R290 vs. R32 – który czynnik chłodniczy dla pomp ciepła przetrwa zmiany przepisów? Co warto o nich wiedzieć?

Spis treści:
1. Co to jest czynnik chłodniczy i dlaczego jest tak ważny?
2. R290 – propan jako czynnik chłodniczy
3. R32 – czynnik syntetyczny, który czekają poważne zmiany
4. R290 a R32 – podstawowe różnice
5. Źródła

Co to jest czynnik chłodniczy i dlaczego jest tak ważny?

Czynnik chłodniczy to substancja krążąca w obiegu chłodniczym, której zadaniem jest przenoszenie ciepła. Dzięki zmianom stanu skupienia umożliwia on działanie pomp ciepła i klimatyzatorów. Bez czynnika chłodniczego proces przekazywania energii cieplnej nie byłby możliwy.

Właściwości czynnika chłodniczego wpływają bezpośrednio na efektywność urządzenia, zakres temperatur pracy, bezpieczeństwo instalacji oraz oddziaływanie na środowisko. Z tego powodu dobór czynnika ma kluczowe znaczenie przy projektowaniu nowoczesnych systemów grzewczych i chłodniczych. Coraz większe znaczenie mają także regulacje prawne dotyczące wpływu czynników na klimat.

R290 – propan jako czynnik chłodniczy

R290 to naturalny czynnik chłodniczy, którym jest propan. Charakteryzuje się bardzo dobrymi właściwościami termodynamicznymi, co przekłada się na wysoką efektywność pracy pomp ciepła. Jego dużą zaletą jest bardzo niski wpływ na środowisko (GWP ≈ 3). GWP (Global Warming Potential) to współczynnik określający, jak bardzo dany gaz wpływa na efekt cieplarniany w porównaniu do CO₂ – im niższa wartość, tym lepiej dla klimatu.

Dzięki temu R290 jest postrzegany jako rozwiązanie przyszłościowe. Ograniczeniem jest palność, dlatego urządzenia z tym czynnikiem wymagają odpowiednich zabezpieczeń i najczęściej montowane są na zewnątrz budynków. Jest on typowy dla pomp ciepła typu monoblok, czyli takich, gdzie cały obieg chłodniczy jest na zewnątrz budynku.

R32 – czynnik syntetyczny, który czekają poważne zmiany

R32 to czynnik chłodniczy pochodzenia syntetycznego, szeroko stosowany w klimatyzatorach i pompach ciepła. Typowy dla pomp ciepła typu split. Zapewnia dobrą efektywność energetyczną i umożliwia pracę w szerokim zakresie temperatur. W porównaniu do starszych czynników R32 ma niższy wpływ na środowisko, jednak nie jest czynnikiem naturalnym. GWP ≈ 675 oznacza, że ma kilkaset razy większy wpływ na efekt cieplarniany niż CO₂.

Od 1 stycznia 2027 roku nie będzie możliwe wprowadzanie do obrotu urządzeń typu split ≤12 kW wykorzystujących czynniki chłodnicze o GWP ≥150 (np. R32). Wynika to z przepisów dotyczących F-gazów, czyli syntetycznych gazów cieplarnianych. Jednocześnie obecnie użytkowane urządzenia będą mogły być dalej eksploatowane i serwisowane, więc zmiana dotyczy wyłącznie nowych produktów wprowadzanych na rynek. Wiele wskazuje na to, że to będzie schyłek tego czynnika chłodniczego, a z dużym prawdopodobieństwem zastąpi go propan w pompach ciepła typu monoblok. 

• O różnicach między pompami typu split a monoblok pisaliśmy w artykule: Pompa ciepła typu split i monoblok – na czym polega różnica? Którą wybrać?

R290 a R32 – podstawowe różnice

R290 oferuje bardzo wysoką efektywność i minimalny wpływ na środowisko, ale wiąże się z większymi wymaganiami bezpieczeństwa. R32 jest łatwiejszy w stosowaniu i bardziej uniwersalny, jednak mniej neutralny środowiskowo. Różnice w wartości GWP sprawiają, że to właśnie R290 zyskuje na znaczeniu w kontekście przyszłych regulacji. Wybór czynnika zależy od konstrukcji urządzenia, warunków montażu oraz wymagań użytkownika.

Źródła

[1] PN-EN 378 – Systemy chłodnicze i pompy ciepła – Wymagania bezpieczeństwa i środowiskowe
[2] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/573 z dnia 7 lutego 2024 r. w sprawie fluorowanych gazów cieplarnianych, zmieniające dyrektywę (UE) 2019/1937 oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 517/2014, Dz.U. UE L 2024/573 z 20.02.2024
[3] PORT PC – wytyczne branżowe