Według Rafała Gawina najważniejszym zadaniem prezesa URE jest równoważenie interesów odbiorców i przedsiębiorstw energetycznych, przy zagwarantowaniu mechanizmów konkurencji rynkowej oraz dbanie o rozwój całego sektora. Jest to duże wyzwanie w obliczu transformacji energetycznej i szybko rozwijającego się rynku i technologii. Polski rynek energii zmienia się w mgnieniu oka, starając się nadążać za globalnymi trendami. Czym wyróżnił się w 2020 r.?

Aukcje OZE i wsparcie dla zielonej energii

20 lutego 2015 r. uchwalono ustawę o OZE, która wprowadziła system wsparcia rozwoju OZE w postaci aukcji OZE. W zeszłym roku prezes URE ogłosił już po raz piąty aukcje na sprzedaż 75 TWh energii elektrycznej z OZE o wartości 27,4 mld zł. W efekcie zakontraktowano 54,5 TWh mocy o wartości 12,9 mld zł, czyli wykorzystano 47 proc. dostępnych środków.

Największą popularnością cieszyły się aukcje dla energetyki wiatrowej oraz słonecznej. W 2020 r. po raz pierwszy w koszyku z dużymi instalacjami, oferty i moc dotyczące energetyki wiatrowej, zrównały się z fotowoltaiką.

W opinii prezesa URE jest zauważalne spowolnienie rozwoju nowych projektów wiatrowych, którego główną przyczyną jest ustawa odległościowa. Dynamiczny rozwój rynku fotowoltaicznego będzie napędzany malejącymi kosztami, nowymi rozwiązaniami technicznymi, dostępnością lokalizacji, nieograniczonymi możliwościami skalowania projektów. Pojawił się pomysł rewizji koszyków aukcyjnych, co pozwoli na wsparcie bardziej dopasowanych do rynku rozwiązań np. instalacji hybrydowych.

Ciepłownictwo

W 2020 r. URE zorganizował cykl spotkań z branżą ciepłowniczą, poświęcony przygotowanym przez URE wytycznym dla przedsiębiorców wnioskujących o zatwierdzenie taryfy dla ciepła. Model regulacji taryf dla ciepłownictwa jest przedmiotem dyskusji trwającej od wielu lat. Gawin wskazuje, że przed sektorem stoi wyzwanie transformacji energetycznej i polityki klimatycznej.

Celem URE jest wspieranie i promowanie produkcji energii elektrycznej i ciepła w jednostkach kogeneracji (ang. Combined Heat and Power, CHP). W 2020 r. URE przygotował dwa opracowania dla przedsiębiorców zainteresowanych różnymi formami wsparcia w sektorze ciepłownictwa: opracowanie o systemach wsparcia dla podmiotów ciepłowniczych („Dlaczego kogeneracja?”) oraz poradnik dla podmiotów zainteresowanych udziałem w aukcji ciepłowniczej.

Konta regulacyjne dla dystrybutorów energii

Pod koniec roku weszła w życie zmiana rozporządzenia taryfowego. Wprowadziła tzw. konto regulacyjne – narzędzie w kształtowaniu taryf dla przedsiębiorstwa. Rozpoczęto prace nad zmianą sposobu planowania inwestycji i wynagradzania z zaangażowanego kapitału. Zmiany mają na celu wprowadzenie stabilności warunków dla inwestycji oraz wynagradzania efektów ich realizacji w nawiązaniu do celów  w krajowej i europejskiej polityce klimatyczno-energetycznej.

W 2021 r. zatwierdzono taryfy dla operatorów sieci dystrybucyjnych i po raz pierwszy prezes URE uwzględnił w nich zaliczkę na konto regulacyjne. Utrzymano stopę wynagradzania z zaangażowanego kapitału na poziomie 2020 r. Gawin zauważa, że przed OSD stoi wiele wyzwań w dobie rozwoju energetyki rozproszonej, potrzebne jest więc nowe podejście do procesu taryfowania. Jeśli bowiem podmiot świadczący usługi dystrybucyjne nie ma pokrytych kosztów uzasadnionych – zwykle ogranicza inwestycje – tłumaczy Gawin.

W 2020 r. Prezes URE przeprowadził dwie aukcje na premię kogeneracyjną za sprzedaż energii elektrycznej wytworzonej w jednostkach kogeneracji. Pierwszą aukcję wygrała oferta przedsiębiorstwa Miejska Energetyka Cieplna Piła, która po rozstrzygnięciu aukcji wybuduje nową jednostkę kogeneracji o mocy zainstalowanej elektrycznej ponad 8 MW. Wartość premii dla tego podmiotu wyniosła ok. 39 mln zł. W wyniku rozstrzygnięcia drugiej aukcji powstanie 21 MW mocy zainstalowanej w źródłach wytwórczych. Pięć jednostek kogeneracyjnych otrzyma łącznie 95 mln złotych wsparcia.

W ramach prac rządu nad przepisami tzw. tarczy antykryzysowej, Prezes URE przedstawił szereg postulatów dotyczących m.in. ustępstw i wydłużenia terminów sprawozdawczych (m.in. ułatwienia dla przedsiębiorców branży paliwowej w składaniu regulatorowi sprawozdań dotyczących paliw i biopaliw ciekłych). Wprowadzono także regulacje, które pozwalają energetycznym i gazowym przedsiębiorstwom infrastrukturalnym na przedłożenie Prezesowi URE do uzgodnienia projektów planów rozwoju oraz sprawozdań z ich realizacji nawet o rok później.

Transformacja energetyczna i nowy model rynku energii

W przekonaniu prezesa URE istotne jest dobre zaplanowanie transformacji energetycznej z uwzględnieniem źródeł finansowania, w tym środków europejskich na sprawiedliwą transformację. Wymiana źródeł na mniej emisyjne nie musi oznaczać wzrostu cen energii elektrycznej i ciepła. Na poziom cen może wpłynąć towarzyszący rozwojowi OZE postęp techniczny produkcji energii, magazynowania energii oraz spadające koszty generacji. – Ważne jest, aby punktem odniesienia była prognoza skutków zaniechania inwestycji – wskazuje Rafał Gawin.

Przystosowanie rynku i infrastruktury do energetyki rozproszonej

Rozwój energetyki rozproszonej wymaga stworzenia nowego modelu rynku energii. Infrastruktura sieciowa stoi przed wyzwaniem integracji rosnącej ilości OZE. Trzeba zwiększać elastyczność systemu elektroenergetycznego, usprawnić sterowanie i zarządzanie siecią.

Dystrybutorzy muszą się przystosować do nowego modelu funkcjonowania rynku detalicznego. Pierwotnie OSD skupiał się na zapewnieniu niezawodności dostaw energii. Teraz to operatorzy OSD staną się animatorami rynku energii, gdyż od ich sprawności będzie zależało funkcjonowanie tegoż rynku. Do uczestników rynku energii dołączą obywatelskie społeczności energetyczne i agregatorzy oferujący usługi DSR.

Coraz większą rolę będą odgrywały usługi elastyczności, które zaprojektowane we właściwy sposób umożliwią zarówno konsumentom, jak i nowym uczestnikom rynku (w tym m.in. fleksumentom, agregatorom) udział w transformacji energetycznej. Prezes URE tłumaczy, że fleksument to podmiot który nie tylko produkuje energię na własne potrzeby, ale daje systemowi energetycznemu dodatkową wartość.

Źródło: URE

Redakcja GLOBEnergia