Ogrzewanie i chłodzenie odpowiadają za prawie połowę globalnego zużycia energii, ale większość tej energii jest obecnie generowana z paliw kopalnych. Wraz z malejącymi kosztami produkcji energii z OZE energia słoneczna stała się szczególnie atrakcyjna dla ogrzewania wody. IRENA wskazuje, że podobnie jak inne technologie wykorzystujące energię odnawialną, podgrzewacze wody wykorzystujące energię słoneczną mogą przyczynić się do redukcji emisji gazów cieplarnianych, tworzenia miejsc pracy, poprawy opieki zdrowotnej i komunikacji oraz napędzania lokalnego handlu poprzez rynek i przemysł budowany na poziomie lokalnym.

Argumenty na rzecz lokalnego przemysłu są szczególnie istotne w okresie COVID-19, kiedy kraje doświadczają zakłóceń w dostawach materiałów i siły roboczej, a krajowe łańcuchy dostaw okazały się bardzo istotne dla gospodarek. Polityka ma zatem zasadnicze znaczenie dla wzmocnienia lokalnego przemysłu, a w konsekwencji dla zwiększenia korzyści we wszystkich segmentach łańcuchów wartości poprzez wykorzystanie lokalnego potencjału do tworzenia wartości krajowej.

Kolektory słoneczne to dojrzała technologia

Słoneczne podgrzewacze wody to dojrzała technologia, która jest z powodzeniem stosowana w kilku krajach od ponad 30 lat, głównie w sektorze mieszkaniowym, stanowiąc przystępne cenowo rozwiązanie dla wielu gospodarstw domowych. Czteroosobowe gospodarstwo domowe zużywa około 300 litrów ciepłej wody dziennie. Biorąc pod uwagę, że ogrzewanie wody stanowi średnio około 18 proc. zużycia energii w gospodarstwach domowych oraz że zapotrzebowanie na ciepłą wodę rośnie wraz z dochodami gospodarstw domowych, dekarbonizacja ogrzewania wody staje się kluczowym elementem trwającej transformacji energetycznej – wskazuje IRENA.

Ponieważ słoneczne podgrzewanie wody wykorzystuje stosunkowo prostą technologię, lokalni producenci w większości krajów – często małe i średnie przedsiębiorstwa – mogą samodzielnie produkować, instalować i konserwować takie systemy. Potencjał tworzenia wartości leży głównie w poszczególnych fazach łańcucha wartości tj. produkcji, dystrybucji hurtowej, sprzedaży i instalacji, a także obsługi i konserwacji. Niektóre z głównych komponentów technologii – takie jak kolektor, pompa czy zbiornik – mogą być produkowane lokalnie, tworząc w ten sposób lokalne miejsca pracy.

Umiejętności potrzebne do produkcji, instalacji i konserwacji słonecznych systemów grzewczych można łatwo przenieść z zawodów związanych z produkcją, budownictwem i hydrauliką. Produkcja, planowanie, instalacja i likwidacja małych słonecznych systemów podgrzewania wody dla 10 tys. jednorodzinnych gospodarstw domowych wymaga ponad 460 000 osobodni, a zapotrzebowanie na siłę roboczą różni się w zależności od łańcucha wartości.

Tworzenie wartości w kraju może być zmaksymalizowane poprzez wykorzystanie i wzmocnienie możliwości istniejących branż w łańcuchu wartości lub ich rozwój poprzez politykę i środki, które stymulują popyt na słoneczne podgrzewacze wody, a następnie zwiększają możliwości w całym łańcuchu wartości.

Zalecenia dla polityk rozwoju przemysłu koletorów słonecznych

Aby dalej napędzać krajowy przemysł słonecznych podgrzewaczy wody, decydenci mogą wdrożyć kilka środków. Pierwszy z nich zakłada ustalenie celów dotyczących liczby systemów, powierzchni kolektorów lub pojemności cieplnej w danym kraju. Niezbędne jest także wskazanie zobowiązań i pozwoleń do instalowania słonecznych podgrzewaczy wody. Decydenci powinni zapewnić zachęty finansowe, takie jak dotacje, nisko oprocentowane pożyczki i ulgi podatkowe.

Potrzebne jest także ustanowienie standardów technicznych dotyczących jakości produktów poprzez certyfikaty i gwarancje. Nie obędzie się także bez programów szkoleniowych i przekwalifikowujących w zakresie prawidłowej, wydajnej i bezpiecznej instalacji oraz konserwacji słonecznych podgrzewaczy wody. Konieczne jest także zwiększenie świadomości konsumentów na temat korzyści płynących z zastosowania słonecznych podgrzewaczy wody – jest to klucz do pokonania barier pozaekonomicznych.

Źródło: IRENA

Patrycja Rapacka

Analityk i redaktor w GLOBEnergia. Transformacja energetyczna, OZE, offshore wind, atom