Tańszy prąd dla największych odbiorców? Rząd szykuje zmiany w opłacie jakościowej

• Ministerstwo Klimatu i Środowiska zaproponowało obniżenie stawek opłaty jakościowej dla największych odbiorców energii elektrycznej.
• Zmiany mają zmniejszyć koszty energii ponoszone przez energochłonne podmioty gospodarcze.
• Projekt jest elementem szerszej odpowiedzi rządu na problemy bilansowania krajowego systemu elektroenergetycznego.

Czym jest opłata jakościowa i dlaczego budzi emocje?

Opłata jakościowa to mechanizm finansowy, który ma pokrywać koszty utrzymania stabilnych dostaw energii elektrycznej o odpowiednich parametrach napięcia i częstotliwości. W praktyce płacą ją wszyscy odbiorcy prądu, a środki trafiają do operatorów systemu elektroenergetycznego.

Problem w tym, że obecny model nie nadąża za zmianami na rynku energii. Jak wskazano w uzasadnieniu projektu, malejące zużycie energii elektrycznej dostarczanej z sieci do odbiorców końcowych, przy jednoczesnym dynamicznym wzroście produkcji z odnawialnych źródeł energii, prowadzi do coraz częstszego sięgania przez operatora systemu przesyłowego po nierynkowe mechanizmy bilansowania. W praktyce oznacza to przymusowe ograniczanie pracy instalacji OZE w momentach, gdy podaż energii przewyższa popyt i zaczyna zagrażać stabilności krajowego systemu elektroenergetycznego.

Nowa definicja „odbiorcy specjalnego”

Projekt nowelizacji rozporządzenia taryfowego przewiduje istotną zmianę definicji tzw. odbiorcy specjalnego opłaty jakościowej. Do tej kategorii mają zostać zaliczeni odbiorcy energii elektrycznej pobierający prąd z sieci o napięciu znamionowym 110 kV lub wyższym, którzy rocznie zużywają co najmniej 200 GWh energii, wykorzystują minimum 50% mocy umownej, a koszt energii elektrycznej stanowi u nich nie mniej niż 15% wartości produkcji. Warunkiem jest również to, aby zużycie energii następowało na własne potrzeby niezwiązane z magazynowaniem, wytwarzaniem, przesyłaniem lub dystrybucją energii elektrycznej.

W praktyce mowa o największych odbiorcach na rynku, takich jak duże zakłady przemysłowe, centra logistyczne i handlowe czy szpitale, dla których koszt energii ma istotne znaczenie operacyjne i finansowe.

Niższe stawki dla dużych, zachęta do większego zużycia

Odbiorcy spełniający nowe kryteria mają płacić niższe stawki opłaty jakościowej, co ma stać się realną zachętą do zwiększenia zużycia energii elektrycznej tam, gdzie sieć jest już odpowiednio rozwinięta i przystosowana do dużych obciążeń. Ministerstwo Klimatu i Środowiska zakłada, że takie rozwiązanie pozwoli skuteczniej absorbować nadwyżki energii pochodzącej z odnawialnych źródeł, ograniczyć kosztowne redysponowanie i przymusowe redukcje generacji OZE, a także zmniejszyć straty sieciowe.

Zdaniem resortu, dodatkowym efektem ma być lepsze wykorzystanie istniejącej infrastruktury elektroenergetycznej wysokich napięć oraz ograniczenie potrzeby realizacji nowych, kapitałochłonnych inwestycji sieciowych, które dziś coraz częściej są wymuszane przez nierównowagę między produkcją a zużyciem energii.

Korzyści dla systemu, ale nie dla wszystkich

Zmiany mają swoje konsekwencje także dla pozostałych odbiorców. Z oceny skutków regulacji wynika, że stawka jakościowa dla odbiorców niebędących odbiorcami specjalnymi wzrośnie o około 9,7%. W praktyce oznacza to:

• wzrost płatności dla większości odbiorców o ok. 1,04%,
• dla gospodarstw domowych (grupa G) wzrost rachunków rzędu 0,7%

Resort podkreśla jednak, że jest to zgodne z zasadą „cost-reflectivity”, czyli odzwierciedlania rzeczywistych kosztów funkcjonowania systemu przez tych odbiorców, którzy w największym stopniu na nie wpływają.

Kiedy zmiany wejdą w życie?

Nowelizacja rozporządzenia taryfowego ma wejść w życie już dzień po ogłoszeniu. Oznacza to, że rynek energii może bardzo szybko odczuć skutki nowych regulacji.

Źródło: MKiŚ