Program Czyste Powietrze to największa dotychczas inicjatywa, wspierająca walkę z niską emisją. Problem smogu dotyka wiele miast i mniejszych miejscowości, a jego źródłem są nieefektywne, często przestarzałe kotły na węgiel i drzewo. Program uruchomiony w 2018 roku daje możliwości dofinansowania inwestycji w wymianę źródła ciepła na wybraną przez siebie technologię, ale także na termomodernizację budynków. Mieszkańcy Polski będą mogli skorzystać z dofinansowania do ok. 2029 roku – na program zostanie przeznaczonych łącznie ponad 100 mld zł.

Coraz bliżej poziomu 400 tys. wniosków

W sierpniu informowaliśmy na łamach GLOBEnergia.pl, że liczba wniosków złożonych do programu, według stanu na 27.08.2021 roku, wyniosła 304 240 na łączną kwotę 5 248 768 737 mln zł. Narodowy Fundusz poinformował o kolejnych danych. Według stanu na 1 października 2021 roku, w programie w skali ogólnopolskiej wpłynęło dokładnie 325 413 wniosków. Beneficjenci otrzymają łącznie 5 560 901 871 zł dofinansowania. Podpisano 235 699 umów na łączną kwotę dofinansowania 4 233 211 097. Wypłacono już 1 966 815 957 zł środków!

 

W dniach od 25 września do 1 października 2021 roku wpłynęły 4 313 wnioski na łączną sumę dotacji – 64 495 733 zł. Przypomnijmy, że celem NFOŚiGW jest poziom 5-6 tys. wniosków składanych tygodniowo. Rząd wprowadza wiele ulepszeń w programie. Od nowego roku zdecydowanie wzrosła dynamika składanych wniosków  W pierwszym kwartale 2020 roku wpłynęły w sumie 16 862 wnioski, natomiast w tym samym okresie w 2021 roku – 33 811 wniosków. W ciągu roku podwojono także kwotę wypłat. W ciągu pierwszych trzech miesięcy 2020 roku wypłacono 187 mln zł, natomiast w 2021 r – 275 mln zł.

Program przewiduje dwa poziomy dofinansowania. Można ubiegać się o dotacje na wymianę źródeł ciepła i termomodernizację domu do 30 tys. zł w podstawowym poziomie dofinansowania oraz do 37 tys. zł w podwyższonym. Według zapowiedzi w 2022 roku ma być uruchomiony także komponent dla najuboższych.

Koniec dofinansowania kotłów na węgiel

Rząd już od dłuższego czasu zapowiadał odejście od wsparcia dla kotłów na węgiel w programie Czyste Powietrze. Poznaliśmy niedawno termin. Dofinansowanie na zakup i montaż kotła na węgiel w programie Czyste Powietrze będzie możliwe tylko do 31 grudnia 2021 roku. W efekcie od następnego roku nie będzie żadnego wsparcia dla tego rodzaju kotłów. Decyzja została podjęta w związku z wytycznymi Komisji Europejskiej, zapisami Krajowego Planu Odbudowy i Polskiego Ładu, oraz obowiązującymi uchwałami antysmogowymi w poszczególnych województwach, które nakazują wymianę starych kotłów węglowych i ograniczają możliwość stosowania paliwa stałego – węgla. Okres przejściowy, czyli wyznaczony na 31 grudnia br. związany jest z tym, iż program dopuszcza rozpoczęcie przedsięwzięcia do 6 miesięcy przed datą złożenia wniosku o dofinansowanie.

Jak przedstawiają się statystyki dotyczące dotacji do kotłów węglowych po ogłoszeniu zamiaru odejścia od ich wsparcia? Porównując czerwiec, lipiec i sierpień br. w każdym kolejnym miesiącu maleje udział kotłów węglowych. W czerwcu złożono dokładnie 3180 wniosków o dotacje do nowych kotłów węglowych, w lipcu 2703, w sierpniu – 2492. Dane za wrzesień pojawią się w październiku.

Pilotaże dla budynków wielorodzinnych

W kwietniu 2021 roku NFOŚiGW ruszył z dwoma pilotażami dla budynków wielorodzinnych w Polsce. Pierwszy z nich zainaugurowano w województwie zachodniopomorskim. Budżet programu to 10 mln zł. W planie jest wymiana minimum 500 nieefektywnych źródeł. Wspólnoty mieszkaniowe mogą otrzymać dofinansowanie w postaci bezzwrotnej dotacji w kwocie od 40 tys. do 290 tys. zł.

Kolejny pilotaż ruszył w gminie Pszczyna, w jednej z gmin z największym poziomem smogu. Z możliwości dofinansowania przedsięwzięć wymiany nieefektywnych źródeł ciepła i termomodernizacji skorzysta 180 budynków wielorodzinnych.

Na trzeci kwartał 2021 roku zaplanowany jest pilotaż dla budynków wielorodzinnych w gminie Nowa Ruda. Wspólnoty mieszkaniowe będą mogły otrzymać dofinansowanie w kwocie do 290 tys. zł na termomodernizację i wymianę źródła ciepła. Budżet programu to 15 mln zł.

Będzie trzecia część programu

Czyste Powietrze to jeden z największych programów w Polsce, który ma celu walkę ze smogiem oraz przyśpieszenie powszechniej modernizacji budownictwa mieszkaniowego w Polsce. Program o budżecie ponad 100 mld zł jest przewidziany dla właścicieli i współwłaścicieli domów jednorodzinnych, lub wydzielonych w budynkach jednorodzinnych lokali mieszkalnych z wyodrębnioną księgą wieczystą. Uruchomione na przełomie kwietnia i maja pilotaże dla budynków wielorodzinnych w woj. zachodniopomorskim, w Pszczynie oraz Nowej Rudzie są odpowiedzią na potrzeby budownictwa wielorodzinnego. W lipcu 2021 roku wprowadzono ścieżkę bankową, w ramach której beneficjenci mogą skorzystać z kredytów antysmogowych.

Niedawno informowaliśmy, że w planie jest uruchomienie trzeciej części programu Czyste Powietrze. NFOŚiGW razem z Ministerstwem Klimatu i Środowiska, Polskim Alarmem Smogowym, jednostkami samorządu terytorialnego oraz Pełnomocnikiem premiera ds. Programu Czyste Powietrze, stworzył zespół, którego zadaniem jest opracowanie kolejnej części programu. Będzie przeznaczona dla osób najuboższych. Wiceprezes NFOŚiGW Paweł Mirowski poinformował podczas ostatniego posiedzenia Parlamentarnego Zespołu Antysmogowego, że w 2022 roku będzie jeszcze wyższy poziom dofinansowania, łatwiejszy dostęp do środków (opcja prefinansowania, a nie refinansowania). Z pierwszymi elementami NFOŚiGW będzie gotowy na początku 2022 roku.

Patrycja Rapacka

Analityk i redaktor w GLOBEnergia. Transformacja energetyczna, OZE, offshore wind, atom