Mając na uwadze sytuację finansową branży, przedsiębiorstwa ciepłownicze znajdują się obecnie w trudnym położeniu, szczególnie w obliczu oczekiwanej jego transformacji, nawet przy znaczącej absorpcji środków pomocowych z Unii Europejskiej dedykowanych dla modernizacji ciepłownictwa. Od rezultatu regulacji w zakresie taryf zależało do tej pory przede wszystkim bezpieczeństwo dostaw ciepła. Dzisiaj takie podejście do regulacji już nie wystarczy. Obecna i przyszła polityka regulacyjna powinna sprostać wyzwaniom stawianym przed tym sektorem wynikającym z obowiązującej polityki energetyczno-klimatycznej UE i pozwolić na osiągnięcie sukcesu w realizacji celów Polityki energetycznej Polski do 2040 roku (PEP 2040), w tym w walce o czyste powietrze na poziomie krajowym. PEP2040 zakłada m.in. wzrost o 1,5 mln gospodarstw domowych podłączonych do sieci ciepłowniczej w 2030 r., spełnienie przez 85 proc. systemów ciepłowniczych lub chłodniczych o mocy powyżej 5 MW kryterium efektywnego energetycznie systemu ciepłowniczego oraz istotne zwiększenie udziału OZE w ciepłownictwie i chłodnictwie. Szacowane przez Izbę Gospodarczą Ciepłownictwo Polskie (IGCP) nakłady inwestycyjne, aby sprostać powyższym wyzwaniom wynoszą 53–101 mld zł do 2030 roku (42–71 mld zł w wytwarzaniu, 11–30 mld zł w dystrybucji). Na podstawie danych IGCP obecnie ciepłownictwo systemowe zaspokaja jedynie 24 proc. zapotrzebowania na ciepło w Polsce (dostarcza ciepło do ok. 40 proc. gospodarstw domowych), w tym 71 proc. oparte jest na spalaniu węgla.

Ogrom zadań, przed którym stoi dzisiaj polskie ciepłownictwo, wymaga odpowiedniej kondycji ekonomicznej przedsiębiorstw ciepłowniczych. Brak zmian regulacyjnych doprowadzi do braku realizacji celów i skokowego wzrostu cen ciepła dla odbiorców, zamiast rozłożenia tego wzrostu na dłuższy okres. Trudna sytuacja ekonomiczna polskiego ciepłownictwa systemowego zagraża nie tylko bezpieczeństwu dostaw ciepła do odbiorców, ale również skutecznej jego transformacji zgodnie z postawionymi przed sektorem celami.

Nowe rozporządzenie

Proponowany przez MKiŚ projekt rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie Ministra Energii z dnia 7 kwietnia 2020 roku w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń z tytułu zaopatrzenia w ciepło ma na celu szybkie ustabilizowanie sytuacji finansowej sektora ciepłowniczego w obszarze wytwarzania i przesyłania oraz dystrybucji ciepła, poprzez zmianę odpowiednich regulacji. Proponowane zmiany dają możliwość uzyskania pozytywnych efektów dla sektora ciepłownictwa w postaci bankowalności sektora tj. poprawę płynności finansowej sektora; uzyskanie przez sektor ciepłowniczy możliwości otrzymania finansowania od sektora bankowego, dotacji i innych źródeł finansowania na zakup i rozliczenie praw do dynamicznie rosnących emisji CO2; zbudowanie podstawy kapitałowej przez sektor ciepłowniczy w celu uzyskania finansowania od sektora bankowego, dotacji i innych źródeł finansowania na realizację wybudowania nowych niskoemisyjnych jednostek wytwórczych, transformację systemów w efektywnie energetyczne, zazielenienie ciepłownictwa oraz wykorzystanie najnowocześniejszych technologii.

Proponuje się wprowadzenie do rozporządzenia taryfowego przepisu, który określi dolny limit przychodów z przesyłania i dystrybucji ciepła stanowiących podstawę kalkulacji stawek opłat za przesyłanie i dystrybucję ciepła. Przyjęcie zaproponowanych zmian pozwoli na zrównanie ceny ciepła określonej w taryfie z ceną benchmarkową po kilkunastu latach oraz ograniczenie negatywnych konsekwencji istotnego wzrostu cen uprawnień do emisji CO2, które nie będą jeszcze odzwierciedlone w cenach referencyjnych stanowiących podstawę kształtowania cen ciepła ze źródeł kogeneracyjnych. Proponowane zmiany mają na celu zwiększenie potencjału inwestycyjnego przedsiębiorstw energetycznych pozwalając na sprostanie wyzwaniom stawianym przed ciepłownictwem systemowym i absorpcję środków unijnych służących sfinansowaniu transformacji w kierunku systemów efektywnych energetycznie.

Przyłącze do sieci ciepłownicze w programie Czyste Powietrze

Przypomnijmy, że opcja podłączenia do sieci ciepłowniczej jest także wspierana w ogólnopolskim programie Czyste Powietrze. Według danych NFOŚiGW, w samym czerwcu 2021 roku w skali ogólnopolskiej złożono 18 786 wniosków, w tym uwzględniających 17 285 wniosków o dotację na wymianę źródła ciepła. Oznacza to duży wzrost składanych wniosków w porównaniu do maja (analogicznie – 13 328 wniosków, w tym 12 286 dot. wymiany źródła ciepła).

Główną rolą programu Czyste Powietrze jest wymiana starych kotłów na nowe, bardziej ekologiczne i sprawniejsze źródła ciepła. W czerwcu beneficjenci najczęściej ubiegali się o dofinansowanie kondensacyjnych kotłów gazowych (8174). Na kolejnych miejscach na liście uplasowały się kotły węglowe (3180), pompy ciepła powietrzne (2677), kotły na biomasę (2647), pompy ciepła gruntowe (307), systemy ogrzewania elektrycznego (235), węzły cieplne (36) oraz kotły olejowe (29). Jak widać, podłączenie do sieci cieplnych nie cieszy się dużą popularnością wśród domów jednorodzinnych. Z czego to wynika? Do sieci ciepłowniczej najczęściej podłączane są bloki, czyli domy wielorodzinne. Domy wymagające termomodernizacji na mniejszych miejscowościach nie mają nawet możliwości podłączenia domu do sieci ciepłownicznej, gdyż taka nie istnieje. Największą szansę na podłączenie do sieci ciepłowniczej mają domy znajdujące się na na terenie większych miast lub na ich obrzeżach.

Źródło: Rządowe Centrum Legislacji

Patrycja Rapacka

Analityk i redaktor w GLOBEnergia. Transformacja energetyczna, OZE, offshore wind, atom