Wiatr – jaką rolę odgrywa w polskiej energetyce? Obchodzimy Dzień Wiatru

Mniszek lekarski, wiatr

Dziś, a więc 15 czerwca obchodzimy Dzień Wiatru. Wiatr, jako naturalne zjawisko atmosferyczne, ma wiele aspektów, które zasługują na uwagę: od zmienności pogody, przez wykorzystanie w energetyce odnawialnej, po wpływ na przyrodę i działalność człowieka. To doskonała okazja, aby docenić jego potęgę i wpływ na rozwój odnawialnych źródeł energii w naszym kraju!

Zdjęcie autora: Redakcja GLOBEnergia

Redakcja GLOBEnergia

Mniszek lekarski, wiatr

Podziel się

Czym jest wiatr?

W Dzień Wiatru zacznijmy od podstaw i odpowiedzmy na pytanie: “czym jest wiatr?”. Wiatr to ruch powietrza w atmosferze Ziemi. Powstaje w wyniku różnicy temperatur i ciśnień powietrza w różnych miejscach na powierzchni ziemi. Główne czynniki wpływające na powstawanie wiatru to różnice w nagrzewaniu się powietrza przez Słońce, rotacja Ziemi oraz ukształtowanie terenu.

Kiedy promienie słoneczne docierają do Ziemi, ogrzewają powietrze w różnym stopniu w różnych miejscach. Cieplejsze powietrze staje się lżejsze i unosi się do góry, tworząc niższe ciśnienie. Z drugiej strony, chłodniejsze powietrze jest gęstsze i opada, tworząc wyższe ciśnienie. Różnica ciśnień powoduje przepływ powietrza z obszarów o wyższym ciśnieniu do obszarów o niższym ciśnieniu, co jest przyczyną powstawania wiatru.

Jednym z najbardziej fascynujących aspektów wiatru jest jego zdolność do kreowania pogody. Wiatr wpływa na temperaturę, wilgotność i ciśnienie atmosferyczne, przyczyniając się do tworzenia frontów atmosferycznych, burz czy nawet huraganów. To właśnie dzięki wiatrowi możemy doświadczać delikatnego powiewu letniego wieczoru, a jednocześnie obawiać się gwałtownego porywu podczas burzy. Wiatr jest jednym z kluczowych czynników, które sprawiają, że nasza planeta jest tak zróżnicowana pod względem klimatu i ekosystemów. Jednak Dzień Wiatru to również doskonała okazja do zwrócenia uwagi na wykorzystanie wiatru jako źródła energii odnawialnej. 

Wiatr a odnawialne źródła energii

Wiatr od wieków był wykorzystywany przez człowieka do napędzania młynów, statków i innych urządzeń. Obecnie jego wykorzystanie ma jeszcze większe znaczenie. Wiatraki stanowią znaczący element produkcji energii elektrycznej. Dzięki postępowi w dziedzinie turbin wiatrowych możemy skutecznie przekształcać energię kinetyczną wiatru w ekologiczną energię elektryczną. 

Energetyka wiatrowa nie tylko staje się coraz powszechniej wykorzystywana, ale stanowi ważny krok w kierunku ograniczenia emisji gazów cieplarnianych i walki ze zmianami klimatu. Odgrywa kluczową rolę w zapewnianiu zrównoważonej przyszłości energetycznej. Wiatr to nieograniczony zasób, który jest dostępny na całym świecie, a rozwój technologii wiatrowych pozwala na jeszcze większe wykorzystanie tego potencjału. Inwestycje w energetykę wiatrową mają również pozytywny wpływ na gospodarkę, tworząc miejsca pracy i stymulując innowacje technologiczne.

Moc w energetyce wiatrowej w Polsce

Jaka jest obecnie moc zainstalowana w energetyce wiatrowej? Według danych Agencji Rynku Energii i stanu na koniec kwietnia 2023, moc zainstalowana w energetyce wiatrowej wynosi 8,63 GW. Rok do roku, w porównaniu z kwietniem 2022 r. w Polsce przybyło około 1,3 GW w energetyce wiatrowej. 

