Przedstawiciele Ministerstwa Klimatu i Środowiska informują, że według najnowszych danych w Polsce jest już ok. 600 tys. prosumentów. Wiceminister Klimatu i Środowiska oraz Pełnomocnik ds. OZE Ireneusz Zyska szacuje, że do końca roku ta liczba może wzrosnąć nawet do 1 miliona prosumentów. Rodzi to duże wyzwanie dla operatorów systemu dystrybucyjnego, jak i samego funkcjonowania sieci i systemu elektroenergetycznego. Z kolei branża fotowoltaiczna wskazuje, że niezbędne jest zobligowanie operatorów sieci do modernizacji infrastruktury dystrybucyjnej niskiego napięcia zgodnie ze zmieniającymi się potrzebami energetycznymi. – To nie fotowoltaika powoduje problemy z sieciami, fotowoltaika uwidacznia problemy na sieci – podkreślał podczas posiedzenia jednego zespołu parlamentarnego Bogdan Szymański, prezes Stowarzyszenia Branży Fotowoltaicznej POLSKA PV. Sieci muszą być projektowane w sposób ciągły, ale nie do poziomu umownego.

Operatorzy oraz organizacje branżowe przygotowują różne poradniki, które podpowiadają jak bezpiecznie korzystać z mikroinstalacji. Jeden z nich przygotował operator Tauron Dystrybucja. W poradniku czytamy, że duże nasycenie mikroinstalacji okresowo wpływa na stabilność napięcia w sieci zarządzanej przez operatora. Dotyczy to szczególnie sytuacji, w której prosumenci wprowadzają do sieci energię, której odbiorca na bieżąco nie zużywa. Okres największej produkcji energii w mikroinstalacjach fotowoltaicznych często nie pokrywa się ze szczytem zapotrzebowania na energię. Nadwyżka ta powoduje, że napięcie w instalacjach prosumentów rośnie i prowadzi do wyłączania mikroinstalacji. Zjawisko to wynika z fizycznych przepływów energii elektrycznej.

Co ważne, wyłączanie się mikroinstalacji nie oznacza, że działa ona niepoprawnie lub jest zepsuta. Jak czytamy w poradniku, jest to prawidłowe działanie urządzenia, polegające na tym, że mikroinstalacja wyłącza się w momencie, kiedy napięcie w instalacji prosumenta jest za wysokie i mogłoby ją uszkodzić. W ten sposób instalacja fotowoltaiczna nie ulega zniszczeniu, a jednocześnie chronione są pozostałe urządzenia w domu. Zabezpieczenie, polegające na automatycznym wyłączeniu się instalacji PV powinno zadziałać dopiero wtedy, gdy napięcie wzrośnie powyżej wartości, którą dopuszczają przepisy prawa. Zgodnie z nimi wartość napięcia powinna mieścić się w przedziale odchyleń ±10% napięcia znamionowego czyli: dla napięcia 230 V – wartość w przedziale 207 V – 253 V oraz dla napięcia 400 V – wartość w przedziale 360 V – 440 V.

W jaki sposób ograniczyć wyłączanie mikroinstalacji?

Istotne jest, aby na etapie zakupu i instalacji fotowoltaiki zadbać o jakość wykonanych połączeń, długość przewodu łączącego mikroinstalacje PV z rozdzielnicą główną oraz jakość wykorzystanych materiałów. Wielokrotnie na łamach GLOBenergia.pl uczulaliśmy przyszłych prosumentów, by z uwagą wybierać instalatorów, którzy mają najwyższe i sprawdzone kompetencje w zakresie poprawnej instalacji urządzeń PV. Duży wpływ na poprawną pracę instalacji fotowoltaicznej ma poprawność skonfigurowania dostępnych trybów pracy falowników.

