W połowie sierpnia informowaliśmy, że Sejm RP przyjął w III czytaniu nowelizację ustawy o OZE zmieniającą m.in. definicję małej instalacji OZE i ograniczającą obowiązki koncesyjne dla małych wytwórców oraz wydłużającą system wsparcia. Teraz projekt trafił do Senatu. Nowe przepisy pozwolą Krajowemu Ośrodkowi Wspierania Rolnictwa (KOWR), aby w trybie bezprzetargowym mógł przekazywać w dzierżawę spółkom Skarbu Państwa pod budowę systemów opartych o OZE grunty rolne z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Ustawodawca tłumaczył to koniecznością umożliwienia szybkiego dostępu do gruntów, na których będą realizowane takie inwestycje, aby partycypować w realizacji postawionych celów unijnych w zakresie udziału OZE w końcowym zużyciu energii brutto. Propozycja nie spotkała się z pochlebnymi opiniami ekspertów, a wręcz przeciwnie. W opinii m.in. Konfederacji Lewiatan, zawarte przepisy w nowelizacji dyskryminują prywatne firmy w obszarze dzierżawy gruntów. Ponadto na nietypowe zapisy wskazywała Kancelaria Prawna CCLAW już w kwietniu 2021 roku.

Tak jak wspomnieliśmy, projekt ustawy trafił do Senatu. Komisja nadzwyczajna ds. klimatu przyjęła poprawkę, w której skreśla z ustawy o OZE artykuł o tym, że KOWR może przekazywać grunty rolne z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa pod OZE w trybie bezprzetargowym tylko spółkom Skarbu Państwa. Pozostałe poprawki miały na celu doprecyzować inne zapisy.

Wyjaśnienia MKiŚ

Poprawki Senatu odrzucił Sejm podczas posiedzenia Komisji do Spraw Energii, Klimatu i Aktywów Państwowych (ESK). W posiedzeniu udział wziął Ireneusz Zyska, sekretarz stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska, pełnomocnik rządu do spraw odnawialnych źródeł energii. Zyska wyjaśnił, że Senat przegłosował skreślenie owego przepisu argumentując w ten sposób, że przepis ten daje szczególne preferencje dla spółek Skarbu Państwa, jeżeli chodzi o gospodarowanie mieniem Skarbu Państwa, które jest w dyspozycji Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, z przeznaczeniem na instalacje energetyczne.

– Argumentowaliśmy to podczas debaty, dyskusji zarówno na forum komisji senackich, jak też na sali plenarnej, jednakże argumenty te nie znalazły uznania w oczach izby wyższej parlamentu. Głównie przewijał się tam ton oceny, że są to spółki Skarbu Państwa – wyjaśnił Zyska.

Zyska przekonuje, że nie chodzi o spółki Skarbu Państwa, lecz o podmioty, które są ujawnione w jednolitym wykazie obiektów, instalacji, urządzeń i usług wchodzących w skład infrastruktury krytycznej. Wśród tych podmiotów są spółki Skarbu Państwa,  ale są także podmioty z kapitałem prywatnym.

W przekonaniu MKiŚ nowelizacja wprowadza usprawnienia mające na celu wykorzystanie majątku w celu oddania nieruchomości w dzierżawę, jednak jedynie na rzecz podmiotów władających lub zarządzających infrastrukturą krytyczną oraz jedynie w celu budowy, modernizacji lub rozbudowy urządzeń lub instalacji związanych z wytwarzaniem energii elektrycznej. W przypadku gdyby usunięto przepis, działania KOWR nie miałby do końca wpływu na to, na jaki cel owe grunty albo nieużytki zostaną przeznaczone. Ten dany przepis określa dokładnie cel rozwoju OZE.

– Dodatkowo uprzywilejowanie podmiotów zarządzających infrastrukturą krytyczną nie odbywa się w procesie ustawodawczym po raz pierwszy. Takie rozwiązanie obowiązuje już na gruncie ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, która obowiązuje od 2019 roku, a która przewiduje odstępstwo od zasady ograniczania obrotu nieruchomościami rolnymi w odniesieniu do spółek kapitałowych zarządzających infrastrukturą krytyczną – argumentował Zyska.

Postulat wprowadzenia tego przepisu został zgłoszony przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa oraz Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Postulat ten narodził się w trybie dyskusji nad projektem ustawy. W pewnych przypadkach ograniczenie zakresu wykorzystania udostępnionego gruntu musi być wprowadzone, a dzisiaj Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa nie ma możliwości, żeby dedykować to na taki a nie inny cel – wyjaśniał Zyska

Ponadto Jarosław Lichocki, legislator w Biurze Legislacyjnym Kancelarii Sejmu powiedział po wystąpieniu Zyski, że nie są zrozumiałe poprawki Senatu.

– Co do wątpliwości odnośnie do zasady naruszenia zasady równości, pragniemy zwrócić uwagę, że w katalogu podmiotów, które są zwolnione z przetargowego nabycia nieruchomości Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, są już spółki Skarbu Państwa. W katalogu z art. 39 ustawy o nabywaniu nieruchomości rolnych Skarbu Państwa znajdują się podmioty, które cechują się określoną cechą relewantną. Jest to kwestia mocno ocenna. Wymagałaby ona przeprowadzania pogłębionych analiz. Natomiast my nie podzielamy zgłoszonych uwag – tłumaczył Lichocki.

Komisja ostatecznie przyjęła wszystkie poprawki Senatu oprócz tej dotyczącej wykreślenia spornego przepisu. 17 września podczas obrad Sejmu przyjęto poprawki z przepisem dotyczącym bezprzetargowego trybu dzierżawy gruntów przez KOWR pod inwestycje OZE. Przepis ten znajdzie się w ostatecznej wersji ustawy.

Źródło: Sejm

Patrycja Rapacka

Analityk i redaktor w GLOBEnergia. Transformacja energetyczna, OZE, offshore wind, atom