Prosument – kto to jest i jak działa w nowoczesnej energetyce?

Spis treści:
1. Kim jest prosument?
2. Zakres działalności prosumenta
3. Prosument a system rozliczeń
4. Prosument – świadomy uczestnik rynku energii
5. Źródła

Tradycyjny model energetyczny zakładał rozdzielenie ról producenta i odbiorcy energii. Energia elektryczna była wytwarzana w dużych elektrowniach i przesyłana do odbiorców końcowych. Rozwój odnawialnych źródeł energii – szczególnie fotowoltaiki – doprowadził do powstania nowego uczestnika rynku, który jednocześnie produkuje i zużywa energię.

Kim jest prosument?

Prosument to odbiorca końcowy energii elektrycznej, który jednocześnie wytwarza energię na własne potrzeby, najczęściej w mikroinstalacji OZE, i może wprowadzać jej nadwyżki do sieci elektroenergetycznej. Są to 99% mikroinstalacje fotowoltaiczne. Prosument nie tylko produkuje energię, ale także zarządza jej wykorzystaniem – decyduje, ile energii zużyje na miejscu, ile zmagazynuje, a ile odda do sieci.

Zakres działalności prosumenta

Prosument:

• produkuje energię elektryczną (najczęściej z instalacji PV),
• zużywa ją na potrzeby własne (autokonsumpcja),
• oddaje nadwyżki energii do sieci elektroenergetycznej,
• pobiera energię z sieci w okresach niedoboru,
• może korzystać z magazynów energii i systemów zarządzania energią (HEMS),
• optymalizuje zużycie energii w zależności od produkcji i cen energii.

W nowoczesnym ujęciu prosument staje się aktywnym uczestnikiem rynku energii, a nie tylko biernym odbiorcą.

Prosument a system rozliczeń

W Polsce funkcjonowały dwa systemy rozliczeń prosumentów: opustów (net-metering) oraz obecny net-billing. System opustów obejmuje instalacje przyłączone do 31 marca 2022 r. Prosument oddawał nadwyżki energii do sieci i mógł odebrać ich część później (np. 80% dla instalacji do 10 kW), traktując sieć jak „wirtualny magazyn”.

Od 1 kwietnia 2022 r. obowiązuje net-billing – energia jest sprzedawana do sieci po cenach rynkowych, a kupowana po detalicznych, co oznacza mniej korzystne rozliczenie. Prosument, który wszedł do systemu opustów wcześniej, może z niego korzystać przez 15 lat, dlatego oba systemy działają równolegle.

• Zobacz również: Jak ustawić krzywą grzewczą? Praktyczny poradnik dla pomp ciepła i kotłów

Prosument – świadomy uczestnik rynku energii

Współczesny prosument to nie tylko właściciel instalacji PV, ale świadomy użytkownik aktywnie zarządzający energią w swoim budynku. Dąży do maksymalizacji autokonsumpcji, coraz częściej inwestuje w magazyny energii, integruje różne urządzenia (np. pompę ciepła czy ładowarkę EV) oraz korzysta z automatyki i inteligentnego sterowania. 

Jednocześnie pełni istotną rolę w systemie energetycznym – zwiększa udział OZE, odciąża sieć elektroenergetyczną, poprawia lokalne bezpieczeństwo energetyczne i wspiera transformację w kierunku bardziej elastycznej, zdecentralizowanej energetyki.

Źródła

[1] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001 z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych (wersja przekształcona), Dz.U. UE L 328, 21.12.2018, s. 82–209.
[2] PTPiREE (Enea Operator, ENERGA-OPERATOR, innogy Stoen Operator, PGE Dystrybucja, TAURON Dystrybucja): Przewodnik prosumenta w gospodarstwie domowym, oprac. we współpracy z Urzędem Regulacji Energetyki.