Na pytania w imieniu Ministerstwa Klimatu i Środowiska odpowiedział wiceminister i Pełnomocnik Rząd ds. OZE, Ireneusz Zyska. Podkreślił w odpowiedzi z 31 grudnia 2020 r., że resort popiera innowacyjne rozwiązania w dziedzinie energetyki, w tym OZE, które mogą wspomóc rozwój zrównoważonej gospodarki.

Wiceminister poinformował, że na jego wniosek przeprowadzono analizę technologii małych turbin wiatrowych o pionowej osi obrotu typu Darrieus. Dokument z 15.10.2020 r. został opracowany przez Instytut Maszyn Przepływowych im. Robert Szewalskiego w Gdańsku. MKiŚ przesłał analitykom materiały badawcze, opisuje projekt turbiny wiatrowej VERTI, który został opracowany przez Politechnikę Krakowską oraz dział badawczo-rozwojowy Airon Green Energy Turbines.

Technologia godna uwagi

Z dokumentu wynika, że nowe koncepcje turbin wiatrowych o pionowej osi obrotu, wykorzystują siłę nośną przy aktywnej adaptacji kąta natarcia łopaty, są godne uwagi. Posiadają jednak i wady, jak natężenie emisji hałasu oraz efekt migotania światła. Te dwa elementy mogą przechodzić w adaptacji technologii na obszarach zabudowanych. Hałas lub efekt migotania światła może doprowadzić do dekoncentracji ruchu drogowego, ale i wzrostu hałasu. Kolejną barierą jest koszt instalacji, co może być problematyczne w kontekście rozwoju na obszarach wiejskich i peryferyjnych.

Dlaczego turbiny o pionowej osi obrotu nie są stosowane?

MKiŚ wyjaśnia, że nie ma wpływu na wybór technologii przez inwestorów. Resort dąży do wspierania rozwoju OZE, jednak ze szczególną uwagą zwraca na mechanizmy, które gwarantują większą konkurencyjność. Jednym z nim jest system aukcyjny. W latach 2016-2020 zakontraktowano 4,2 GW nowych mocy w instalacjach wiatrowych na lądzie. Jednym z efektów modelu wsparcia będzie samodzielność funkcjonowania instalacji OZE na rynku bez pomocy ze strony państwa. Obecnie z istotniejszych czynników w wyborze technologii jest jej opłacalności, potrzeby energetyczne oraz rachunek ekonomiczny, stopa zwrotu inwestycji, charakterystyczne właściwości instalacji oraz ogólna dostępność produktu na rynku.

Obecny system aukcyjny nie dzieli instalacji wiatrowych z wbudowanymi turbinami z pionową lub poziomą osią obrotu. Resort podkreśla, że decyzja o przystąpieniu do danej aukcji z daną technologią OZE jest decyzją podejmowaną wyłącznie przez inwestora.

Liberalizacja ustawy odległościowej w 2021 r.

Posłowie pytają także resort o ustawę odległościową, która wprowadziła tzw. zasadę 10 H, ograniczającą instalację elektrowni wiatrowych w obszarze zabudowań mieszkalnych. Resort informuje, że w wyniku szeregu konsultacji opracowano wstępne założenia, które podlegają obecnie dalszym pracom w Ministerstwie Rozwoju, Pracy i Technologii w celu przygotowywania projektu aktu prawnego

Zyska tłumaczy, że główne założenie projektu zmian uwzględnia pozostawienie obowiązującej zasady odległości od budynków mieszkalnych wyznaczonej na podstawie 10-krotności wysokości elektrowni wiatrowej. Zmiana dotyczy przyznania gminom możliwości dokonania zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (MPZP), na podstawie wyników prognozy oddziaływania na środowisko, w zakresie przyjęcia innej, niż wskazuje zasada generalna, odległości elektrowni wiatrowej od budynku mieszkalnego, wyznaczając przy tym strefę ochronną w MPZP. Minimalna odległość nie mogłaby być mniejsza niż 500 metrów. Wynika to z zakresów oddziaływania akustycznego na otoczenie.

Nowe regulacje będą dotyczyły także nowych budynków mieszkalnych, które będą budowane w obszarze istniejących już elektrowni wiatrowych. O planowanych inwestycjach wiatrowych będą musiały być odpowiednio wcześniej poinformowane lokalne społeczności. Zostanie wzmocniony także nadzór techniczny nad elektrowniami wiatrowymi przez Urząd Dozoru Technicznego.

Nowe przepisy liberalizujące ustawę wiatrakową mają wejść jeszcze w tym roku. Ireneusz Zyska informuje, że nowelizacja nie będzie wprowadzała nowych i szczegółowych uregulowań prawnych w zakresie turbin wiatrowych z pionową osią obrotu.

Patrycja Rapacka

Fotografia: Połączenie dwóch rodzajów turbin – Darrieus-Savoniusa, instalacja na Tajwanie. fot. Fred Hsu/Wikipedia

Patrycja Rapacka

Analityk i redaktor w GLOBEnergia. Transformacja energetyczna, OZE, offshore wind, atom