Powodzenie Fali Renowacji i transformacji energetycznej nie zależy wyłącznie od regulacji, technologii i ekonomii. Umiejętności instalatorów OZE gwarantują poprawne funkcjonowanie urządzeń jak pompy ciepła czy panele fotowoltaiczne. Firmy instalacyjne biją na alarm, że do realizacji ambitnych celów potrzebni są fachowcy. GLOBEnergia.pl pyta UDT o certyfikację instalatorów OZE oraz rolę instytucji w dobie modernizacji budownictwa.

Niedobory kadrowe

Według danych UE tylko 1 proc. budynków w Europie poddawanych jest corocznym przedsięwzięciom zwiększającym efektywność energetyczną. Ich skuteczne działanie ma kluczowe znaczenie dla celu neutralności klimatycznej do 2050 r. Obecnie około 75 proc. budynków jest nieefektywnych energetycznie, natomiast 85-95 proc. dzisiejszych budynków będzie nadal w użyciu w 2050 r. Rozwiązaniem jest termomodernizacja, jak i wymiana urządzeń grzewczych. Produkcja ciepła wyzwala znaczną część emisji zanieczyszczeń do powietrza. Decydenci UE upatrują szanse w powszechnej modernizacji budownictwa. W odpowiedzi firmy instalacyjne biją na alarm. Wyzwaniem nie będą kwestie finansowe i technologiczne, ale niedobór wyspecjalizowanej kadry. Dotyczy to także Polski. Tomasz Malowany z Polskiej Korporacji Techniki Sanitarnej mówi o potrzebie organizacji dedykowanych szkoleń. W opinii eksperta szkolenia powinny być realizowane już teraz, aby przygotować 35 000–40 000 polskich instalatorów. Ilość powinna iść w parze z jakością. Umiejętności polskiego specjalisty potwierdza Urząd Dozoru Technicznego (UDT), który po zdaniu odpowiednich przez kandydata egzaminów, wydaje stosowne certyfikaty. Rola UDT będzie rosła, gdyż od jakości systemu certyfikacji będzie zależało poprawne wykonanie instalacji np. elektrowni słonecznych. Źle wykonany montaż może przełożyć się na bezpieczeństwo użytkowników budynku. Decydując się na instalację nowych technologii, musimy sprawdzić przed montażem uprawnienia instalatora. Redakcja GLOBEnergia.pl zwróciła się z pytaniami do UDT o certyfikację instalatorów OZE i rolę urzędu w nadchodzącej fali modernizacji gospodarki, w szczególności budownictwa.

Rośnie zainteresowanie uzyskaniem certyfikatu instalatora OZE

Na pytania GLOBEnergia.pl odpowiedział rzecznik UDT, Maciej Zagrobelny. Potwierdził, że zainteresowanie certyfikacją instalatorów OZE, w szczególności jeśli chodzi o systemy fotowoltaiczne, rośnie systematycznie. UDT przewiduje dalszy wzrost zainteresowania w kolejnych latach.

Zagrobelny przypomina, że działania UDT w zakresie OZE polegają na certyfikowaniu instalatorów oraz akredytowaniu ośrodków szkoleniowych, które przygotowują kandydatów na certyfikowanych instalatorów do egzaminów.

– W miarę wzrostu zainteresowania certyfikacją systematycznie zwiększamy liczbę egzaminów, akredytujemy nowe ośrodki szkoleniowe, powiększamy skład Komisji egzaminacyjnej, prowadzimy szkolenia dla członków Komisji oraz dla osób zajmujących się obsługą egzaminów w oddziałach i biurach UDT na terenie całej Polski, zwiększamy liczbę oddziałów i biur UDT, które zajmują się prowadzeniem egzaminów – informuje rzecznik UDT.

Certyfikacja realizowana przez UDT jest prowadzona od 2014 r. Kilka lat temu UDT przeprowadzał ok. dwa egzaminy w ciągu miesiąca. Obecnie jest realizowanych od sześciu do ośmiu. Z powodu pandemii koronawirusa liczba osób przystępujących do egzaminów jest mniejsza ze względu na konieczność przestrzegania ostrych rygorów w zakresie bezpieczeństwa epidemicznego. UDT wskazuje, że po ustaniu epidemii będzie w stanie zwiększyć liczbę osób przystępujących do poszczególnych egzaminów, przy zachowaniu lub zwiększeniu obecnej ich liczby w skali miesiąca.

