Tańszy prąd, czyste powietrze i niezależność – oto potencjał spółdzielni energetycznych

• Edukacja i wymiana dobrych praktyk są kluczowe dla rozwoju spółdzielni energetycznych – obecnie brakuje powszechnego dostępu do wzorców, mimo że wiele gmin widzi w nich potencjał.
• Kompleksowe podejście techniczne i finansowe – połączenie źródeł OZE (PV, wiatraki, biogazownie, pompy ciepła), magazynów energii oraz miksu finansowania (wkład członkowski, dotacje, kredyty) pozwala na efektywne i szybkie uruchomienie inwestycji.
• Wzmacnianie bezpieczeństwa i oszczędności – prawidłowo zaprojektowana spółdzielnia może działać niezależnie od krajowego systemu. Co więcej, obniża rachunki i poprawia jakość powietrza, a bank wspiera ten proces wiedzą ekspercką, finansowaniem i współpracą z partnerami.

Po pierwsze i najważniejsze – edukacja

Spółdzielnie energetyczne wciąż budzą w Polsce wiele pytań – od tego, jak działają, po to, jakie korzyści mogą przynieść lokalnym społecznościom. Wiele gmin dostrzega już potencjał tego rozwiązania, ale tempo ich rozwoju wciąż nie jest spektakularne. Co może być kluczem do odblokowania tego potencjału? I jak w tym procesie widzi swoją rolę bank?

“Edukacja, edukacja i jeszcze raz edukacja. Dzisiaj to kluczowe wyzwanie jeśli chodzi o przyspieszenie wdrażania spółdzielni energetycznych. Samorządowcy już wiedzą, że jest to opłacalne dla mieszkańców i dla ich gmin, ale działających spółdzielni jest wciąż za mało – brakuje więc powszechnego dostępu do dobrych praktyk i wzorców, z których mogliby korzystać. Stąd nasza, bankowa aktywność. Z danych Ministerstwa Rolnictwa wynika, że dzisiaj w Polsce funkcjonuje nieco ponad 100 zarejestrowanych spółdzielni energetycznych. Warto jednak wiedzieć, że gmin wiejskich, w których można je uruchomić i obniżyć koszty energii elektrycznej i ciepła jest ponad 2000!” – wyjaśnia naszej redakcji Bank Ochrony Środowiska. 

Jakie są zadania spółdzielni energetycznej?

Nowoczesna energetyka to nie tylko produkcja zielonej energii, ale też umiejętne zarządzanie jej przepływem i magazynowaniem. W przypadku spółdzielni energetycznych wyzwania techniczne mogą decydować o powodzeniu całego projektu. Jakie rozwiązania warto łączyć, aby zapewnić efektywność i stabilność systemu? I w jaki sposób bank może wspierać takie złożone inwestycje?

“Po stronie technicznej, w naszej ocenie, sporym wyzwaniem dla rozwoju spółdzielni energetycznych jest bilansowanie, czyli produkowanie i zużywanie podobnych ilości energii elektrycznej i cieplnej oraz magazynowanie energii. Dlatego jako Bank Ochrony Środowiska promujemy rozwiązania, w których znajduje się źródło wytwórcze takie panele PV i wiatraki, magazyn energii oraz biogazownia. Znakomitym uzupełnieniem takiego układu są też pompy ciepła. To spore wyzwanie projektowe i techniczne, ale Bank Ochrony Środowiska ma zespół ekologów inżynierów, którzy wspierają takie inwestycje” – tłumaczy bank.

Skąd wziąć pieniądze na działanie spółdzielni? 

Coraz więcej samorządów dostrzega, że inwestycje w lokalną energetykę to nie tylko ekologia, ale i konkretne oszczędności. Pojawia się jednak pytanie – jak najlepiej sfinansować start spółdzielni energetycznej, aby uniknąć zbędnych opóźnień i ryzyk? Czy istnieje optymalny model łączenia różnych źródeł kapitału? I jak bank ocenia rolę samorządów w budowaniu takiego montażu finansowego?

