Prywatne kopalnie też załapią się na odprawy. Kolejne zmiany w ustawie

• Rząd pracuje nad nowelizacją ustawy górniczej, która może po raz pierwszy objąć pracowników prywatnych kopalń instrumentami osłonowymi.
• Impulsem do zmian była sytuacja PG Silesia i protest górników po zapowiedzi masowych zwolnień obejmujących kilkuset pracowników.
• Nowe przepisy mają działać selektywnie i wejść w życie możliwie jeszcze w 2026 roku, jeśli zakończy się proces legislacyjny.

Nowelizacja ustawy górniczej

Projekt zmian w ustawie o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego zakłada rozszerzenie katalogu beneficjentów instrumentów osłonowych o pracowników prywatnych kopalń. Do tej pory system wsparcia był zarezerwowany wyłącznie dla spółek z udziałem Skarbu Państwa, co w praktyce tworzyło wyraźną linię podziału między górnictwem publicznym a prywatnym.

Ministerstwo Energii podkreśla jednak, że nowe rozwiązania nie będą miały charakteru powszechnego. Planowane przepisy mają działać wyłącznie w określonych przypadkach, tak aby nie naruszać zasad pomocy publicznej. To oznacza, że rząd stawia na rozwiązanie precyzyjne, dopasowane do konkretnych sytuacji kryzysowych, a nie systemową zmianę obejmującą cały rynek.

PG Silesia impulsem do zmian legislacyjnych

Bezpośrednim powodem przygotowania nowelizacji była sytuacja kopalni PG Silesia, należącej do prywatnej grupy Bumech. Pod koniec ubiegłego roku załoga zakładu została poinformowana o planowanych zwolnieniach, które mogły objąć wszystkich pracowników, czyli ponad 750 osób. Obecnie załoga ta liczy już około 680 osób. 

W odpowiedzi na te informacje górnicy rozpoczęli protest pod ziemią, który trwał tydzień i odbił się echem w branży. Choć wydobycie nie zostało wstrzymane, napięcie społeczne było wyraźne. Przełom nastąpił 29 grudnia, kiedy strona rządowa, pracodawca i związki zawodowe zawarły porozumienie kończące protest. Jednym z jego kluczowych elementów było zobowiązanie rządu do przygotowania rozwiązań legislacyjnych, które w przypadku upadłości przedsiębiorstwa umożliwią objęcie pracowników kopalni świadczeniami osłonowymi.

Obowiązujące od początku 2026 roku przepisy przewidują szeroki katalog narzędzi łagodzących skutki odchodzenia z pracy w górnictwie. Chodzi przede wszystkim o urlopy górnicze oraz jednorazowe odprawy pieniężne. Do tej pory z tych rozwiązań mogli korzystać wyłącznie pracownicy największych państwowych spółek węglowych. Nowelizacja ma to zmienić, zapewniając dostęp do analogicznych świadczeń także osobom zatrudnionym w podmiotach prywatnych, o ile spełnione zostaną określone warunki.

Dlaczego prywatne kopalnie były wykluczone?

Źródłem problemu była definicja przedsiębiorstwa górniczego zawarta w ustawie. Obejmowała ona wyłącznie podmioty prowadzące wydobycie węgla kamiennego, które są własnością Skarbu Państwa lub w których państwo posiada udziały. W praktyce oznaczało to, że pracownicy prywatnych kopalń nie mieli dostępu do ustawowych form wsparcia, nawet w sytuacji restrukturyzacji czy zagrożenia upadłością. Problem ten był wielokrotnie podnoszony, m.in. przez związki zawodowe z PG Silesia, jednak wcześniej rząd konsekwentnie odrzucał możliwość objęcia prywatnych podmiotów systemem osłonowym, wskazując na ograniczenia wynikające z przepisów o pomocy publicznej.

Co dalej z projektem?

Projekt nowelizacji został wpisany do wykazu prac legislacyjnych rządu, co oznacza, że proces legislacyjny formalnie się rozpoczął. Jeśli zmiany zostaną przyjęte, mogą wejść w życie jeszcze w 2026 roku.

Źródło: RCL