Strategia ciepłownictwa będzie realizowała cele przedstawione w Polityce Energetycznej Polski do 2040 (przyjętej w lutym 2021 roku) oraz Krajowym Planie na rzecz Energii i Klimatu. Obecnie w segmencie ciepłownictwa systemowego oraz niesystemowego (gospodarstwa domowe) kluczowym paliwem jest węgiel kamienny i drewno opałowe. Skutkiem tego jest wysoki poziom emisyjności zanieczyszczeń do powietrza. Jest to spore wyzwanie dla branży, jednak zrealizowano już pierwsze kroki. W ciepłownictwie systemowym emisje zanieczyszczeń zostały znacznie ograniczone przez europejskie normy, jest więc preferowaną metodą ogrzewania pod kątem jakości powietrza. Jednocześnie ciepłownie i elektrociepłownie o mocy powyżej 20 MW podlegają pod europejski system handlu uprawnieniami do emisji CO2 EU ETS. Gwałtowny wzrost cen uprawnień do emisji dwutlenku węgla (CO2) w ostatnich latach spowodował podwyższenie kosztów dla przedsiębiorstw ciepłowniczych.

Dużo wyzwań dla ciepłownictwa – OZE i efektywność

Dyrektywa OZE (EU/2018/2001) wprowadziła cel wzrostu udziału OZE w ciepłownictwie o 1,1 pkt. procentowego rocznie w okresie 2021-2030, co w przypadku Polski oznacza osiągnięcie poziomu 28,4 proc. OZE w 2030 roku. Obecne tempo wzrostu, zwłaszcza w ciepłownictwie systemowym, jest niewystarczające do wypełnienia tego zobowiązania – udział OZE w tym obszarze wzrósł z 2,9 proc. w 2002 do 9,5 proc. w 2019 roku.

Jak czytamy na stronie KPRM, barierą rozwoju ciepłownictwa systemowego jest uznanie danego systemu ciepłowniczego za „efektywny” według definicji zawartej w dyrektywie 2012/27/EU. Definicja została transponowana do ustawy Prawo Energetyczne i zgodnie z jej brzmieniem efektywny system ciepłowniczy to system, w którym do produkcji ciepła lub chłodu wykorzystuje się co najmniej w 50 proc. energię z OZE albo ciepło odpadowe, lub w 75 proc. ciepło pochodzące z kogeneracji. System nie spełniający tego warunku nie może uzyskać pomocy ze środków publicznych. Obecnie te wymagania spełnia ok. 10  proc. systemów.

Strategia wyznaczy cele dla sektora

Strategia będzie zawierała cele zgodne z dokumentami strategicznymi, a następnie metody ich realizacji. Według tego dokumentu transformacja miksu paliwowego będzie realizowana w kierunku wykorzystania źródeł OZE wspieranych gazem ziemnym. Poza obniżeniem emisji gazów cieplarnianych konieczne jest zredukowanie ilości zanieczyszczeń powietrza generowanych przede wszystkim przez indywidualne paleniska opalane niskiej jakości paliwami stałymi.

Dokument zakłada także zmianę środowiska regulacyjnego ciepłownictwa systemowego – zostaną urealnione taryfy, gdyż kondycja finansowa spółek sektora ciepłowniczego stale się pogarsza. Niezbędna jest standaryzacja i uproszczenie procedur oraz zawarcie mechanizmów zachęcających do inwestowania. Przewidywane jest także wprowadzenie systemu gwarancji pochodzenia ciepła systemowego.

Strategia zakłada wykorzystanie na szeroką skalę ciepła z odpadów komunalnych oraz ciepła odpadowego, także aktywizację Jednostek Samorządu Terytorialnego (JST) w zakresie energetyki cieplnej przy wsparciu administracji centralnej. Obecnie gminy mają obowiązek sporządzania planów zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe, nie jest on jednak realizowany w zadowalający sposób – w 2018 roku jedynie 22 proc. gmin posiadało taki plan.

Źródło: KPRM

Patrycja Rapacka

Analityk i redaktor w GLOBEnergia. Transformacja energetyczna, OZE, offshore wind, atom