Polska, Niemcy, Szwecja – kto w Europie ma najgłębsze gruntowe wymienniki ciepła? 

• Głębokość odwiertu = wyższa efektywność – im głębiej, tym stabilniejsza temperatura gruntu i lepsza wydajność pompy ciepła przez cały rok.
• Koszty i opłacalność – kluczem jest właściwy bilans między głębokością odwiertu a zapotrzebowaniem budynku. Odpowiednio dobrana instalacja pozwala osiągnąć wysoką efektywność bez zbędnych kosztów.
• Różnice w Europie – w Polsce średnia to ok. 120 m, a w Skandynawii nawet 300 m; w Niemczech dodatkowym wyzwaniem są zróżnicowane przepisy w poszczególnych landach.

Podczas piątej edycji Forum Branżowego odbyła się rozmowa z Jakubem Koczorowskim z Polskiej Organizacji Rozwoju Technologii Pomp Ciepła (PORT PC), który zaprezentował najnowsze dane dotyczące rynku gruntowych pomp ciepła w Polsce i w Europie. Jego wystąpienie oparte było na wnioskach z raportu przygotowanego w ramach projektu GeoBOOST, w którym PORT PC uczestniczy od ponad dwóch lat. Jedną z ciekawszych statystyk była średnia głębokość gruntowych wymienników ciepła. Który kraj w Europie może pochwalić się najgłębszymi odwiertami? 

Średnie głębokości gruntowych 

Na przedstawionym wykresie widać średnie głębokości odwiertów wykonywanych w różnych krajach Europy. W państwach takich jak Francja, Hiszpania czy Austria odwierty sięgają zwykle około 100 metrów.

Im dalej na północ kontynentu, tym głębsze są odwierty. W krajach takich jak Holandia czy w całej Skandynawii standardem jest wiercenie na 200–300 metrów. Wynika to zarówno z warunków geologicznych sprzyjających takim realizacjom, jak i z wysokiego poziomu zaawansowania technologii wiercenia w tych regionach oraz z większej popularności i zaufania użytkowników dla gruntowych pomp ciepła. W krajach skandynawskich saturacja rynku urządzeń grzewczych przez gruntowe pompy ciepła sięga nawet 12% – czyli co dziesiąta instalacja grzewcza to gruntowa pompa ciepła. Dzięki temu możliwe jest wykonywanie odwiertów o znacznie większej głębokości w sposób szybki i efektywny.

“W Polsce jesteśmy na poziomie 120 metrów, więc nie najgorzej, ale myślę, że coraz więcej instalacji będzie się pojawiać w przyszłości z głębszymi odwiertami, bo tutaj też działają coraz bardziej profesjonalne firmy w tym zakresie” – wyjaśnia Jakub Koczorowski.

Niemcy – niewykorzystany potencjał rynku pomp ciepła?

Choć w Polsce średnia głębokość odwiertów wynosi obecnie około 120 metrów, pojawiają się już pierwsze projekty realizujące wiercenie nawet na 300 metrów. Równocześnie istotnym wyzwaniem pozostaje zróżnicowana polityka regulacyjna w poszczególnych krajach, a nawet regionach – przykładem mogą być Niemcy, gdzie dopuszczalne głębokości odwiertów różnią się w zależności od landu. Tego typu ograniczenia i rozbieżności stanowią dodatkowe wyzwanie dla rozwoju rynku gruntowych pomp ciepła.

“Rynek niemiecki to rzeczywiście rynek, który z jednej strony ma bardzo fajne statystyki, bo dużo tych danych zbiera z rynku, ale z drugiej strony jest to trochę przeregulowany rynek i właśnie Niemcy w pewnym momencie zaczęli się drapać po głowie, dlaczego tak się dzieje i właśnie te poszczególne landy mają znowu swoje podejście do tworzenia map potencjału geotermalnego. Dobrze, że oni je mają, i to już od wielu lat, ale jest tak, że land landowi nierówny i te mapy są też różne, co finalnie ogranicza rozwój rynku” – komentuje Jakub Koczorowski.

Wpływ głębokości gruntowego wymiennika ciepła

Głębokość odwiertu jest jednym z kluczowych parametrów wpływających na efektywność całego systemu gruntowej pompy ciepła. Im głębiej wykonany odwiert, tym większa jest powierzchnia wymiany ciepła i stabilniejsza temperatura gruntu, z której korzysta instalacja. To przekłada się na:

• Wyższą efektywność pracy pompy ciepła.
  Głębszy odwiert zapewnia lepsze i bardziej stabilne warunki cieplne w ciągu całego roku, co pozwala utrzymać wysokie współczynniki COP nawet w najchłodniejszych miesiącach.
• Niższe koszty eksploatacji.
  Stabilne źródło ciepła oznacza mniejsze zużycie energii elektrycznej i dłuższą żywotność urządzeń dzięki wyższej temperaturze dolnego źródła ciepła
• Bezpieczniejszą pracę instalacji.
  Przy dobrze dobranej głębokości odwiertu unika się nadmiernego wychładzania gruntu, które mogłoby prowadzić do spadku wydajności w kolejnych sezonach.

Optymalna głębokość i długość łączna odwiertów powinna być każdorazowo dobierana do zapotrzebowania budynku na ciepło oraz lokalnych warunków geologicznych. Bardzo cennym i wskazanym działaniem jest wykonanie testu reakcji termicznej, czyli odwiertu próbnego, który wskaże nam dokładny potencjał geotermalny górotworu.

Opracowanie własne na podstawie Forum Branżowego redakcji GLOBENERGIA