W 2020 roku na rynek w Polsce wprowadzono blisko 104 tys. ton paneli fotowoltaicznych

Zdjęcie autora: Patrycja Rapacka

Patrycja Rapacka

Analityk i redaktor w GLOBEnergia. Transformacja energetyczna, OZE, offshore wind, atom
ile kosztuje instalacja fotowoltaiczna

Według danych Agencji Rynku Energii na koniec sierpnia 2021 roku moc zainstalowana w fotowoltaice sięgnęła poziomu 5 970,8 MW. Znaczną część rynku stanowi segment energetyki prosumenckiej, który obejmował wówczas 667 770 prosumentów PV. Łączna moc zamontowanych instalacji fotowoltaicznych wyniosła 4 478,3 MW. Tylko w sierpniu przybyło ich blisko 37 tys. Mając na uwadze plany zmiany systemu rozliczeń z modelu opustowego na model sprzedażowy, dynamika instalacji znacznie przyśpieszyła, gdyż Polacy chcą „załapać się” na system opustowy.

Wraz z rozwojem OZE, w szczególności fotowoltaiki, pojawia się temat recyklingu instalacji fotowoltaicznych. Wątpliwości mają m.in. rolnicy, którzy obawiają się, że w ramach dzierżawy gruntu pod instalację fotowoltaiczną zostaną obciążeni kosztami jej recyklingu. O tym, że wcale tak nie jest, pisaliśmy TUTAJ. Wśród prosumentów częściej spotykane są obawy dotyczące bezpieczeństwa instalacji zamontowanej na dachu domu. Według najnowszych badań z awariami spotkało się 8 proc. użytkowników. Mikroinstalacje i farmy fotowoltaicznej podlegają selektywnej zbiórce i muszą zostać przekazane do wyspecjalizowanego zakładu, który zajmie się ich recyklingiem. Jeden z instalatorów wyjaśnia, że na ten moment nie istnieją bardzo precyzyjne regulacje prawne, które przenosiłyby odpowiedzialność na którąkolwiek ze stron. Istnieje co prawda rekomendacja UE, która sugeruje, że utylizacja powinna być po stronie producenta.

- Niektórzy wytwórcy paneli PV dają gwarancję ich odbioru i utylizacji, gdy wyroby się zużyją.  Jednak trzeba mieć świadomość, że tak czy inaczej koszt tych działań ostatecznie spada na właściciela instalacji – czy to w momencie zakupu paneli, czy to przy oddawaniu ich do zakładu recyklingowego – czytamy na stronie Brewa.

Recykling PV a polskie prawo

Według polskich regulacji panele fotowoltaiczne stanowią sprzęt elektryczny i elektroniczny w rozumieniu ustawy z dnia 11 września 2015 roku o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. O uregulowanie kwestii recyklingu paneli fotowoltaicznych informował wiceminister klimatu i środowiska Jacek Ozdoba w odpowiedzi z dnia 2 grudnia 2020 roku na interpelację posła Jarosława Gonciarza. Wskazana wcześniej ustawa wymienia panele słoneczne w załączniku nr 1 jako jeden z przykładowych rodzajów sprzętu zaliczającego się do grupy 4 sprzętu – sprzęt wielkogabarytowy. Ustawa nakłada na podmioty wprowadzające na rynek krajowy sprzęt, a więc także na panele fotowoltaiczne, szereg obowiązków. Mogą być one realizowane samodzielnie, lub z pomocą jednostki zewnętrznej. Wśród nich pojawia się obowiązek zorganizowania i sfinansowania zbierania oraz przetwarzania zużytego sprzętu powstałego ze sprzętu, który został przez dany podmiot wprowadzony do obrotu.

Czy rząd monitoruje wprowadzane na polski rynek panele PV?

Z tym konkretnym pytaniem w interpelacji do rządu zwróciła się posłanka Urszula Pasławska. Wiceminister klimatu i środowiska Ireneusz Zyska wyjaśnił, że zgodnie z przepisami panele fotowoltaiczne mogą  zostać wyłączone z zakresu stosowania wspomnianych przepisów, o ile spełniają definicję wielkogabarytowych stałych instalacji. Wyłączenie to nie będzie miało zastosowania do mikroinstalacji, czyli instalacji OZE o mocy nie większej niż 50 kW.

- Zgodnie z art. 73 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 roku o odpadach, od 2019 roku wprowadzający sprzęt elektryczny i elektroniczny sprawozdają masę wprowadzonego sprzętu w podziale na grupy sprzętu, dodatkowo z wyodrębnieniem paneli fotowoltaicznych – wyjaśnia Zyska.

Dodaje, że zagregowane dane z powyższych sprawozdań za 2019 roku wskazują, że na rynek w Polsce wprowadzono ok. 30 tys. ton paneli fotowoltaicznych. Według wstępnych danych na 2020 roku - wprowadzono blisko 104 tys. ton paneli fotowoltaicznych. Dane pochodzą ze sprawozdań, których weryfikacja przez urzędy marszałkowskie nie została jeszcze zakończona.

Firmy muszą osiągnąć odpowiedni „poziom zbierania zużytego sprzętu, liczonego jako procent średniej masy sprzętu wprowadzonego do obrotu w ciągu trzech lat poprzedzających rok sprawozdawczy. Poziom zbierania oblicza się dla sprzętów w ramach całej grupy łącznie, zatem obowiązek ten można zrealizować również za pomocą innego typu sprzętów z grupy 4” – czytamy w odpowiedzi na interpelację.

Ministerstwo analizuje możliwość zmiany przepisów

Według szacunków ekspertów, w Polsce tylko w najbliższych latach do utylizacji lub recyklingu trafi ponad 100 tys. ton zużytych instalacji fotowoltaicznych. Producenci i dostawcy urządzeń PV są coraz bardziej świadomi narastającego problemu. W związku z postulatami ze strony wprowadzających sprzęt i organizacji odzysku, obecnie w Ministerstwie Klimatu i Środowiska analizowana jest możliwość zmian przepisów w odniesieniu do paneli fotowoltaicznych.

Wiceminister informuje, że ewentualna zmiana będzie mogła zostać przeprowadzona w ramach planowanej zmiany ustawy o zużytym sprzęcie związanej z implementacją dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/851 z dnia 30 maja 2018 roku zmieniającej dyrektywę 2008/98/WE w sprawie odpadów.

Źródło: ARE, Sejm, Brewa

Zobacz również