Pod względem stężeń rakotwórczego benzo(a)pirenu pozycję lidera objął Nowy Targ w województwie małopolskim uzyskując aż 1800% normy. W Pszczynie na Śląsku wystąpiło najwięcej dni, kiedy stężenia pyłu PM10 przekroczyły normy, a jego średnioroczne stężenie było największe. Według rankingu WHO, Pszczyna znajduje się na 6 miejscu z 50 najbardziej zanieczyszczonych miast Unii Europejskiej.

Ranking PAS

Ranking opublikowany przez Polski Alarm Smogowy wykazuje ciekawy wniosek, że w Polsce najbardziej zanieczyszczone są miasta małe i średniej wielkości.

Pod względem najwyższego średniorocznego stężenia PM10 i największej liczby dni, w których normy zostały przekroczone, króluje Pszczyna. Jej mieszkańcy oddychali zanieczyszczonym powietrzem aż przez jedną trzecią roku. Dopuszczalnych przez prawo liczba dni to 35.

Zaraz za nią, pozycje na podium objął Rybnik i Wodzisław Śląski. W obu miejscowościach było po 110 dni smogowych. było po 110. Godów w województwie śląskim, w którym mieszka raptem 1922 mieszkańców, zaprezentował wyższe średnioroczne stężenia pyłów PM10 niż uznawany dotychczas za stolicę polskiego smogu Kraków czy Katowice.

Źródło: PAS

Tu trzeba przypomnieć, że zestawienie podsumowuje 2018 rok. Od 1 września 2019 roku, w Krakowie obowiązuje całkowity zakaz palenia węglem lub drewnem. Chociaż okoliczne miejscowości, w postaci tzw. obwarzanka krakowskiego wpływają na zanieczyszczenie krakowskiego powietrza, to jest duża szansa, że miasto nie pojawi się już więcej w tego typu zestawieniach. Warto też przypomnieć, że ambicje sięgają dalej bo do 2030 roku Kraków ma stać się miastem zeroemisyjnym.

Pyły to nie wszystko

Zanieczyszczenie powietrza nie jedno ma imię. Wysokie stężenia pyłów w okresie grzewczym to tylko jeden z problemów polskiego powietrza. Kolejnym problemem jest rakotwórczy benzo(a)piren, w którego emisji Polska jest unijnym liderem.

W podsumowaniu 2018 roku, pod względem największych rocznych stężeń benzo(a)pirenu, rekordowy wynik osiągnął Nowy Targ przekraczając dopuszczalną normę tej rakotwórczej substancji aż o 1800%! Drugie i trzecie miejsce zajęły małopolska Sucha Beskidzka oraz śląski Rybnik ze stężeniem 13 krotnie przekraczającym dopuszczalną normę. W Żywcu znajdującym się na 14 pozycji wartości BaP stanowią 800% normy. Żywiec zajmuje również 4 pozycję na liście najbardziej zanieczyszczonych miast UE wg WHO, a Rybnik 5.

Źródło: PAS

Podsumowanie 2018

Zapraszamy do zapoznania się z zestawieniem wykonanym przez Polski Alarm Smogowy.

Miasta o najwyższym
średniorocznym stężeniu
rakotwórczego
benzo[a]pirenu w 2018 r
Miasta o najwyższym
średniorocznym stężeniu
pyłów PM10 w 2018 r.
Miasta o najwyższej liczbie dni z
powietrzem przekraczającym
dopuszczalną normę
średniorocznym stężeniu pyłów
PM10 w 2018 r.
Norma: 1 ng/m3 ng/m3 Norma: 40 ug/m3 ng/m3 Dopuszczalna liczba dni  35
Nowy Targ 18 Pszczyna 55 Pszczyna 125
Sucha Beskidzka 13 Rybnik 51 Rybnik 110
Rybnik 13 Myszków 49 Wodzisław Śląski 110
Nowa Ruda 11 Wodzisław Śląski 48 Nowa Ruda 107
Nowy Sącz 10 Nowy Targ 47 Nowy Targ 106
Tuchów 10 Żywiec 47 Myszków 105
Wschowa 10 Godów 46 Zabrze 103
Zdzieszowice 10 Zabrze 45 Sucha Beskidzka 101
Godów 9 Żory 45 Kraków 96
Pszczyna 9 Oświęcim 44 Żory 94
Sulęcin 9 Sucha Beskidzka 44 Godów 94
Zakopane 8 Lubań 44 Katowice 93
Oświęcim 8 Katowice 43,5 Gliwice 92
Żywiec 8 Nowa Ruda 43 Lubań 92
Kraków 42,3 Oświęcim 91

