Unia Europejska zakazuje pomp ciepła typu split. Co warto wiedzieć?

• Od 2027 roku Unia Europejska wprowadzi ograniczenia dotyczące pomp ciepła typu split. Oznacza to koniec tych pomp ciepła w polskich domach. Zakaz jednak dotyczyć będzie nowych jednostek. Stare będą mogły być eksploatowane.
• Docelowo, do 2035 roku, wszystkie pompy ciepła mają wykorzystywać naturalne czynniki chłodnicze, takie jak propan (R290).
• Zmiany obejmą także klimatyzatory, które będą musiały przejść na bardziej ekologiczne rozwiązania. Tutaj jeszcze nie ma dobrej alternatywy. 

Czynnik chłodniczy to substancja, która krąży w układzie pompy ciepła lub klimatyzatora i odpowiada za przenoszenie ciepła. To właśnie dzięki niemu urządzenie może pobierać energię z powietrza, gruntu lub wody i przekazywać ją do instalacji grzewczej w budynku. Czynnik chłodniczy zmienia swój stan skupienia – raz jest gazem, raz cieczą – co pozwala mu efektywnie transportować ciepło. Wpływają one na efektywność i wymagania techniczne instalacji. I to właśnie czynniki chłodnicze są głównym powodem, dla którego pompy ciepła typu split nie mają przed sobą świetlanej przyszłości. Unia Europejska w tzw. rozporządzeniu F-gazowym określiła harmonogram zmian w czynnikach chłodniczych dla pomp ciepła. 

Nadchodzi koniec pomp ciepła typu split

Na początku zaznaczmy ważną sprawę. Większość pomp ciepła typu split działa na czynniku chłodniczym R32 – tym samym, który stosowany jest w klimatyzatorach wykonanych w podobnej technologii. R32 to tzw. F-gaz, czyli gaz fluorowany, który ma duży wpływ na środowisko i emisję gazów cieplarnianych. Zgodnie z nowymi przepisami Unii Europejskiej, od 2027 roku nie będzie można używać tego czynnika w pompach ciepła typu split o mocy poniżej 12 kW oraz w pompach monoblok o mocy poniżej 50 kW. 

W przypadku monobloków nie stanowi to dużego problemu, ponieważ w większości wykorzystują one już czynnik R290, czyli ekologiczny propan. Dla pomp ciepła typu split to jednak poważne wyzwanie – producenci będą musieli całkowicie zmienić technologię, aby dostosować się do nowych przepisów i zastąpić R32 bezpieczniejszym czynnikiem. Trwają prace nad syntetycznymi czynnikami chłodniczymi, które jednak nie zapewniają takiej efektywności jak propan. 

Warto wiedzieć! GWP (Global Warming Potential) – to współczynnik określający, jak bardzo dany gaz wpływa na ocieplenie klimatu w porównaniu z dwutlenkiem węgla (CO₂). Im niższa wartość GWP, tym bardziej ekologiczny i bezpieczny dla środowiska jest czynnik chłodniczy. Przykładowo R32 ma GWP=675, a R290 ma GWP=3.

Zakaz dotknie też klimatyzatorów. Kiedy ostateczny koniec f-gazów?

W 2029 roku przepisy obejmą kolejną grupę urządzeń – większe pompy ciepła typu split o mocy powyżej 12 kW oraz klimatyzacje do 12 kW. Dla pomp ciepła limit GWP będzie jeszcze dość wysoki, do 750, więc nadal będzie można stosować czynniki takie jak R32 czy R454C. Problem pojawi się jednak w przypadku klimatyzacji, ponieważ tam limit zostanie obniżony do 150. A większość klimatyzatorów to przecież urządzenia typu split, które pracują właśnie na czynniku R32. Oznacza to, że rok 2029 będzie dużym wyzwaniem dla producentów i instalatorów klimatyzacji – konieczne będzie wprowadzenie nowych rozwiązań technologicznych, opartych na bezpieczniejszych i bardziej ekologicznych czynnikach.

Kolejne zmiany nadejdą w 2032 roku, kiedy zakaz stosowania F-gazów obejmie pompy monoblok o mocy do 12 kW. Ostatecznie, od 2035 roku, czynniki fluorowane takie jak R32 czy R454C zostaną całkowicie wycofane również z pomp ciepła typu split. Od tego momentu w nowych urządzeniach stosowane będą już wyłącznie naturalne czynniki chłodnicze, takie jak R290, czyli propan.

Mam taką pompę ciepła – czy będę musiał ją wymienić?

Nie, posiadacze obecnych pomp ciepła typu split nie muszą się obawiać natychmiastowej wymiany urządzenia. Nowe przepisy dotyczą sprzedaży i montażu nowych pomp, a nie tych już zainstalowanych. Twoja pompa ciepłą będzie mogła dalej działać, a serwisowanie i uzupełnianie czynnika chłodniczego pozostanie możliwe przez wiele lat. 

Koniec pomp ciepła typu split – co dalej?

Dawid Pantera, ekspert z firmy Viessmann, w trakcie Warsztatu OZE prognozował, że rynek przystosuje się do tych zmian. Przede wszystkim pompy ciepła typu split zostaną zastąpione pompami ciepła typu monoblok, gdzie stosuje się czynnik R290. Zachęcamy do obejrzenia całego materiału na naszym kanale YouTube.