Pompa ciepła w budynku wielorodzinnym – jakie stosuje się rozwiązania?

Budynki jednorodzinne (w tym bliźniaki i szeregówki) stanowią około 90 proc. wszystkich budynków mieszkalnych w Polsce. To właśnie sektor domów jednorodzinnych jest najczęściej kojarzony z pompami ciepła i to tam pompy ciepła są stosowane najczęściej. Pompy ciepła mogą również stanowić źródło ciepła w budynkach wielorodzinnych. W tym materiale przyglądamy się rozwiązaniom w zakresie pomp ciepła w budynkach wielorodzinnych, a także barierom, które mogą ograniczać ekspansję technologii pomp ciepła w tych budynkach.

Zdjęcie autora: Redakcja GLOBEnergia

Redakcja GLOBEnergia

Dziewięćdziesiąt procent wszystkich budynków mieszkalnych w Polsce to budynki jednorodzinne (w tym bliźniaki i szeregówki). Pozostałe 10 proc. to budynki wielorodzinne, w których wykorzystanie pomp ciepła w Polsce nie jest popularne. Mimo niewielkiego udziału w łącznej liczbie budynków, należy zaznaczyć, że w budynkach wielorodzinnych mieści się aż 60 proc. wszystkich lokali mieszkalnych. To sprawia, że pompy ciepła mogą pomóc w zakresie dążenia do spełnienia celów klimatycznych również w zakresie budynków wielorodzinnych, zarówno w nowo budowanych, jak i istniejących. Czym różni się instalacja pompy ciepła w dużym budynku wielorodzinnym od instalacji w budynku jednorodzinnym?

Pompy ciepła w budynkach wielorodzinnych

Zastosowanie pomp ciepła w budynkach wielomieszkaniowych jest jak najbardziej uzasadnione. Potwierdzają to rozliczne przykłady z europejskich i azjatyckich krajów, położonych w różnorodnych klimatach. Instalacja pomp ciepła w budynkach wielorodzinnych może okazać się dużo bardziej złożona niż w domach mieszkalnych jednorodzinnych. Przeszkodami mogą być zarówno kwestie administracyjne, jak i techniczne.

Budynek wielorodzinny - struktura właścicielska

Jak zaznacza Marek Miara z Instytutu Fraunhofera ISE, struktura własnościowa budynków wielorodzinnych jest dużo bardzo skomplikowana. Budynki te mogą należeć do miasta, spółdzielni mieszkaniowych lub właścicieli prywatnych (często wielu). Jak wskazuje Marek Miara, nie każdemu z właścicieli musi zależeć na zmianie źródła ogrzewania na bardziej ekologiczne. 

Modernizacja budynku wielorodzinnego

Duża liczba mieszkań wiąże się trudnościami w przebiegu termomodernizacji zarówno powłok budynku, jak i systemu grzewczego. Pompy ciepła w budynku wielorodzinnym to także wyzwanie z technicznego punktu widzenia. W budynkach wielorodzinnych (w szczególności w rozwiązaniach centralnych) temperatury systemu grzewczego muszą być wyższe w porównaniu z budynkami jednorodzinnymi, ze względu na straty ciepła przy jego rozprowadzeniu. To samo dotyczy ciepłej wody użytkowej. Marek Miara zauważa, że w budynkach wielorodzinnych większe jest również zapotrzebowanie na ciepło. Przekłada się to na wyższą wymaganą moc grzewczą.

“Niesie to ze sobą inne wymagania dotyczące źródeł ciepła, a co za tym idzie ograniczenia na przykład związane z niewystarczającym miejscem.” - dodaje Marek Miara z Instytutu Fraunhofera ISE.

Najpierw pompa ciepła, a potem izolacja?

W przypadku domów jednorodzinnych termomodernizację teoretycznie można przeprowadzić później, ale w przypadku budynków wielomieszkaniowych jest to bardziej skomplikowane. Z uwagi na potrzebę produkcji większej ilości ciepła łatwo jest przewymiarować instalację, która po termomodernizacji nie będzie pracować z nominalną mocą, co wydłuży okres zwrotu inwestycji. Przykładowym remedium na to byłoby zainstalowanie pompy ciepła, która będzie pełniła swoją funkcję po termomodernizacji, a do tego czasu będzie pracować w układzie biwalentnym z istniejącym źródłem ciepła.

Rodzaje systemów 

Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA) wyróżnia pięć rodzin rozwiązań zastosowania pomp ciepła w budynkach wielorodzinnych. 

Zaproponowane rozwiązania można uzależnić od stopnia centralizacji ogrzewania. Przy pomocy pompy ciepła można ogrzewać cały budynek, grupy mieszkań, pojedyncze mieszkania, jak również pojedyncze pomieszczenia.

Ciepłe Mieszkanie

21 lipca 2022 r. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) ogłosił nabór wniosków w ramach programu priorytetowego Ciepłe Mieszkanie. Program jest skierowany do właścicieli lokali w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych. Program Ciepłe Mieszkanie ma przyczynić się do poprawy jakości powietrza oraz zmniejszenia emisji pyłów oraz gazów cieplarnianych poprzez wymianę nieefektywnych źródeł ciepła i poprawę efektywności energetycznej. Zgodnie z informacjami NFOŚiGW, z programu może skorzystać co najmniej 80 tys. lokali mieszkalnych znajdujących się w budynkach wielorodzinnych. Więcej o Programie Ciepłe Mieszkanie możesz przeczytać TUTAJ.

Świadomość deweloperów i architektów

Na portalu GLOBENERGIA poruszaliśmy już kwestię stosowania pomp ciepła w budynkach wielorodzinnych. W jednym z naszych artykułów, Maciej Ferdek z firmy Mitsubishi Electric Poland zaznaczył, że większość mieszkań w budynkach wielorodzinnych w Polsce jest wyposażona w instalację grzejnikową, która jest przystosowana do wysokich parametrów zasilania. Takie instalacje w połączeniu pompą ciepła są mniej efektywna. W budynkach wielorodzinnych, a nawet w nowych budynkach wielorodzinnych, ogrzewanie płaszczyznowe - bardziej efektywne z pompami ciepła - należy do rzadkości. Maciej Ferdek zaznacza, że trzeba uświadomić deweloperom i architektom, którzy projektują budynki wielorodzinne, że powinni rozważać inne – niskotemperaturowe odbiorniki ciepła. Jego zdaniem, to pozwoli w przyszłości na zmianę źródła ogrzewania z kotła gazowego, olejowego lub węzła cieplnego na pompę ciepła. Cały artykuł jest dostępny TUTAJ.

Źródło: PORT PC.

Zobacz również