Cztery lata temu została przedstawiona wizja rozwoju polskiej elektromobilności. Niestety dalej jest jedynie wizją, bo Polska pod względem rozwoju elektromobilności wypada bardzo blado na tle Europy, a do realizacji celów założonych w planach jest bardzo daleka droga.

Liczba samochodów

Zgodnie z założeniami, do 2020 roku w Polsce powinno być zarejestrowanych 50 tys., a do 2025 roku milion samochodów elektrycznych. Zdaniem NIK istnieje duże ryzyko, że założone cele nie zostaną osiągnięte.

Do końca lipca 2020 roku zarejestrowano tylko 13 057 pojazdów elektrycznych, czyli 26% celu na 2020 r.

W związku z tym, w rządowych dokumentach strategicznych przyjmowanych w 2019 r. stopniowo wycofywano się z wizji miliona pojazdów elektrycznych w 2025 r. Jak podaje NIK, w Strategii Zrównoważonego Transportu do 2030 r. założono, że flota samochodów elektrycznych docelowo będzie liczyła 600 tys. sztuk.

Liczba punktów ładowania

Wielce prawdopodobne, że cel dotyczący liczby punktów ładowania dostępnych w Polsce również nie zostanie zrealizowany. 1 307 punktów uruchomionych do końca 2019 roku stanowi około 20,4% liczby przewidywanej w Krajowych ramach polityki do osiągnięcia w 2020 r.

Plusem jest zrealizowany cel dotyczący punktów ładowania o dużej mocy. Powstało ich 459 sztuk, co stanowi 115% celu.

Fundusz Niskoemisyjnego Transportu

W założeniach Fundusz Niskoemisyjnego Transportu miał być źródłem wsparcia finansowego dla samorządów i instytucji publicznych, itp. Niestety nie spełnił swojej roli. Opóźnienia przy wprowadzaniu regulacji prawnych spowodowały, że systemy bezpośrednich dopłat do samochodów elektrycznych nie zostały wdrożone. Środki w wysokości 684 tys. zł, które miały zostać przeznaczone na dopłaty, zostały przeznaczone na obsługę FNT.

Elektromobilność w samorządach

Jednym z określonych celów w rozwoju polskiej elektromobilności miało być zwiększenie flot pojazdów elektrycznych w samorządach. Jak podaje NIK, niestety aż 79% skontrolowanych przez instytucję miast, na koniec 2019 roku nie posiadało we flocie urzędu żadnego samochodu elektrycznego.

18% miast osiągnęło cel zapisany w ustawie o elektromobilności i posiada 10% udziału samochodów elektrycznych we flocie przed terminem 1 stycznia 2022 r. Dodatkowo, z analizy przeprowadzonej w kwietniu-maju 2020 r. wynika, że gorsza sytuacja finansowa wynikająca z pandemii COVID-19 spowoduje, że inwestycje mogą być wstrzymane lub znacząco ograniczone.

Strefy czystego transportu

Analiza NIK wskazała również, że w polskich warunkach nie sprawdzają się strefy czystego transportu. Wynika to ze zbyt wysokich rygorów. Jedynie na krakowskim Kazimierzu została przeprowadzona próba wprowadzenia strefy czystego transportu, lecz po upływie około trzech miesięcy, po wnioskach mieszkańców i naciskach ze strony przedsiębiorców, zliberalizowano zasady funkcjonowania strefy, co w praktyce doprowadziło do jej zamknięcia.

Autobusy na plus!

Na koniec 2019 r. 8 z 28 jednostek, czyli 29% zrealizowało już cel jakim jest obowiązek posiadania 5% udziału autobusów zeroemisyjnych we flocie transportu publicznego od dnia 1 stycznia 2021 r. Cel został zrealizowany głównie dzięki wsparciu ze środków unijnych.

W tym miejscu warto dodać, że ostatnio NFOŚiGW ogłosił nowy program wsparcia dla sektora zielonego transportu publicznego. Od 4 stycznia 2021 r. będzie można ubiegać się o dotacje na zakup zeroemisyjnych autobusów w ramach programu Zielony Transport Publiczny. Celem nowego programu jest uniknięcie emisji zanieczyszczeń powietrza poprzez dofinansowanie przedsięwzięć polegających na obniżeniu zużycia energii i paliw w publicznym transporcie zbiorowym. Budżet nowego programu to 1,3 mld zł.

Wnioski NIK

Po przeprowadzeniu analiz, Najwyższa Izba Kontroli wniosła do Ministra Klimatu o zainicjowanie prac legislacyjnych w celu dokonania nowelizacji i ustanowienia nowych regulacji dotyczących ustawy o elektromobilności. Oprócz tego, Izba sformułowała również wnioski systemowe, które skierowała do Ministra Klimatu. Wśród nich znalazły się: aktualizacja Planu Rozwoju Elektromobilności w Polsce, rozpatrzenie zasadności zastosowania mechanizmu uzależnienia opłaty przy rejestracji pojazdów od wielkości emisji szkodliwych związków, wieku oraz ceny pojazdów, skorelowanie działań zawartych w rządowych dokumentach strategicznych dotyczących elektromobilności z działaniami mającymi na celu odchodzenie od produkcji energii elektrycznej z paliw kopalnych oraz działaniami podejmowanymi na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym oraz wprowadzenie instrumentów finansowych wspierających samorządy w realizacji obowiązków ustawowych zawartych w ustawie o elektromobilności.

Źródło: Najwyższa Izba Kontroli

Redakcja GLOBEnergia