Tak ma działać nowa dotacja – wiemy już prawie wszystko. Nadchodzi czas na magazyny energii

• Nowy program dotacyjny od NFOŚiGW ma wspierać magazyny energii. Maksymalna dotacja ma wynieść 16 tys. zł.
• Wsparcie ma objąć prosumentów w net-billingu i net-meteringu. Dla net-meteringu dotacja będzie jednak niższa.
• Program ma ruszyć najprawdopodobniej we wrześniu. Kluczowe będą faktury, potwierdzenia płatności i zgodne dane techniczne.

Nowy program dotacji do przydomowych magazynów energii ma być jednym z najważniejszych instrumentów wsparcia dla prosumentów po zakończeniu Mojego Prądu. Podczas Forum GLOBENERGIA poświęconego magazynom energii Anna Trudzik z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przedstawiła najważniejsze założenia programu: możliwy termin startu, poziom dofinansowania, zasady kwalifikowania kosztów i dokumenty, które trzeba będzie przygotować.

Program ma być finansowany z Funduszu Modernizacyjnego i ma koncentrować się na samym magazynie energii. Nie będzie to więc prosta kontynuacja Mojego Prądu z dotacją do fotowoltaiki, falownika i magazynu w jednym pakiecie. Warunkiem będzie posiadanie instalacji OZE, najczęściej fotowoltaiki, ale wsparcie ma dotyczyć przede wszystkim zakupu i montażu przydomowego magazynu energii.

16 tys. zł na magazyn energii

Najważniejsza informacja dla prosumentów dotyczy wysokości wsparcia. Anna Trudzik zapowiedziała, że w programie docelowym maksymalna dotacja na przydomowy magazyn energii wyniesie 16 tys. zł.

Dofinansowanie ma wynosić do 30% kosztów kwalifikowanych. Dla prosumentów rozliczających się w net-billingu limit jednostkowy ma wynosić 800 zł do 1 kWh pojemności magazynu. Minimalna pojemność magazynu ma wynosić 10 kWh. Oznacza to, że program będzie kierowany raczej do pełnowymiarowych domowych magazynów energii, a nie bardzo małych urządzeń o symbolicznej pojemności.

Ważny jest też limit kosztu inwestycji. Z wypowiedzi przedstawicielki NFOŚiGW wynika, że łączny koszt dostawy, montażu i niezbędnych elementów instalacji nie będzie mógł przekroczyć 3000 zł za 1 kWh pojemności magazynu. Fundusz chce w ten sposób ograniczyć ryzyko zawyżania faktur i sztucznego podnoszenia cen pod dotację.

Brutto, a nie netto

Jedną z istotnych różnic względem programu przejściowego finansowanego z KPO ma być sposób kwalifikowania kosztów. W programie docelowym finansowanym z Funduszu Modernizacyjnego koszty mają być liczone od kwoty brutto. Dla osób fizycznych to ważna informacja, bo VAT nie będzie wypadał z kosztów kwalifikowanych tak jak w programie przejściowym. Anna Trudzik tłumaczyła, że wynika to właśnie ze źródła finansowania programu. Program przejściowy po Moim Prądzie ma inne zasady, natomiast w programie docelowym mowa będzie o kwotach brutto.

Net-metering bez obowiązku przejścia na net-billing

Jedną z najmocniejszych informacji z rozmowy jest dopuszczenie prosumentów rozliczających się w starym systemie opustów. W Moim Prądzie przejście z net-meteringu na net-billing było warunkiem uzyskania części wsparcia. W nowym programie ma być inaczej. Tym razem nie ma tego warunku. Dopuszczeni do dotacji będą wszyscy prosumenci na rynku, o ile mieszczą się w okresie kwalifikowalności kosztów.

Nie oznacza to jednak identycznych warunków dla wszystkich. Prosumenci w net-meteringu mają mieć możliwość skorzystania z programu, ale wsparcie będzie niższe o połowę. Zamiast 800 zł do 1 kWh pojemności magazynu przewidziano 400 zł do 1 kWh, a maksymalna kwota dotacji ma wynosić 8 tys. zł. Pozostałe ograniczenia, w tym limit kosztu inwestycji, mają być analogiczne. To rozwiązanie może być ważne dla dużej grupy prosumentów, którzy mają starsze instalacje PV i nie chcą przechodzić na net-billing, ale jednocześnie myślą o magazynie energii, żeby zwiększyć autokonsumpcję.

Tylko magazyn, nie nowa fotowoltaika

Nowy program ma wspierać przydomowe magazyny energii, a nie budowę samej instalacji OZE. Prosument będzie musiał mieć instalację odnawialnego źródła energii albo sfinansować ją samodzielnie. Najczęściej będzie chodziło o fotowoltaikę, ale szczegółowa definicja instalacji OZE ma zostać doprecyzowana w regulaminie.

Anna Trudzik z NFOŚiGW zaznaczała też, że sama pompa ciepła nie będzie traktowana jako instalacja OZE uprawniająca do dotacji na magazyn energii. To ważne, bo część inwestorów mogłaby uznać, że skoro pompa ciepła korzysta z energii odnawialnej z otoczenia, to wystarczy do spełnienia warunku programu. Według zapowiedzi NFOŚiGW tak nie będzie.

Kiedy ruszy nabór?

Z rozmowy wynika, że realnym terminem startu programu jest wrzesień. Czerwiec, który wcześniej pojawiał się jako możliwa data, przestał być aktualny ze względu na uruchomienie programu przejściowego po Moim Prądzie i drugi nabór mający domknąć lukę między dotychczasowym wsparciem a programem docelowym. Warto jednak zachować ostrożność: wrzesień jest obecnie najbardziej prawdopodobnym terminem, ale ostateczna data będzie zależała od dalszych prac nad programem i publikacji regulaminu.

