Rynek gruntowych pomp ciepła – duże moce i działanie w cieniu pomp powietrznych

• Choć liczebnie przeważają małe gruntowe pompy ciepła (do 20 kW), to pod względem mocy grzewczej dominują instalacje duże (100–200+ kW), odpowiadające za większość efektu grzewczego, szczególnie w obiektach komercyjnych i dużych budynkach.
• Rynek rozwija się konsekwentnie z roku na rok, z wyraźniejszym wzrostem w segmencie dużych mocy. Mniejsze instalacje charakteryzują się większymi wahaniami, m.in. z powodu sytuacji gospodarczej (inflacja, koszt kredytów).
• Gruntowe pompy ciepła, dzięki stabilności, możliwości pasywnego chłodzenia (free cooling) i długoterminowej opłacalności, są istotnym elementem wspierającym realizację unijnych założeń dekarbonizacji i transformacji energetycznej.

Rynek gruntowych pomp ciepła

Obecnie gruntowe pompy ciepła stanowią około 4–5% tego rynku w Europie, co jest stosunkowo niskim udziałem – jeszcze kilkanaście lat temu był on wyższy (ok. 10%), ponieważ rozwój rynku pomp ciepła rozpoczynał się właśnie od tej technologii. Z czasem udział ten spadł, ale jest to spadek ilościowy, ponieważ statystyki dotyczą liczby sprzedanych urządzeń. W ramach tych danych można zauważyć pewne zmiany – przeważają gruntowe pompy ciepła o małej mocy, do 20 kW, które stanowią prawie 90% wszystkich instalacji. Natomiast w statystyce mocy grzewczej proporcje wyglądają odwrotnie.

Jakub Koczorowski w trakcie Forum Branżowego podkreślał, że małe instalacje gruntowych pomp ciepła o mocy do 20 kW stanowią zaledwie 30–35% całkowitej mocy grzewczej. Oznacza to, że zdecydowana większość mocy grzewczej – a więc rzeczywistego efektu grzewczego generowanego przez te urządzenia – pochodzi z dużych instalacji, o mocach rzędu 100, 200 i więcej kW. W praktyce oznacza to, że niewielka liczba takich instalacji odpowiada za znaczną część całkowitej mocy zainstalowanej. Można więc zauważyć, że rynek gruntowych pomp ciepła coraz bardziej przesuwa się w stronę dużych mocy, co wynika z faktu, że tego typu rozwiązania są wybierane przede wszystkim do obiektów komercyjnych, sieci ciepłowniczych i dużych budynków przemysłowych, gdzie zapotrzebowanie na energię cieplną oraz chłodzenie jest wysokie

“To jest przede wszystkim ten aspekt związany z przemysłem, z komercją, z sieciami ciepłowniczymi, gdzie gruntowe pompy ciepła mają bardzo dużo atutów, są tak stabilnym źródłem ciepła i chłodu jednocześnie” – wyjaśnia Jakub Koczorowski.

Free cooling, czyli tanie chłodzenie

Dokładnie – trzeba pamiętać o atucie tzw. free coolingu, czyli pasywnego, niemal darmowego chłodzenia możliwego dzięki gruntowym pompom ciepła – funkcjonalności, której nie oferują pompy powietrzne. W tym zakresie jest więc wiele korzyści przemawiających na rzecz gruntowych pomp ciepła, co sprawia, że inwestorzy myślący długofalowo i biorący pod uwagę koszty eksploatacji coraz częściej decydują się na takie rozwiązania.

Przyszłość rynku pomp ciepła

Jakub Koczorowski zwraca uwagę, że rynek gruntowych pomp ciepła rozwija się w sposób stabilny, choć dynamika wzrostu różni się w zależności od segmentu zastosowania. 

“Gruntowe pompy ciepła generalnie rozwijają się stabilnie z roku na rok. Ten przyrost jest zauważalny i tak jak wspominałem wcześniej więcej jest instalacji dużej mocy i tu widać większe przyrosty. Te mniejsze instalacje trochę bardziej się wahają ze względu na różne sytuacje gospodarcze w krajach. Wysoka inflacja, wysokie oprocentowanie kredytów niestety wpływają hamująco na sektor budownictwa jednorodzinnego, gdzie małe gruntowe pompy ciepła są najczęściej spotykane” – komentuje Jakub Koczorowski.

Rynek gruntowych pomp ciepła w Polsce stopniowo przesuwa się w stronę dużych instalacji dla obiektów komercyjnych i przemysłowych. Choć udział ilościowy jest niewielki, odpowiadają one za znaczną część mocy grzewczej. Stabilność pracy, najwyższa efektywność wśród pomp ciepła, możliwość free coolingu, brak jednostki zewnętrznej i długoterminowa opłacalność sprawiają, że technologia ta ma duży potencjał, a jej rozwój może znacząco wspierać realizację unijnych celów dekarbonizacji.

Opracowanie własne na podstawie Forum Branżowego redakcji GLOBENERGIA