“Spotykając się z samorządami uświadamiamy, że spółdzielnia energetyczna to dla samorządu bardzo duże oszczędności na kosztach prądu i ciepła. Z tych oszczędności można skutecznie finansować uruchomienie spółdzielni i niezbędne inwestycje. Mając tego świadomość najlepsze efekty daje miks finansowania. Wkład członkowski i środki własne budują poczucie współodpowiedzialności, dotacje i granty obniżają koszty inwestycji, a z kolei kredyty i pożyczki komercyjne pozwalają szybciej i sprawniej zrealizować inwestycję” – twierdzą eksperci BOŚ.

Pieniądze to nie wszystko – potrzebna jest wiedza i doświadczenie

Złożone projekty energetyczne wymagają nie tylko kapitału, ale też specjalistycznej wiedzy i precyzyjnego planowania. Coraz częściej kluczowe staje się połączenie doświadczenia inżynierów, wsparcia instytucji publicznych i elastycznych narzędzi finansowych. Jak bank ocenia swoją rolę w tworzeniu takich kompleksowych rozwiązań? I w jaki sposób współpraca z partnerami może przyspieszyć rozwój spółdzielni energetycznych w całym kraju?

“W Banku Ochrony Środowiska mamy szereg instrumentów finansowych, które dobieramy do konkretnych potrzeb – z punktu widzenia i techniki i finansowania są to projekty bardzo złożone. Dlatego analizują je nasi inżynierowie ekolodzy, którzy mają największe chyba w kraju doświadczenie jeśli chodzi o tego typu inwestycje. Bank współpracuje między innymi z takimi instytucjami jak Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej czy też Wojewódzkimi Funduszami Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, aktywnie uczestnicząc w rozwoju rynku spółdzielni. Przykładowo, wspólnie z WFOŚiGW we Wrocławiu, realizujemy pilotażowy program i opracowujemy modelowe rozwiązania dla spółdzielni w całej Polsce. Powstają bilanse energetyczne, pod które dobieramy optymalne technologie i modele finansowe” – przekazał nam BOŚ.

Oszczędności i bezpieczeństwo idą w parze?

W dobie rosnących cen energii coraz częściej pojawia się pytanie, jak połączyć oszczędności z bezpieczeństwem energetycznym. Spółdzielnie energetyczne wydają się odpowiedzią, ale ich skuteczność zależy od właściwego zaplanowania i finansowania. Jak bank patrzy na rolę takich inicjatyw w budowaniu odporności gmin i lokalnych społeczności? I w jaki sposób może realnie wspierać samorządy, firmy oraz mieszkańców w korzystaniu z ich potencjału?

“Odnawialne źródła energii i spółdzielnie energetyczne to przede wszystkim szansa na mniejsze rachunki za prąd i ciepło. Dlatego nie tylko przygotowujemy szereg działań edukacyjnych, ale również dedykowaną ofertę finansowania dla spółdzielni energetycznych, z myślą o realnym wsparciu samorządów, przedsiębiorców oraz stref przemysłowych. Tego typu działanie to nie tylko niższe koszty ale też wyższe bezpieczeństwo energetyczne – prawidłowo zaprojektowana spółdzielnia może pracować niezależnie od krajowego systemu energetycznego, co oznacza, że w przypadku awarii w danej gminie prąd po prostu będzie. Wierzymy, że mieszkańcy również będą mogli korzystać z zalet spółdzielni energetycznej – choćby poprzez poprawę jakości powietrza czy dostęp do tańszego ciepła czy prądu oraz nowych usług – opartych na mobilnych magazynach energii czy choćby ciepła” – podsumowują eksperci BOŚ.

Bank Ochrony Środowiska współpracuje z Instytutem Maszyn Przepływowych PAN, który opracował rozwiązanie dostarczania ciepła kontenerami – szczególnie przydatne przy modernizacji szkół i innych obiektów publicznych w mniejszych gminach. Blisko działa także z bankami spółdzielczymi, których lokalna wiedza i doświadczenie wspierają rozwój projektów energetycznych, a udział BOŚ zmniejsza ryzyko finansowe. Łącząc siły spółdzielczości energetycznej i bankowej, bank promuje i wdraża innowacje, by obniżać rachunki, poprawiać jakość powietrza i wzmacniać bezpieczeństwo energetyczne.

Źródło: BOŚ, własne.