Ranking WHO

Według rankingu Światowej Organizacji Zdrowia z 2018 roku, spośród 50 najbardziej zanieczyszczonych miast Europy, aż 36 leży w Polsce. Najbardziej zanieczyszczonym miastem w Polsce jest Opoczno w województwie łódzkim. Zaraz za nim, na szczytowych miejscach znalazły się Żywiec, Rybnik i Pszczyna z województwa śląskiego.

Kolejne pozycje zajmują: Kraków, Nowa Ruda, Nowy Sącz, Proszowice, Godów, Wodzisław Śląski, Pleszew, Bielsko Białą, Sucha Beskidzka, Rawa Mazowiecka, Jarosław, Sosnowiec, Knurów, Nakło, Zabrze, Radomsko, Tomaszów Mazowiecki, Nakło nad Notecią, Niepołomice, Piotrków Trybunalski, Gliwice, Dąbrowa Górnicza, Zduńska Wola, Wadowice, Otwock, Nowy Tomyśl, Brzeziny, Piastów, Myszków, Wągrowiec, Katowice oraz Tuchów.

Jak można zaobserwować, ranking WHO częściowo pokrywa się z podsumowaniem Polskiego Alarmu Smogowego. Należy nadmienić, że informacje o jakości powietrza w polskich miastach odnoszą się tylko do tych miejscowości, w których znajdują się stacje pomiarowe GIOŚ.

Samoistni palacze

Polski Alarm Smogowy przeliczył stężenia wdychanego benzo(a)pirenu na ekwiwalent palonych papierosów. Mieszkańcy Nowego Targu, w którym średnioroczne stężenie wyniosło 18 ng/m3 pochłonęli taką ilość benzo(a)piernu jaka znalazłaby się w 22 papierosach wypalanych każdego dnia. 8 ng/m3, które wdychają mieszkańcy i odwiedzający Zakopane, wdychają zanieczyszczenia odpowiadające 10 papierosom na dobę.

Powody zanieczyszczeń

Powody takiego zanieczyszczenia powietrza nasuwają się same – niska emisja. W małych i średnich miejscowościach dużo powszechniejsze jest spalanie węgla i drewna w „kopciuchach”, które są tam podstawowym źródłem ciepła. W mniejszych miejscowościach bardziej powszechny jest także problem braku możliwości podłączenia do sieci ciepłowniczej.

Według PAS, emisja z ogrzewania gospodarstw domowych odpowiada za około połowę emitowanych w Polsce pyłów PM10 i aż 84% rakotwórczego benzo[a]pirenu. To kolejny powód, dla którego przyspieszenie działań w programach dotacyjnych, np w Czystym Powietrzu, powinny zostać przyspieszone. Konieczne jest także uruchomienie wsparcia w domach wielorodzinnych, których mieszkańcy obecnie nie mogą skorzystać z dotacji na wymianę ogrzewania. To znaczny problem na przykład na śląsku.

Według Andrzeja Guły, lidera Polskiego Alarmu Smogowego, jakość powietrza w naszym kraju podczas sezonu grzewczego jest wciąż dramatyczna. Taka sytuacja jest powszechna nie tylko w dziesiątkach polskich miast i miasteczek, w których mierzona jest jakość powietrza, ale również w tysiącach tych, gdzie nie ma stacji pomiarowej. Ranking PAS nie służy temu by piętnować „rekordzistów” choćby z tego względu, że podobnych miejscowości jest w Polsce tysiące, z tą tylko różnicą, że nikt nie mierzy tam jakości powietrza.

Źródła: PAS, WHO

Redakcja GLOBEnergia