Upały zatrzymują atom: kolejne reaktory wyłączone

• 3 reaktory wyłączone, 8 ograniczyło moc. Wysoka temperatura rzek zmusiła EDF do ograniczenia pracy aż 11 bloków jądrowych we Francji. 
• Problemem nie są reaktory, lecz zbyt ciepła woda. Elektrownie muszą przestrzegać rygorystycznych limitów temperatury wód odprowadzanych do rzek, aby chronić lokalne ekosystemy.
• Zmiany klimatu stają się wyzwaniem także dla atomu. Francja, która około 70% energii elektrycznej produkuje z elektrowni jądrowych, coraz częściej musi dostosowywać pracę reaktorów do ekstremalnych fal upałów. 

Trzy reaktory jądrowe zostały zatrzymane

Francuski koncern energetyczny EDF poinformował o wstrzymaniu pracy trzech reaktorów jądrowych. Wyłączone zostały reaktor numer 2 w elektrowni Golfech nad Garonną, reaktor numer 3 w Bugey nad Rodanem oraz reaktor numer 2 w Chooz, położonej nad Mozą.

Decyzja została podjęta ze względu na panujące warunki pogodowe oraz konieczność przestrzegania przepisów środowiskowych dotyczących odprowadzania wody wykorzystywanej do chłodzenia instalacji. Nie oznacza to zatem, że we francuskich elektrowniach doszło do awarii technicznych. Reaktory zostały zatrzymane w sposób kontrolowany, aby ograniczyć wpływ ich pracy na coraz cieplejsze rzeki. 

Osiem kolejnych jednostek pracuje z ograniczoną mocą

Na całkowitym wyłączeniu trzech bloków problemy się nie skończyły. EDF ograniczył również produkcję energii w ośmiu kolejnych reaktorach. Redukcje objęły jednostki numer 1 i 2 w elektrowni Saint-Alban, reaktory numer 1 i 3 w elektrowni Blayais, jednostki numer 4 i 5 w Bugey, reaktor numer 1 w Chooz oraz reaktor numer 3 w elektrowni Tricastin.

Łącznie zatem upały wpłynęły na pracę jedenastu francuskich reaktorów. Trzy zostały całkowicie zatrzymane, natomiast osiem pozostałych musiało zmniejszyć produkcję energii elektrycznej.

Dlaczego upały utrudniają pracę elektrowni jądrowych?

Elektrownie jądrowe potrzebują dużych ilości wody do odprowadzania ciepła powstającego podczas produkcji energii. Francuskie obiekty są z tego powodu lokalizowane nad rzekami lub nad morzem, skąd pobierana jest woda wykorzystywana w układach chłodzenia.

Po przejściu przez instalację woda jest cieplejsza i musi zostać odprowadzona z powrotem do środowiska. W czasie długotrwałych upałów temperatura rzek jest jednak już na tyle wysoka, że zrzut dodatkowo podgrzanej wody mógłby przekroczyć określone prawem limity i zagrozić ekosystemom wodnym.

Operator ma wówczas dwa wyjścia: zmniejszyć moc reaktora, a tym samym ilość ciepła odprowadzanego do rzeki, albo czasowo zatrzymać jednostkę. To właśnie ten mechanizm doprowadził do ograniczeń wprowadzonych przez EDF. 

Atom jest kręgosłupem francuskiej energetyki

Problemy mają szczególne znaczenie, ponieważ Francja jest najbardziej zależnym od energetyki jądrowej państwem w Unii Europejskiej. W kraju działa 57 reaktorów, które odpowiadają za około 70 proc. produkowanej energii elektrycznej.

Ograniczenie mocy kilku jednostek nie oznacza jeszcze zagrożenia dla stabilności całego systemu elektroenergetycznego. Pokazuje jednak, że nawet źródła uznawane za dyspozycyjne i niezależne od pogody mogą być podatne na ekstremalne warunki klimatyczne.

W przypadku elektrowni jądrowych problemem nie jest brak słońca czy wiatru, ale dostępność odpowiednio chłodnej wody. Im cieplejsze stają się rzeki, tym trudniej utrzymać maksymalną produkcję bez naruszania norm środowiskowych.

Najwyższy alert pogodowy dla 26 mln mieszkańców

Ograniczenia w energetyce są jednym z wielu skutków fali upałów przechodzącej przez Francję. Meteo France wprowadziło najwyższy, czerwony poziom ostrzeżenia pogodowego w 37 departamentach. Alertami objęto około 26 mln mieszkańców, czyli znaczną część ludności kraju.

Dzień wcześniej czerwony alert obowiązywał w 24 departamentach, jednak wraz z rozszerzaniem się fali gorąca strefa zagrożenia objęła ponad jedną trzecią Francji. Wysokie temperatury miały utrzymywać się co najmniej do połowy kolejnego tygodnia.

Upały wpływają również na transport, turystykę i organizację wydarzeń. Część najpopularniejszych atrakcji, między innymi wieża Eiffla, Luwr i Muzeum Orsay, skróciła godziny otwarcia. Z powodu wysokich temperatur skrócono także jeden z etapów wyścigu Tour de France.

Pożary obejmują coraz większe obszary

Francuskie władze zmagają się również z rosnącym zagrożeniem pożarowym. Od początku roku ogień strawił około 25 tys. hektarów terenu, czyli dwukrotnie więcej niż w analogicznym okresie poprzedniego roku.

Wysuszone lasy, roślinność i gleba sprawiają, że nawet niewielkie źródło ognia może szybko doprowadzić do rozległego pożaru. Władze apelują o ostrożność i przypominają, że zdecydowana większość pożarów jest związana z działalnością człowieka. 

Problem, który może pojawiać się coraz częściej

Francuskie elektrownie jądrowe już wcześniej okresowo ograniczały moc w czasie fal upałów. Obecna sytuacja pokazuje jednak, że wraz ze wzrostem temperatur podobne zdarzenia mogą występować częściej i trwać dłużej.

Dla operatorów oznacza to konieczność dokładniejszego planowania pracy bloków, modernizacji systemów chłodzenia oraz uwzględniania temperatur rzek w prognozach produkcji energii. Znaczenia nabiera również zróżnicowanie źródeł wytwarzania i rozwój połączeń międzysystemowych, które pozwalają importować lub eksportować energię w zależności od sytuacji.

Francuski przypadek przypomina, że odporność systemu energetycznego nie zależy wyłącznie od rodzaju wykorzystywanego paliwa. Coraz ważniejszym czynnikiem staje się dostęp do wody i zdolność infrastruktury do pracy w warunkach ekstremalnych temperatur.

Źródła: EDF, Reuters, AFP.