Ogrzewanie w Polsce potrzebuje rewolucji – czy Polska gospodarka na tym skorzysta?

W momencie kiedy transformacja energetyczna systemu elektroenergetycznego cieszy się dużą uwagą, przestarzała infrastruktura w ciepłowniach i budynkach osiąga kres swojej użyteczności. Nie ulega wątpliwości, że w najbliższej dekadzie ciepłownictwo i ogrzewnictwo w Polsce będą musiały przejść rewolucję. Obecnie ich eksploatacja jest droga, a wskutek napaści Rosji na Ukrainę i kryzysu energetycznego wywołanego odcinaniem się Europy od surowców z Rosji rosną koszty surowców, od których sektor jest uzależniony. Czy zwrot ku rozwiązaniom nisko i zeroemisyjnym jest nieunikniony? Zaglądamy do raportu Forum Energii.

Zdjęcie autora: Redakcja GLOBEnergia

Redakcja GLOBEnergia

Rewolucja szansą dla polskiego przemysłu

Priorytetem ciepłownictwa stają się efektywność energetyczna, elektryfikacja, a także rozwój technologii opartych na OZE. Forum Energii wskazuje, że skala koniecznych inwestycji jest niebagatelna. Think tank szacuje wydatki na ponad 52 miliardy złotych rocznie. Potrzeba tak kosztownych inwestycji to wyzwanie, które jednak może mieć drugą stronę medalu. Bez wątpienia tworzy to niepowtarzalną okazję do tego, by czyste ciepło stało się motorem rozwoju polskiego przemysłu.

Korzyści z modernizacji sektorów

Agresja Rosji na Ukrainę sprawiła, że zmieniły się priorytety wielu gospodarek. W wojennej rzeczywistości europejskie gospodarki dalej mierzą się z postanowieniami osiągnięcia neutralności klimatycznej. W tej nowej rzeczywistości muszą jednak liczyć się z koniecznością realizacji tych założeń z troską o niezależność energetyczną. Ciepłownictwo i ogrzewnictwo to kluczowe sektory w osiąganiu niezależności energetycznej oraz neutralności klimatycznej. W najnowszym raporcie Forum Energii pt. “Czyste ciepło jako motor polskiej gospodarki” organizacja wskazuje, że przy ambitnym podejściu, stworzeniu dobrych ram prawnych i bezpiecznych warunków dla prowadzenia biznesu, modernizacja ciepłownictwa może zwiększać polskie PKB o ponad 2 procent rocznie przez kolejne 30 lat. Dodatkowo modernizacja ta ma kreować średnio nawet 400 tys. miejsc pracy rocznie w tym nowoczesnym sektorze.

Wymiana handlowa w ciepłownictwie

Polska jest obecnie jednym z najaktywniejszych graczy na europejskim rynku pod względem wymiany handlowej w szeroko rozumianym ciepłownictwie. Zajmujemy czwarte miejsce w eksporcie, a także piąte miejsce w imporcie towarów dla ciepłownictwa. Jak wskazuje Forum Energii, potwierdza to ogromny potencjał polskich przedsiębiorstw produkujących towary przydatne przy modernizacji ciepłownictwa i budownictwa. Pozycja Polski jest silna w takich segmentach działalności jak produkcja okien, styropianu oraz innych materiałów związanych z termomodernizacją budynków. Z drugiej strony jednak, w przypadku wyrobów wykorzystywanych w instalacjach ciepłowniczych czy pomp ciepła widać wyraźny brak zaplecza produkcyjnego w Polsce i duże uzależnienie od importu. To świadczy o tym, że poziom specjalizacji polskich firm, a także ich miejsca na rynkach są bardzo zróżnicowane.

Elektryfikacja ciepłownictwa priorytetem Unii Europejskiej

Polska, przy szybko rosnącym popycie na pompy ciepła, ma szansę stać się jednym z kluczowych europejskich graczy na tym rynku. W obliczu konieczności uniezależnienia się od dostaw surowców z Rosji, elektryfikacja ciepłownictwa stała się jednym z priorytetów UE. Stwarza okazję dla polskich firm, do wyspecjalizowania się w produkcji i montażu tego typu urządzeń, przy czym wykorzystanie tej okazji będzie wymagało odpowiedniego wsparcia ze strony rządu.