Za moc w tym segmencie OZE w zdecydowanej większości odpowiadają niezależne elektrownie (6 731,3 MW), a następnie elektrownie zawodowe (1 899 MW). Prosumencka energetyka wiatrowa w Polsce odgrywa marginalną rolę. ARE wskazuje jedynie 57 prosumentów korzystających z energetyki wiatrowej. Moc ich instalacji to jedynie 0,31 MW. 

Pod względem mocy zainstalowanej energetyka wiatrowa zajmuje drugie miejsce za fotowoltaiką, której mamy w Polsce już prawie 13,5 MW.

Produkcja energii z wiatru

Z danych ARE od stycznia do kwietnia 2023 roku wynika, że spośród wszystkich odnawialnych źródeł energii, wiatr odgrywa największą rolę stanowiąc 15% produkcji.

Struktura produkcji energii elektrycznej (styczeń - kwiecień 2023 r.), źródło: ARE

Oczywiście okres od stycznia do kwietnia jest o tyle mało reprezentatywny, że nie obejmuje czasu, w którym instalacje fotowoltaiczne zaczynają produkować więcej energii. Jednak struktura produkcji podsumowująca 2022 rok również pokazuje dominację wiatru nad innymi źródłami energii.

Struktura produkcji energii elektrycznej (styczeń - grudzień 2022 r.), źródło: ARE

Wiatr znajduje się więc na podium jeśli chodzi o produkcję energii z odnawialnych źródeł energii w naszym kraju. Niestety w dalszym ciągu polski miks energetyczny jest zdominowany przez elektrownie węglowe.

A ile energii produkuje wiatr w Dniu Wiatru? Według danych PSE dziś mamy nieszczególnie wietrzny dzień. Widać to w poniższej tabeli. W dniu wiatru zdecydowanie więcej energii produkuje fotowoltaika.

Praca KSE - generacja źródeł wiatrowych i fotowoltaicznych, źródło: PSE

Przyszły rozwój energetyki wiatrowej

Jakie szanse na rozwój ma energetyka wiatrowa? Niestety w dalszym ciągu są ograniczone. Ustawa wiatrakowa tj. ustawa z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych oraz niektórych innych ustaw wprowadziła zapis, zgodnie z którym minimalna odległość, której nie można przekroczyć przy budowie elektrowni wiatrowych w pobliżu budynków wynosi 700 m. Branża walczyła o 500 metrów, jednak nie udało się wdrożyć takiego zapisu. Są jednak ambicje, aby zwiększyć moce zainstalowane w wietrze.

Zgodnie ze Scenariuszem do prekonsultacji aktualizacji KPEIK/PEP2040, energetyka wiatrowa ma stanowić bardziej znaczący udział w polskim miksie energetycznym. W 2030 roku moce OZE mogą osiągnąć ok. 50 GW i ok. 88 GW w 2040 r. (niemal czterokrotny wzrost w porównaniu z 2022 r.). Już w 2025 r. prawdopodobnie będą stanowić ok. połowę mocy zainstalowanych w KSE i 68% w 2040 r. Dominującą technologią mocy zainstalowanej w OZE będzie PV – ok. 45 GW, ale to nie znaczy, że wiatr zejdzie na margines. Większy nacisk ma zostać postawiony na offshore. Rozwój nowych projektów energetyki wiatrowej na morzu będzie skutkował przyrostem mocy do ok. 18 GW w 2040 r. Pierwsze morskie farmy wiatrowe zostaną przyłączone do systemu energetycznego pod koniec 2025 r., więc za nieco ponad 2 lata. Równocześnie może nastąpić wzrost mocy wiatrowych na lądzie do ok. 20 GW. Ogólnie produkcja z OZE będzie pokrywać zapotrzebowanie na energię elektryczną w ok. 47% w 2030 r. (ok. 93 TWh) oraz ok. 51% w 2040 r. (ok. 124 TWh).

Źródła: własne, ARE, SCENARIUSZ 3. DO PREKONSULTACJI AKTUALIZACJI KPEIK/PEP2040 Analiza dla sektora elektroenergetycznego z uwzględnieniem zmiany sytuacji polityczno-gospodarczej po inwazji Rosji na Ukrainę

Zdjęcie autora: Redakcja GLOBEnergia

Redakcja GLOBEnergia