Wydane certyfikaty dla instalatorów OZE w Polsce

Certyfikacja na instalatorów OZE jest prowadzona dopiero od siedmiu lat. Według danych przedstawionych redakcji przez UDT wynika, że największą popularnością cieszy się certyfikacja w zakresie systemów fotowoltaicznych. Nic dziwnego, gdyż w ostatnich latach łączna moc zainstalowana w energetyce słonecznej wzrosła do prawie 4 GW.  Urząd wydał łącznie 6370 certyfikatów instalatorom OZE dla pięciu rodzajów technologii. Szczegółowe dane zostały przedstawione przez urząd w poniższej tabeli.

Wykres: UDT

Zagrobelny wyjaśnia, że spadek liczby certyfikatów wydanych w latach 2016 i 2017 wynika z okresowego braku obowiązywania przepisów prawa w tym zakresie.

Czy sam certyfikat jest wystarczającym potwierdzeniem umiejętności instalatora OZE?

Osoby decydujące się na pompę ciepła lub elektrownię słoneczną często zastanawiają się, czy certyfikat jest wystarczającym potwierdzeniem umiejętności instalatora OZE. Pytamy się także UDT. Zagrobelny wyjaśnia, że certyfikat jest potwierdzeniem kwalifikacji do wykonywania czynności związanych z montażem danego rodzaju instalacji OZE. Umiejętności instalatorów są weryfikowane na bieżąco przez pracodawców oraz klientów, czyli rynek. Dodaje, że bardzo duże znaczenie, obok posiadanych certyfikatów i innych dokumentów potwierdzających kwalifikacje ma doświadczenie zdobyte w trakcie pracy przy instalacjach.

Rola UDT będzie rosła

Zagrobelny podkreśla, że misją UDT jest wspieranie rozwoju i dbanie o bezpieczeństwo. Zapewnianie bezpieczeństwa to działania UDT, które, jako organizacja zaufania publicznego, realizuje od ponad 100 lat.

UDT działa w obszarze efektywności energetycznej przedsiębiorstw. Poprawa efektywności energetycznej ma kluczowe znaczenie nie tylko dla zmniejszenia popytu na energię elektryczną, ale także dla zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych. UDT informuje, że jako pierwsza w Polsce jednostka otrzymała akredytację PCA w zakresie normy PN-EN ISO 50001. Zagrobelny dodaje, że w tym miejscu warto wspomnieć o nowym standardzie dotyczącym zarządzania wodą, czyli standardzie ISO 46001 Systemy zarządzania efektywnością wodną. W dzisiejszych czasach wodę należy traktować jak każdy inny zasób np. gaz, ropę czy prąd. UDT opracował w ostatnich tygodniach program certyfikacji w oparciu o ten standard.

–  Sądzimy, że takie sektory jak energetyka, górnictwo, przemysł chemiczny, papierniczy, przetwórstwo spożywcze powinny w pierwszej kolejności rozważyć skorzystanie z narzędzi jakie są zawarte w ISO 46001 w celu podjęcia systematycznych działań mających na celu efektywne wykorzystanie wody – wyjaśnia Zagrobelny.

Poza OZE, jednym ze strategicznych zadań realizowanych przez UDT jest cyberbezpieczeństwo. UDT opracował innowacyjną metodykę oceny Framework UDTCyber skierowaną do Operatorów Usług Kluczowych zarówno w sektorze energetyki jak i pozostałych gałęzi przemysłu. Jest ona oparta na wymaganiach i wytycznych zawartych w PN-EN ISO/IEC 27001, NIST Cybersecurity Framework, PN-ISO/IEC 27002 i PN-EN ISO 22301 oraz na wymaganiach Ustawy o Krajowym Systemie Cyberbezpieczeństwa.

Patrycja Rapacka

Analityk i redaktor w GLOBEnergia. Transformacja energetyczna, OZE, offshore wind, atom