“Państwo musi prowadzić świadomą politykę przemysłową, ukierunkowaną na sektor szeroko rozumianego ciepła, aby stworzyć z tej branży specjalność krajową. (…) Jak najwięcej inwestycji, które są przed nami, powinno być realizowanych przez firmy polskie, bądź firmy zagraniczne, które w Polsce ulokowały swoją produkcję.” – zwraca uwagę dr Sonia Buchholtz z Forum Energii, współautorka analizy.

Czy modernizacja tych sektorów jest konieczna?

Jak wspomniano modernizacja ciepłownictwa, ogrzewnictwa i budownictwa będzie wymagała dużych nakładów finansowych. Jednakże, nie inwestując będziemy ponosić wysokie koszty paliw kopalnych i zanieczyszczenia środowiska. Według Forum Energii, w najbliższej dekadzie pieniądze m.in. na urządzenia, sieci czy termomodernizację będą pochodzić ze środków unijnych oraz wpływów budżetowych z handlu emisjami CO2 i funduszy pomocowych w ramach ETS.

Rekomendacja Forum Energii

Czyste ciepło może stać się specjalizacją krajową. Realizacja tego celu może przynieść wymierne korzyści gospodarce, przedsiębiorstwom i obywatelom. Aby było to możliwe, konieczne są konkretne działania, na które w najnowszym raporcie zwraca uwagę Forum Energii: Think tank rekomenduje określenie jasnych celów związanych z czystym ciepłem w Polsce – instalacji pomp ciepła, termomodernizacji. Według organizacji jasne perspektywy rozwoju stworzą warunki do rozwoju firm w Polsce. Jednocześnie Forum Energii zwraca uwagę na motywowanie producentów i odbiorców m.in. poprzez bodźce finansowe do tego, aby inwestowali w czyste technologie. Ponadto thinktank rekomenduje udzielenie wsparcia rozwoju sektorów produkcji kluczowych technologii, m.in. poprzez zielone zamówienia publiczne oraz wzmocnienie sektora badań i rozwoju. Kolejną kwestią, na którą zwrócono uwagę w raporcie Forum Energii mówi również o konieczności zmiany modelu wyceny usług ogrzewania. Zaznaczono, że model wyceny usług ogrzewania powinien być oparty na kosztach zapewnienia komfortu cieplnego, co powinno stworzyć zachęty do oszczędzania energii w budynkach. Dodatkowo organizacja rekomenduje zwiększenie wykorzystania środków unijnych oraz wpływów z ETS na modernizację ciepłownictwa i efektywność energetyczną.

“Przestańmy traktować transformację energetyczną jako coś narzuconego z zewnątrz, a zacznijmy na tym budować potencjał przemysłu. Już teraz wiele firm na tym korzysta, ale planujmy transformację tak, aby jak najwięcej pieniędzy zostało w Polsce i tworzyło miejsca pracy i konkurencyjne technologie u nas” - mówi prezeska Forum Energii dr Joanna Maćkowiak-Pandera.

Aby szeroko rozumiane czyste ciepło stało się kluczowym elementem nowoczesnej polityki przemysłowej Polski muszą być spełnione konkretne warunki. Jednym z nich jest skoordynowanie działań i transparentny przepływ informacji pomiędzy rządem, samorządem, przedsiębiorstwami, sektorem nauki, instytucjami rynku pracy i rynku finansowego. Forum Energii w swojej analizie rekomenduje przygotowanie porozumienia sektorowego na rzecz czystego ciepła. Organizacja przedstawiła jego propozycję, przygotowaną w oparciu o krajowe i zagraniczne dobre praktyki. Forum Energii zaznacza, że będzie miało sens tylko wtedy, jeśli jasno określone zostaną cele rozwoju.

Zobacz również