Operator Tauron Dystrybucja wskazuje w poradniku, że aby ograniczyć wyłączanie się mikroinstalacji, można skorygować ustawienia instalacji fotowoltaicznej. Może to zrobić jedynie jej instalator, który powinien w pierwszej kolejności sprawdzić, czy ustawienia są zgodne z prawem europejskim oraz wymaganiami Operatora Systemu Dystrybucyjnego. Jeśli ustawienia spełniają wymagania, a urządzenia nadal się wyłączają, instalator powinien włączyć funkcję sterowania mocą bierną. Mikroinstalacja ograniczy wtedy generowaną moc, dzięki temu napięcie w instalacji prosumenta nie będzie rosnąć, a mikroinstalacja nie będzie się wyłączać. Zagwarantuje to większą efektywność pracy.

Operator wskazuje, że przygotowanie poradnika, to również odpowiedź na reklamacje, które wpływają do firm energetycznych w zakresie poprawności pracy domowych instalacji. Duży procent zgłaszanych problemów ma swoje przyczyny po stronie klientów i instalatorów i wymaga sprawdzenia poprawności podłączenia mikroinstalacji do wewnętrznej instalacji elektrycznej prosumenta oraz sprawdzenia poprawności skonfigurowania i nastaw falownika.

Receptą jest autokonsumpcja

Decydenci rządowi, operatorzy oraz eksperci wskazują, że prosumenci mogą ograniczyć wyłączanie się mikroinstalacji, jeśli zwiększą zużycie energii z mikroinstalacji na potrzeby własne – powszechnie znane jako autokonsumpcja energii. Autokonsumpcja u prosumentów wzrośnie, jeżeli urządzenia w domach będą pracowały w czasie, gdy mikroinstalacja produkuje najwięcej energii. Zasada autokonsumpcji zawarta jest też w definicji prosumenta, którą określa prawo. Zgodnie z nią prosument to właśnie osoba, która produkuje energię na potrzeby własne.

Prosumenci mogą ograniczyć negatywne zjawiska, związane z nadprodukcją energii w ich mikroinstalacjach. Mogą to zrobić, jeśli zagospodarują energię, którą wytworzą, lub ją zmagazynują w przydomowych magazynach energii. Dzięki przydomowym magazynom energii praca mikroinstalacji nie będzie zależna od zapotrzebowania na energię w naszej sieci. Prosumenci, którzy zainstalują u siebie przydomowe magazyny energii zwiększą swoją niezależność energetyczną. Wzrośnie też bezpieczeństwo dostaw energii do ich domów w razie awarii na sieci. Im więcej prosumentów zagospodaruje i zmagazynuje lokalnie energię z mikroinstalacji, tym bardziej stabilnie mikroinstalacje będą współpracować z siecią.

Kolejnym rozwiązaniem jest instalacja takich urządzeń jak magazyn chłodu/ciepła, ładowarka do samochodu elektrycznego czy pompa ciepła. Celena Lorenzo, naukowczyni z hiszpańskiego Uniwersytetu Technicznego w Madrycie, była współautorką badań na temat możliwości połączenia fotowoltaiki i nowoczesnych technologii grzewczych. W jej opinii pompy ciepła zintegrowane z fotowoltaiką (PVHP) staną się bardzo  rozwiniętą technologią w przeciągu kilku najbliższych lat. Do końca 2030 roku mogą stać się nawet jednym z ważniejszym implementowanych rozwiązań w budownictwie. Pompy ciepła są już dziś instalowane często wraz fotowoltaiką. Przykładowo, w programie Czyste Powietrze można starać się o dofinansowanie wymiany nieefektywnego źródła ciepła na nowe wraz z termomodernizacją budynku i instalacją pompy ciepła. Według Polskiej Organizacji Rozwoju Technologii Pomp Ciepła, sprzedaż pomp ciepła typu powietrze/woda w 2020 roku w Polsce wzrosła o 108 proc. Cały rynek pomp ciepła służących do centralnego ogrzewania wzrósł o około 77 proc. w stosunku do 2019 roku, a cały rynek pomp ciepła – o ok. 52 proc.

Źródło: Tauron Dystrybucja, własne

Redakcja GLOBEnergia