Rząd zapowiada listę zaufanych wykonawców w Czystym Powietrzu

• Problemy programu Czyste Powietrze ponownie skierowały uwagę na jakość i wiarygodność firm realizujących termomodernizacje.
• Resort klimatu zapowiada stworzenie systemowej listy zaufanych wykonawców jako wsparcie dla beneficjentów.
• Podobne rozwiązanie od kilku lat z powodzeniem funkcjonuje już na poziomie lokalnym w Gminie Skawina.

Bolesta: lista zaufanych wykonawców ruszy w 2026 roku

Podczas wspólnego posiedzenia sejmowych komisji ds. energii oraz ochrony środowiska wiceminister klimatu i środowiska Krzysztof Bolesta poinformował, że w 2026 roku ma zostać uruchomiona ogólnopolska lista zaufanych wykonawców realizujących inwestycje w ramach programu Czyste Powietrze. Jak zaznaczył, nie będzie to narzędzie obowiązkowe, lecz forma wsparcia dla beneficjentów, którzy dziś często pozostawieni są sami sobie w procesie wyboru firm wykonawczych. Celem inicjatywy ma być zwiększenie bezpieczeństwa inwestycji, ograniczenie nadużyć oraz podniesienie jakości usług na rynku termomodernizacji.

Zapowiedź ta nie jest całkowicie nowa. Prace nad podobnym rozwiązaniem sygnalizowano już w 2024 roku, w ramach szerokiej reformy programu. Wówczas jasno wskazywano, że kluczowe będzie stworzenie przejrzystych kryteriów weryfikacji firm oraz procedur wpisu i ewentualnego wykreślenia z listy. Dziś, jak zapewnia resort, prace są na zaawansowanym etapie.

Program po reformie i stare problemy w nowej odsłonie

Potrzeba stworzenia listy zaufanych wykonawców wyraźnie wybrzmiała po zawieszeniu programu Czyste Powietrze w listopadzie ubiegłego roku. Wstrzymanie naboru było konsekwencją wykrytych nieprawidłowości, a jego wznowienie pod koniec marca odbyło się już na nowych zasadach. Reforma wprowadziła m.in. zasadę jednej dotacji na jeden dom, wymóg co najmniej trzyletniego okresu własności nieruchomości, obowiązkowy udział operatorów przy inwestycjach z prefinansowaniem oraz limity kosztów poszczególnych elementów inwestycji. Dodatkowo beneficjenci muszą dziś przedstawić świadectwo charakterystyki energetycznej potwierdzające osiągnięte oszczędności energii.

Skawina zrobiła to wcześniej. Lokalna lista zaufanych firm już działa

Podczas gdy rząd dopiero przygotowuje ogólnopolski wykaz, Gmina Skawina od kilku lat prowadzi własną listę zaufanych wykonawców i audytorów działających w ramach programu Czyste Powietrze. To inicjatywa oddolna, oparta na lokalnej wiedzy i doświadczeniach samorządu, który postanowił realnie pomóc mieszkańcom w wyborze rzetelnych firm.

Na ten temat pisaliśmy już wcześniej w artykule: Lista zaufanych wykonawców w programie Czyste Powietrze – gwarancja rzetelnej termomodernizacji?

Historia tego rozwiązania sięga jeszcze czasów walki z niską jakością paliw stałych. Pierwszym krokiem była baza lokalnych składów węglowych, które spełniały określone standardy jakości. Samorząd zidentyfikował działające na terenie gminy punkty sprzedaży, przeprowadził rozmowy z ich właścicielami i wypracował jasne zasady. Z czasem ten model przeniesiono na listy audytorów energetycznych i firm instalacyjnych.

Rząd kilka lat za samorządami?

Kluczem do funkcjonowania systemu w Skawinie okazała się pełna przejrzystość. Firmy trafiają na listę po weryfikacji formalnej i praktycznej, a gmina na bieżąco monitoruje sygnały napływające od mieszkańców. Jeśli pojawiają się zastrzeżenia co do jakości usług lub uczciwości praktyk, firma może zostać z listy usunięta. Wszystko odbywa się w oparciu o publicznie dostępny regulamin, który jasno określa zarówno zasady wpisu, jak i wykreślenia.

Jak podkreśla zastępca burmistrza Skawiny Tomasz Ożóg, lista nie jest formą przymusu ani narzędziem promocji wybranych podmiotów. To wyłącznie informacja dla mieszkańców, że dane firmy działają na terenie gminy i nie dopuściły się praktyk, które podważałyby ich wiarygodność. Co istotne, mimo obaw, które często towarzyszą podobnym inicjatywom w innych samorządach, w Skawinie przez lata funkcjonowania listy nie pojawił się ani jeden zarzut o nieetyczne działania.

Doświadczenia Skawiny pokazują, że tworzenie list zaufanych wykonawców nie musi być ani skomplikowane, ani kontrowersyjne. To proste narzędzie, które realnie zwiększa bezpieczeństwo mieszkańców, porządkuje lokalny rynek usług i motywuje firmy do podnoszenia standardów. Dla rzetelnych wykonawców obecność na liście jest czytelnym sygnałem wiarygodności, a dla beneficjentów Czystego Powietrza konkretną pomocą w podejmowaniu decyzji inwestycyjnych.

Źródła: własne, gov.pl