Sosnowiec i Bytom dołączą do Katowic? Strefy Czystego Transportu w województwie śląskim

• Katowice mierzą się z wyraźnymi przekroczeniami NO₂ związanymi z ruchem drogowym, co uruchomiło analizy i konsultacje. W Sosnowcu i Bytomiu oficjalne dane GIOŚ nie dają dziś podstaw do takich działań.
• Czy brak przekroczeń oznacza, że SCT nie powstanie? Niekoniecznie – Sosnowiec wskazuje, że jeden punkt pomiarowy nie oddaje pełnej skali problemu. Dodatkowe badania wykazały lokalne przekroczenia w rejonach o dużym natężeniu ruchu.
• Nowa, znacznie ostrzejsza norma NO₂ może automatycznie uruchomić obowiązek wprowadzenia SCT. Jeśli przyszłe dane GIOŚ pokażą przekroczenia, decyzja przestanie być politycznym wyborem, a stanie się wymogiem prawa.

Obowiązek wprowadzenia Strefy Czystego Transportu w miastach wiąże się bezpośrednio z wynikami oficjalnych pomiarów jakości powietrza prowadzonych przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. Obowiązująca roczna norma dla stężenia dwutlenku azotu, wynosząca 40 μg/m³, nie została przekroczona.

“Po przekroczeniu norm GIOŚ przekazuje informacje Prezydentowi Miasta powyżej 100 tysięcy mieszkańców o konieczności powstania strefy Czystego Transportu” – wyjaśnia Rafał Łysy, rzecznik prasowy Urzędu Miejskiego w Sosnowcu.

Strefa Czystego Transportu w Katowicach

Katowice jako pierwsze w regionie formalnie rozpoczęły prace nad Strefą Czystego Transportu, choć na razie mowa wyłącznie o analizach i konsultacjach, a nie o zakazach wjazdu czy karach dla kierowców. Impulsem są niepokojące dane dotyczące jakości powietrza, wskazujące na powszechne przekroczenia norm dwutlenku azotu, związane głównie z ruchem drogowym. Władze miasta zapowiadają dialog z mieszkańcami oraz stopniowe, oparte na danych rozwiązania, czerpiąc z doświadczeń innych dużych miast. Więcej informacji na temat planów, wyników pomiarów i możliwych scenariuszy znajdziesz w artykule: Katowice szykują Strefę Czystego Transportu

Czy Strefa Czystego Transportu na Śląsku jest możliwa?

Jak wygląda sytuacja w innych miastach Górnego Śląska? Samorządy podchodzą do tematu Stref Czystego Transportu w zróżnicowany sposób, uzależniając ewentualne decyzje od lokalnych uwarunkowań, wyników pomiarów jakości powietrza oraz obowiązujących i planowanych przepisów. W części miast temat SCT pozostaje na etapie obserwacji i analiz, bez podejmowania konkretnych działań wdrożeniowych.

“Obecnie nie są prowadzone działania związane z wprowadzeniem Strefy Czystego Transportu w gminie Bytom, w związku z tym nie zajmujemy stanowiska w kontekście narzędzi służących do wprowadzenia SCT” – przekazała naszej redakcji Małgorzata Węgiel-Wnuk, rzeczniczka prasowa Urzędu Miejskiego w Bytomiu.

W Sosnowcu ewentualne wprowadzenie Strefy Czystego Transportu uzależnione jest od przyszłych wyników oficjalnych pomiarów jakości powietrza oraz obowiązujących norm prawnych.

“Od 2030 roku norma roczna dla stężenia dwutlenku azotu będzie wynosiła (20 μg/m³). Jeśli dane GIOŚ będą wskazywały przekroczenia zobowiązani będziemy do wprowadzenia Strefy Czystego transportu. Zgodnie z przepisami: Od dnia 1 stycznia roku następującego po roku, w którym prezydent miasta otrzymał wyniki oceny (…) rada gminy ustanawia w drodze uchwały strefę czystego transportu w tym mieście” – przekazał naszej redakcji Rafał Łysy, rzecznik prasowy Urzędu Miejskiego w Sosnowcu.

W przypadku Sosnowca, na dzień powstawania raportu, najświeższe zweryfikowane dane pochodzą z 2024 roku. Pomiary prowadzone na stacji GIOŚ wskazują, że obowiązująca roczna norma dla stężenia dwutlenku azotu, wynosząca 40 μg/m³, nie została przekroczona – odnotowana wartość wyniosła 18 μg/m³.

• Zobacz również: Poznań i Białystok – kolejne miasta ze Strefą Czystego Transportu? Sprawdź już teraz

Potrzebne jest więcej danych pomiarowych

Miasto Sosnowiec i Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia zwracają uwagę, że pojedynczy punkt pomiarowy nie pokazuje pełnego obrazu zanieczyszczeń związanych z ruchem drogowym. Z tego powodu zlecono dodatkowe, pasywne pomiary stężeń dwutlenku azotu, które miały objąć większą liczbę lokalizacji na terenie miasta. Badaniami zajął się Polski Alarm Smogowy.

Badania przeprowadzone na przełomie stycznia i lutego 2025 roku pozwoliły zebrać dane z kilkudziesięciu punktów w Sosnowcu. Ich wyniki pokazały zróżnicowaną sytuację – w części lokalizacji odnotowano przekroczenia obowiązującej w Polsce normy rocznej dla NO₂, podczas gdy w większości punktów stężenia pozostawały poniżej dopuszczalnego poziomu. Przekroczenia dotyczyły głównie obszarów o intensywnym ruchu samochodowym – informuje Rafał Łysy.

A jak to wygląda w innych miastach w województwie śląskim? Czekamy na odpowiedzi od urzędów miejskich. Gdy je otrzymamy, to niezwłocznie Was poinformujemy. I zapraszamy do sekcji komentarzy. Co sądzicie o Strefach Czystego Transportu?

Opracowanie własne.