Prosta Strefa Czystego Transportu to klucz do sukcesu? Jak to zrobiła Warszawa?

• Proste reguły, mały odsetek aut. Od 2026 r. zakaz dotyczy benzyn Euro <3 i diesli Euro <5, ale mieszkańcy płacący podatki w Warszawie są czasowo zwolnieni. Seniorzy i osoby z niepełnosprawnościami mają bezterminowe wyłączenia, a każdy może wjechać 4 razy w roku.
• Kontrole i egzekucja bez bramek. Monitoring prowadzą mobilne kamery odczytujące tablice rejestracyjne. Do 13 lutego 2026 r. odnotowano 28 naruszeń, wystawiono 5 mandatów (do 500 zł).
• Pierwsze sygnały poprawy powietrza. Miasto wskazuje na spadki stężeń NO₂ i pyłów oraz brak przekroczeń średniorocznych norm w ostatnich latach. Pełną ocenę skutków przyniosą dopiero kolejne lata działania strefy.

1 lipca 2024 r. w Warszawie zaczęła obowiązywać pierwsza w Polsce Strefa Czystego Transportu (SCT). Objęła większość Śródmieścia oraz fragmenty sąsiednich dzielnic. Jej celem jest ograniczenie wjazdu najbardziej emisyjnych pojazdów, a w konsekwencji poprawa jakości powietrza i zdrowia mieszkańców.

Od 1 stycznia 2026 r. wszedł w życie drugi etap ograniczeń. Zakaz wjazdu dotyczy samochodów benzynowych (w tym LPG) starszych niż 26 lat lub niespełniających normy Euro 3 oraz diesli starszych niż 17 lat lub niespełniających normy Euro 5.

Kogo dotyczą ograniczenia?

W praktyce regulacje obejmują niewielką część pojazdów. Przez pierwsze 3,5 roku z wymogów zwolnieni są mieszkańcy Warszawy rozliczający w niej podatki. Oznacza to, że ograniczenia dotyczą około 3% aut poruszających się po stolicy.

Bezterminowo zwolnieni są również seniorzy (którzy ukończyli 70 lat do 31 grudnia 2023 r.) oraz osoby z niepełnosprawnością posiadające ważną europejską kartę parkingową. W ich przypadku konieczne jest uzyskanie specjalnej nalepki potwierdzającej uprawnienia. Osoby objęte zwolnieniem mogą złożyć wniosek online lub osobiście w siedzibie Zarządu Dróg Miejskich.

Przygotowania i zasady działania strefy

Warszawski magistrat podkreśla, że uruchomienie SCT było poprzedzone szeroką akcją informacyjną i organizacyjną.

“Warszawa skrupulatnie przygotowała się do uruchomienia strefy. SCT wystartowała w lipcu 2024 r., ale przygotowania ruszyły kilka miesięcy wcześniej. Przeprowadziliśmy intensywną akcję informacyjną, uruchomiliśmy specjalną stronę internetową tłumaczącą sens i zasady SCT, uruchomiliśmy też osobny punkt, w którym mieszkańcy, którzy tego potrzebowali, mogli załatwić formalności” – przekazała naszej redakcji Marzena Gawkowska, rzeczniczka prasowa Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy.

Przedstawicielka magistratu zwraca również uwagę, że konstrukcja warszawskiej strefy została zaprojektowana jako możliwie prosta i czytelna dla kierowców.

“Ważną cechą warszawskiej SCT jest fakt, że jest ona bardzo prosta. Nie wiąże się z opłatami, polega jedynie na ustaleniu konkretnego wieku aut, które do strefy wjechać nie mogą. Wszelkie formalności dotyczą niewielkiej grupy kierowców, którzy mają auta starsze niż dopuszczone do ruchu w SCT, ale są w jednej z trzech głównych grup, których obostrzenia nie dotyczą (mieszkańcy SCT, seniorzy, osoby niepełnosprawne). Warto pamiętać, że do warszawskiej Strefy Czystego Transportu można legalnie wjechać samochodem, który nie spełnia wymogów SCT, 4 razy w ciągu roku” – wyjaśnia Marzena Gawkowska.

Harmonogram zmian do 2032 roku

Strefa nie jest projektem jednorazowym, lecz rozwiązaniem rozpisanym na kilka lat. Ograniczenia będą stopniowo zaostrzane. Jak wyjaśnia rzeczniczka, przyjęta uchwała precyzyjnie określa harmonogram zmian.

"Uchwała o SCT przewiduje zmiany w strefie polegające na stopniowym (co dwa lata) obniżaniu wieku aut uprawnionych do wjazdu. Ten harmonogram jest rozpisany do 2032 r. Co do obszaru SCT, uchwała nie przewiduje zmian" – dodaje Marzena Gawkowska.

• Zobacz również: Setki kontroli i miliony złotych wpływów. Czy Kraków ograniczy SCT?

Kontrole i pierwsze dane z 2026 roku

Dowiedzieliśmy się również, że od początku 2026 roku do 13 lutego funkcjonariusze odnotowali 28 przypadków złamania zakazu wjazdu do Strefy Czystego Transportu. Wszczęto 19 postępowań w sprawie ukarania sprawców wykroczeń, wystawiono 5 mandatów karnych oraz zastosowano 4 środki oddziaływania wychowawczego. Kara za wykroczenie może wynieść do 500 zł.

Kontrole prowadzone są przy użyciu czterech mobilnych kamer, które automatycznie odczytują numery rejestracyjne pojazdów i weryfikują je w bazie samochodów dopuszczonych do wjazdu do strefy. Monitoring odbywa się codziennie w różnych punktach wszystkich dzielnic objętych SCT.

Czy jakość powietrza faktycznie się poprawia?

Miasto wskazuje również na pierwsze efekty środowiskowe funkcjonowania strefy.

“Jakość powietrza w Warszawie jest zdecydowanie lepsza niż jeszcze kilka lat temu. Poprawę widać szczególnie w stężeniach zanieczyszczeń uśrednionych do roku. Od kilku lat nie ma przekroczeń średniorocznych poziomów dopuszczalnych. Na podstawie porównań wybranych okresów przed i po wprowadzeniu strefy widzimy spadek stężeń NO₂ i pyłów. Najistotniejszy jest spadek stężeń NO₂, ponieważ to ze względu na przekroczenia tej substancji wprowadza się SCT” – tłumaczy rzeczniczka prasowa Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy.

Do początku 2026 roku obowiązywał pierwszy, łagodniejszy etap wdrażania SCT, który obejmował jedynie niewielki odsetek pojazdów i nie dotyczył mieszkańców Warszawy. Obecnie strefa wchodzi w kolejną fazę funkcjonowania, a jej pełne efekty będzie można ocenić w dłuższej perspektywie.

Opracowanie własne na podstawie informacji Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy.