Prąd z oceanu, chodnika albo bakterii? Nietypowe OZE walczą o wyjście z niszy

• Największy potencjał mają technologie morskie, zwłaszcza energia pływów i fal. Ich przewagą jest przewidywalność, ale barierą pozostają koszty, korozja, serwis i wpływ na ekosystemy.
• Nietypowe OZE nie muszą zastąpić fotowoltaiki i wiatru, żeby mieć sens. Część z nich może działać lokalnie – w portach, oczyszczalniach, czujnikach, infrastrukturze albo instalacjach wyspowych.
• O sukcesie zdecyduje nie sam fakt, że „da się” wyprodukować prąd. Kluczowe będą cena, trwałość, łatwość serwisu i możliwość pracy poza pojedynczym pokazem technologicznym.

Fotowoltaika i wiatr stały się symbolami transformacji energetycznej, ale nie wyczerpują katalogu odnawialnych źródeł energii. Na świecie rozwijane są także mniej oczywiste technologie: od energii fal i pływów morskich, przez latające elektrownie wiatrowe, po rozwiązania wykorzystujące nacisk, drgania albo mikroorganizmy.

Część z nich brzmi dziś jak ciekawostka technologiczna. Inne mają za sobą pierwsze pilotaże i mogą znaleźć praktyczne zastosowanie tam, gdzie klasyczne OZE są mniej skuteczne. Dlatego pytamy: które z niszowych źródeł energii mają największą szansę wyjść z eksperymentów i realnie pracować w systemie?

Sama możliwość produkcji energii to za mało

W przypadku nietypowych OZE najważniejsze pytanie nie brzmi: „czy da się z tego uzyskać prąd?”. W wielu przypadkach odpowiedź już znamy: da się. Kluczowe jest raczej to, czy technologia może działać stabilnie, bezpiecznie, w rozsądnej cenie i w skali większej niż pojedynczy pokaz. To właśnie odróżnia rozwiązanie rynkowe od demonstratora. Urządzenie może produkować energię z fal, drgań chodnika albo różnicy zasolenia wody, ale jeśli koszt instalacji, serwisu i przyłączenia jest zbyt wysoki, jego zastosowanie pozostanie bardzo ograniczone.

• Zobacz również: Najbardziej przewidywalne OZE świata. Energia pływów bije inne pod tym względem na głowę

Morze daje potencjał, ale stawia trudne warunki

Najbardziej naturalnym kandydatem są technologie morskie: energia pływów, fal i prądów morskich. Ich zaletą jest duży potencjał oraz, w przypadku pływów, wysoka przewidywalność. Ruch wody można prognozować znacznie dokładniej niż wiatr czy nasłonecznienie.

Problemem jest środowisko pracy. Słona woda, sztormy, korozja, trudny dostęp serwisowy i wpływ na ekosystemy sprawiają, że morska energetyka niszowa musi pokonać więcej barier niż instalacja na dachu czy turbina na lądzie.

Szczególnie wrażliwy jest temat energii prądów morskich. Prądy nie są tylko „ruchem wody”, z którego można bez konsekwencji pobierać energię. To część globalnego systemu transportu ciepła i składników odżywczych. Gdyby duże instalacje zaczęły je masowo spowalniać, skutki mogłyby dotyczyć nie tylko lokalnych ekosystemów, ale też klimatu, temperatur regionalnych i opadów. Dlatego ta technologia wymaga wyjątkowej ostrożności: trzeba wiedzieć nie tylko, jak produkować energię, ale też ile można jej odebrać z oceanu, zanim zacznie się wpływać na jego naturalną pracę.

• Zobacz również: Dlaczego nigdy nie wykorzystamy energii prądów morskich?

Niektóre technologie będą działać lokalnie, a przyszłość może być bardziej różnorodna

Piezoelektryka, ogniwa biologiczne czy energia z różnicy zasolenia raczej nie staną się masowym odpowiednikiem fotowoltaiki. Mogą jednak znaleźć zastosowanie w konkretnych niszach: czujnikach, infrastrukturze, oczyszczalniach, portach, instalacjach badawczych albo miejscach, gdzie liczy się niewielka, ale stała produkcja energii.

Transformacja energetyczna nie musi opierać się na jednym przełomowym źródle. Bardziej prawdopodobny jest system złożony z wielu technologii: dużych, tanich i masowych, ale też małych, lokalnych i wyspecjalizowanych. Dzisiejsze nietypowe OZE mogą nie zastąpić paneli i turbin, ale część z nich może stać się ważnym uzupełnieniem tam, gdzie standardowe rozwiązania nie wystarczą.

Opracowanie własne.