Problemy w programie Czyste Powietrze – o co najczęściej pytamy? 

• Beneficjenci najczęściej pytają o wymagania programu, audyt energetyczny i poprawność dokumentów. Wiele zgłoszeń wynika z niejasnych zasad oraz braku jasnych wytycznych dotyczących kosztów i zakresu prac.
• Fundusze otrzymują wiele sygnałów o opóźnieniach, niezgodnościach z umową i problemach komunikacyjnych. Beneficjenci często czują się wprowadzeni w błąd lub otrzymują prace niższej jakości.
• Pojawiają się pytania o standardy wykonania, limity kosztów i krótkie terminy realizacji inwestycji. Zarówno beneficjenci, jak i wykonawcy mają trudności z nadążaniem za zmieniającymi się zasadami.

Beneficjenci i wykonawcy zgłaszają się WFOŚiGW. Czego dotyczą problemy?

Edyta Bonisławska-Toboja z WFOŚiGW w Warszawie opowiedziała nam o najczęstszych trudnościach zgłaszanych w programie czyste powietrze. Osoby korzystające z programu mają przede wszystkim problemy z formalnościami oraz współpracą przy realizacji inwestycji. Wielu z nich opisuje kłopoty z wykonawcami. W niektórych przypadkach czują się oszukani lub otrzymują prace niezgodne z umową. Co przekazała nam przedstawicielka WFOŚiGW w Warszawie?

• trudności we współpracy z wykonawcami – w tym przypadki, gdy beneficjenci czują się wprowadzeni w błąd lub otrzymują prace niezgodne z umową,
• pytania o nowe wymagania programu – m.in. obowiązek posiadania prawa własności do nieruchomości przez minimum 3 lata,
• wątpliwości dotyczące obowiązkowego audytu energetycznego – jego zakresu, sposobu wykonania i interpretacji wyników,
• niejasności dotyczące standardu wykonania prac – szczególnie elewacji objętych dofinansowaniem,
• brak jednoznacznego katalogu kosztów – dotyczących instalacji CO i CWU, co utrudnia prawidłowe rozliczenia,
• problemy wykonawców z wystawianiem faktur zaliczkowych – wymaganych do Dyspozycji Wypłaty Zaliczki,
• nieprawidłowości w DPAE – wynikające z braku zrozumienia, że wszystkie dane muszą być w pełni zgodne z umową i protokołami,
• brak świadomości obowiązków formalnych – np. konieczność wykonania przeglądu kominiarskiego czy aktualizacji CEEB po montażu nowego źródła ciepła,
• ograniczona wiedza o zasadach programu – zwłaszcza dotycząca audytu energetycznego i mechanizmu prefinansowania,
• mylenie ról i odpowiedzialności – beneficjenci często zakładają, że pełnomocnik lub wykonawca działa w imieniu WFOŚiGW, oczekując od pracowników rozwiązania problemów wynikających ze współpracy z firmą wykonawczą.

“Jako WFOŚiGW w Warszawie na bieżąco wyjaśniamy zasady, wskazujemy poprawny sposób przygotowania dokumentów i informujemy o obowiązkach wynikających z programu. Naszym celem jest, aby inwestycje były realizowane zgodnie z przepisami, a mieszkańcy województwa mazowieckiego mogli w pełni korzystać z oferowanego wsparcia” – wyjaśnia Edyta Bonisławska-Toboja z WFOŚiGW w Warszawie.

• Zobacz również: Czy nadchodzi kolejna reforma programu Czyste Powietrze? Pytamy NFOŚiGW

Nie tylko Warszawa boryka się z problemami

Z kolei Mariusz Dziubek z WFOŚiGW w Zielonej Górze przekazał nam, że w ramach realizacji programu Czyste Powietrze do Funduszu wpływa wiele pytań, wniosków i zgłoszeń zarówno od Beneficjentów, jak i Wykonawców inwestycji termomodernizacyjnych na terenie województwa lubuskiego. Najczęściej poruszane kwestie dotyczą:

• niskich stawek limitujących koszty kwalifikowalne w programie, szczególnie w obszarze ocieplenia przegród budowlanych, wymiany stolarki okiennej i drzwiowej oraz wymiany bramy garażowej,
• zbyt krótkiego czasu na realizację przedsięwzięcia finansowanego w formule prefinansowania — 120 dni od dnia wypłaty zaliczki na wykonanie zadania i jego rozliczenie,
• trudności z terminową realizacją prac przez Wykonawców inwestycji termomodernizacyjnych. 

Można więc podsumować, że najczęściej zgłaszane trudności dotyczą obszarów formalnych, technicznych i organizacyjnych programu. Beneficjenci zmagają się zarówno z niejasnościami dotyczącymi wymagań i procedur, jak i problemami wynikającymi ze współpracy z wykonawcami. Brakuje im jasnych wytycznych, pełnej wiedzy o obowiązkach oraz zrozumienia roli poszczególnych stron procesu. To prowadzi do błędów w dokumentach, opóźnień oraz sytuacji konfliktowych, które często trafiają do WFOŚiGW mimo że wynikają głównie z relacji beneficjent–wykonawca.

• Zobacz również: Czyste Powietrze traci zaufanie Polaków. Program wymaga kolejnych zmian!

Czego potrzebuje program Czyste Powietrze?

Zgłaszane przez wojewódzkie Fundusze problemy tylko potwierdzają to, co w środowisku branżowym słychać od dawna. Czyste Powietrze wciąż pozostaje programem potrzebnym, ale skomplikowanym i pełnym niejasności, które utrudniają zarówno realizację inwestycji, jak i ich rozliczanie. Liczba pytań, które napływają do WFOŚiGW, pokazuje, że mimo wielu lat funkcjonowania program nadal generuje wątpliwości.

Widać także wyraźnie, że część problemów ma charakter systemowy. Beneficjenci często nie są w stanie odnaleźć się w gąszczu formalności. Z kolei wykonawcy nie zawsze nadążają za wymaganiami administracyjnymi. Pojawiają się kłopoty z interpretacją nowych zasad i trudności we współpracy. Towarzyszy im także frustracja związana z rozbieżnościami między dokumentacją a rzeczywistym przebiegiem inwestycji. Z perspektywy rynku to wyraźny sygnał, że komunikacja zasad programu i wsparcie informacyjne powinny być bardziej precyzyjne, jednolite i dostępne.

Nie można też ignorować głosów mówiących o tym, że część obecnych wymogów – choć teoretycznie uzasadniona – bywa trudna do spełnienia. Limity kosztów, krótkie terminy, rosnące wymogi audytowe czy konieczność spełnienia szeregu formalności przed i po inwestycji sprawiają, że program staje się coraz bardziej wymagający. W efekcie zarówno beneficjenci, jak i wykonawcy potrzebują dziś od systemu nie tylko finansowania, ale również czytelnych, stabilnych zasad, które ograniczą ryzyko błędów i nieporozumień.

To, że Fundusze otrzymują tak wiele pytań i zgłoszeń, samo w sobie jest sygnałem, że coś w konstrukcji programu wymaga usprawnienia. Część wątpliwości wynika oczywiście z wprowadzanych ostatnio zmian – to naturalne. Jednak skala tych pytań pokazuje, że każda kolejna modyfikacja zasad powinna być przygotowana z większym naciskiem na praktyczne konsekwencje dla beneficjentów i wykonawców.

Opracowanie własne.