Refundacja po zakończeniu inwestycji

Program ma działać w formule refundacji. To oznacza, że prosument najpierw finansuje inwestycję z własnych środków, kupuje i montuje magazyn energii, a dopiero później składa wniosek o zwrot części poniesionych kosztów. Nie będzie to więc zaliczka wypłacana przed zakupem urządzenia.

Według informacji przedstawionych podczas Forum GLOBENERGIA kwalifikowane mają być instalacje przyłączone od 1 listopada 2025 r. Istotne będą także daty poniesienia wydatków, czyli realnych płatności. Sama data wystawienia faktury może nie wystarczyć, jeśli zapłata nastąpiła w innym terminie.

• Zobacz również: Program Moje Ciepło zostanie wydłużony? Sprawdzamy budżet i zasady dotacji na pompy ciepła

Dokumenty będą kluczowe

NFOŚiGW chce mocniej pilnować dokumentacji niż w poprzednich programach. Prosument powinien zbierać faktury lub równoważne dokumenty księgowe, potwierdzenia przelewów, dokumenty KP przy płatności gotówką, zaświadczenie od operatora systemu dystrybucyjnego, protokół odbioru lub montażu instalacji oraz karty katalogowe urządzeń.

Fundusz nie chce już opierać się na prostych oświadczeniach wykonawcy, że zapłata została dokonana. Potrzebne będą twarde dowody płatności. To ważna zmiana dla inwestorów, którzy będą realizować instalację przed uruchomieniem naboru. Dokumenty trzeba zbierać od początku, a nie odtwarzać je dopiero przy składaniu wniosku.

Uwaga na kW i kWh

Jednym z najczęstszych błędów w Moim Prądzie było mylenie mocy z pojemnością. W nowym programie ten problem może wrócić, bo Fundusz będzie wymagał danych o mocy instalacji OZE, mocy magazynu energii i pojemności magazynu. Moc podaje się w kW, a pojemność w kWh.

Dane w zaświadczeniu OSD, protokole odbioru i karcie katalogowej muszą być ze sobą zgodne. Jeśli w jednym dokumencie pojawi się inna wartość niż w drugim, wniosek może wymagać korekty albo zostać zatrzymany na etapie oceny.

NFOŚiGW zwraca też uwagę na błędy we wnioskach składanych przez pełnomocników. Problemem bywa kopiowanie danych między wnioskami, błędne rachunki bankowe, niezgodne parametry techniczne albo niepełna dokumentacja. Nawet jeśli prosument korzysta z pełnomocnika, powinien sam sprawdzić dane przed podpisaniem wniosku.

Europejski sprzęt i local content

W programie ma pojawić się także wątek promowania urządzeń z Unii Europejskiej. Rozważany jest bonus związany z falownikiem lub urządzeniem pełniącym funkcję falownika, a także potencjalnie z magazynem energii. Ten element nie jest jeszcze ostatecznie rozstrzygnięty.

Anna Trudzik mówiła, że trwają dyskusje, czy warunek ma dotyczyć falownika lub magazynu, czy falownika i magazynu. Szczegóły mają znaleźć się dopiero w regulaminie programu. Na tym etapie nie warto więc przedstawiać tego jako zamkniętej zasady, ale jako kierunek, który może premiować europejskie komponenty.

Dotacja to także obowiązki

Po otrzymaniu środków beneficjent będzie związany okresem trwałości inwestycji. Ma on wynosić 5 lat. W tym czasie urządzenia objęte dofinansowaniem powinny pozostać w instalacji i działać zgodnie z przeznaczeniem. Jeśli wystąpi awaria i konieczna będzie wymiana magazynu albo innego elementu, należy zgłosić to do NFOŚiGW.

Rozbudowa instalacji, np. dołożenie drugiego magazynu energii, nie powinna być problemem, o ile instalacja nadal spełnia warunki programu. Najbezpieczniej jednak zgłaszać takie zmiany Funduszowi, zamiast czekać na ewentualną kontrolę.

Nowy program ma naprawić błędy z poprzednich naborów

Nowa dotacja może być ważnym impulsem dla rynku magazynów energii, ale widać, że NFOŚiGW chce uniknąć błędów znanych z Mojego Prądu: zawyżonych cen, nieczytelnych dokumentów, błędów w parametrach technicznych i masowego składania wniosków z kopiowanymi danymi.

To dobry kierunek, bo magazyn energii nie powinien być kupowany wyłącznie „pod dotację”. Ma zwiększać autokonsumpcję, poprawiać wykorzystanie energii z instalacji OZE i ograniczać oddawanie nadwyżek do sieci w godzinach, gdy system najmniej ich potrzebuje.

Jednocześnie program będzie wymagał od prosumenta większej uważności. Trzeba będzie sprawdzić regulamin, pilnować limitu 3000 zł/kWh, zbierać dowody płatności, porównywać parametry urządzeń i uważać na jednostki. Kto planuje zakup magazynu energii, powinien już teraz przygotowywać dokumenty tak, jakby nabór miał ruszyć jutro.

Najważniejsza zmiana jest prosta: magazyn energii staje się osobnym celem wsparcia. Program ma objąć wszystkich prosumentów, także tych w net-meteringu, ale wysokość dotacji będzie zależeć od systemu rozliczeń, pojemności magazynu, kosztu inwestycji i poprawności dokumentów.

Na podstawie rozmowy z Anną Trudzik z NFOŚiGW podczas Forum GLOBENERGIA poświęconego magazynom energii.