pojemności, ale także o filozofię regulacji. Mniej biurokracji tam, gdzie ryzyko jest kontrolowane technologicznie.

“Część branży – w tym SBFiME – postulowała za tym, by tą granicą było 50 kWh lub nawet 100 kWh, oraz by nie było wymagane tworzenie dokumentacji technicznej przez projektanta z uprawnieniami” – przypomina Robert Maczionsek.

Ten postulat nie był oderwany od rzeczywistości. Dzisiejsze magazyny energii – szczególnie te przeznaczone dla prosumentów i sektora MŚP – coraz częściej są rozwiązaniami modułowymi, prefabrykowanymi i projektowanymi jako kompletne systemy. Ich instalacja nie przypomina już prac budowlanych w klasycznym rozumieniu.

“Argumentowane było to tym, iż magazyny tego typu budowane są w oparciu o gotowe pakiety bateryjne, odpowiednio zabezpieczone (praktycznie nie istnieje dla tych rozwiązań ryzyko wybuchu lub zapłonu), a cały proces instalacji (bardzo precyzyjnie opisany przez producenta) jest intuicyjny, oraz zabiera od godziny do kilku godzin – skąd zatem wymaganie tworzenia kosztownej dokumentacji technicznej podpisanej przez projektanta z uprawnieniami?” – pyta ekspert z SBFiME.

• Zobacz również: Dotacja na magazyny energii – czy pieniędzy wystarczy dla wszystkich? Analizujemy 

Niespójności w ustawie – lepsze byłoby weto?

Na tym jednak lista niespójności się nie kończy. Nowelizacja Prawa budowlanego wprowadza bowiem sytuację, w której najmniejsze magazyny energii instalowane w budynkach są obciążone znacznymi formalnościami, podczas gdy znacznie większe instalacje wolnostojące pozostają niemal poza radarami regulacyjnymi.

“Warto też podkreślić, iż zaskakują duże wymagania wobec magazynów instalowanych w obiektach (między innymi przez wspomnianą już kilka razy dokumentację techniczną podpisaną przez projektanta posiadającego odpowiednie uprawnienia) i praktycznie brak szczególnych wymagań wobec magazynów wolnostojących o pojemności do 2 MWh” – dodaje Robert Maczionsek. 

W tym kontekście pytanie o decyzję prezydenta przestaje być czysto formalne. Podpis oznacza utrwalenie progu, który nie odpowiada ani ambicjom transformacji energetycznej, ani dojrzałości technologii magazynowania energii. Weto – choć brzmi radykalnie – mogłoby otworzyć drogę do ponownej dyskusji i korekty przepisów, zanim staną się one kolejną barierą zamiast narzędziem wsparcia. 

Bo dziś problemem nie jest to, że 30 kWh to za mało w porównaniu z 20 kWh. Problemem jest to, że regulujemy rynek, który jeszcze się nie zdążył rozpędzić. Co więcej, robimy to z ostrożnością nieadekwatną do realnych zagrożeń. A w transformacji energetycznej czas i skala mają znaczenie większe niż pozorne kompromisy.

Opracowanie własne.

Zachęcamy do wypełnienia krótkiej ankiety i do podzielenia się w komentarzu swoją opinią. Lepsze weto czy podpis prezydenta?