Opracowanie przygotował Eurelectric we współpracy z E.DSO oraz Monitor Deloitte. Celem publikacji było zidentyfikowanie potrzeb operatorów systemów dystrybucyjnych (OSD) w UE. W analizie zostały wykorzystane dane dotyczące Niemiec, Danii, Portugalii, Szwecji, Hiszpanii, Polski, Francji, Włoch, Irlandii i Węgier.

Unia Europejska realizuje obecnie jedną z przełomowych reform gospodarki, jaką jest Europejski Zielony Ład. Eurelectric przewiduje, że przybędzie 940 GW łącznej mocy do 2030 r. w Europie (plus Wielka Brytania). Udział OZE w końcowym zużyciu energii elektrycznej będzie wynosił 32 proc. do 2030 r. Głównym celem jest osiągnięcie neutralności energetycznej do 2050 r. oraz redukcja emisji zanieczyszczeń na poziomie 50-55 proc, do 2030 r., a także redukcja emisji w sektorze transportu na poziomie 90 proc. do 2050 r.

Niezbędne inwestycje

W opracowaniu wskazano, że roczne inwestycje w sieci dystrybucyjne (elektroenergetyczne) w UE powinny być wyższe o 50-70 proc. w latach 2020-2030. Nakłady inwestycyjne uwzględniające UE oraz Wielką Brytanię mogą sięgnąć 375-425 mld euro.

Rozwój infrastruktury dystrybucyjnej jest istotny w kontekście realizacji transformacji energetycznej, będącej elementem procesu dekarbonizacji gospodarki unijnej. Potrzeby inwestycyjne wynikają z rozwoju systemów energetyki odnawialnej. Instalacje OZE wymagają integracji z systemem elektroenegetyczym. Eurelectric wskazuje, że 70 proc. mocy w instalacjach OZE będzie przyłączanych na poziomie dystrybucyjnym. Nie bez znaczenia istnieje potrzeba modernizacji sieci elektroenergetycznych, gdyż infrastruktura energetyczna starzeje się. Sieci dystrybucyjne w UE są już zaawansowane wiekowo. W przypadku braku stopniowej wymiany infrastruktury, w 2030 r. wiek około połowy z nich przekracza 40 lat.

Operatorzy obserwują także dynamiczny rozwój elektromobilności, w związku z czym niezbędna jest też integracja ładowarek pojazdów elektrycznych z systemem elektroenegetyczym. Ważnym elementem inwestycyjnym jest także ochrona przed cyberatakami oraz budowanie odporności infrastruktury na warunki atmosferyczne. Transformacji energetycznej poddany jest cały system elektroenergetyczny, którego elastyczność będzie wzrastała. Operatorzy już dziś wskazują na potrzebę dostosowania się do rozwoju magazynów energii.

Główne wyzwania stojące przed OSD

Analitycy prognozują w raporcie, że zapotrzebowanie na energię elektryczną w UE wyniesie w 2030 r. około 3 530 TWh (uwzględniając także Wielką Brytanię). W obliczeniach założono rozwój rynku elektromobilności w wysokości 50-70 mln pojazdów elektrycznych. Jest to spore wyzwanie dla operatorów sieci dystrybucyjnych, tak jak i inne kwestie tj. planowanie i realizacja inwestycji, transformacja energetyczna oraz bezpieczeństwo dostaw i automatyzacja.

W zmierzeniu się ze wskazanymi wyzwaniami pomogą nie tylko inwestycje w sieci, ale odpowiednie regulacje na poziomie unijnym i krajowym oraz przyspieszenie realizacji projektów.

Europa

Z perspektywy europejskiej, transformacja energetyczna charakteryzuje się rozwojem rozproszonych zasobów energii, odnawialnych źródeł energii oraz ich elastyczności. Niezbędna jest optymalizacja procedur funkcjonowania systemu elektroenergetycznego, mając na uwadze niestabilności źródeł OZE. Dla OSD istotny jest obszar bezpieczeństwa dostaw oraz automatyzacji.

Operatorzy będą skoncentrowani przede wszystkim na modernizacji oraz rozwoju inteligentnych i elastycznych sieci, zwiększeniu stabilności sieci dystrybucyjnych oraz zwiększeniu odporności infrastruktury elektroenergetycznej na zjawiska pogodowe, które są coraz bardziej ekstremalne. Istotne będzie także zarządzanie danymi oraz ich przetwarzanie jak i  ochrona cyberprzestrzeni w infrastrukturze.

Polska

Euroelectric oszacowało, że nakłady inwestycyjne na rozwój sieci dystrybucyjnych w Polsce mogą wynieść 25 mld euro w perspektywie do 2030 r. 37 proc nakładów będzie dotyczyło elektryfikacji i integracji OZE z systemem, 45 proc. zostanie przeznaczonych na modernizację sieci i budowanie odporności pogodowej, 18 proc. na cyfryzację.

Analitycy szacują, że Polska poniesie znacznie większe koszty zwiększania bezpieczeństwa sieci w porównaniu z innymi krajami UE. Przyczyną są plany Polski odnośnie modernizacji napowietrznych sieci średniego napięcia na podziemne kable.

W optymalizacji kosztów inwestycji w sieci dystrybucyjne mogą pomóc usługi z zakresu elastyczności systemu. Niezbędne jest jednak np. zastosowanie systemu zachęt do świadczenia usług elastyczności.

Do wyników raportu odniosła się Polska Grupa Energetyczna, która wskazała, że niezbędna jest w Polsce zmiana modelu finansowania inwestycji w sieć dystrybucyjną, oraz przeprowadzenie szerokiej debaty o sposobie socjalizowania tych kosztów, zwłaszcza w zakresie przyłączania prosumentów.

Źródło: Euroelectric/PGE 

Redakcja GLOBEnergia