Wydłużony okres zwrotu inwestycji w fotowoltaikę zagraża rozwojowi rynku w Niemczech

Planowana w Polsce likwidacja systemu opustów wpłynie m.in. na okres zwrotu inwestycji w mikroinstalację fotowoltaiczną, który może wzrosnąć nawet do 16 lat. Podobny problem dotknie także rynek niemiecki. Rosnące ceny systemów oraz stale spadające poziomy taryf gwarantowanych sprawiają, że ekonomiczna eksploatacja nowo zainstalowanych systemów fotowoltaicznych będzie w przyszłości prawie niemożliwa. Okres zwrotu może wynieść nawet 22 lata w przypadku instalacji montowanych w 2023 roku.

Zdjęcie autora: Patrycja Rapacka

Patrycja Rapacka

Analityk i redaktor w GLOBEnergia. Transformacja energetyczna, OZE, offshore wind, atom

Analitycy ośrodka EUPD Research przedstawili alarmujące dane dotyczące rynku niemieckiego. Koszty produkcji energii elektrycznej w nowo zainstalowanym systemie fotowoltaicznym na małą skalę (ok. 10 kWp) w listopadzie 2021 roku są o 4,5 eurocenta wyższe od obecnej taryfy gwarantowanej na kilowatogodzinę (kWh). W związku z czym okres zwrotu z inwestycji wzrośnie do prawie 22 lat już w 2023 roku. W ocenie ekspertów potrzebne jest pilne dostosowanie ram prawnych do zmieniających się warunków rynkowych w ustawie o odnawialnych źródłach energii (EEG).

Rozwój fotowoltaiki w Niemczech spowalnia

Przyrost mocy zainstalowanej w niemieckiej fotowoltaice znacznie zwolnił w 2021 roku, co jest w szczególności widoczne po okresie ciągłego wzrostu rynkowego od około 2015 roku. W związku z globalnym kryzysem klimatycznym i w obliczu nasilających się ekstremalnych warunków pogodowych, również w Niemczech można byłoby obserwować boom inwestycyjny, ale jest wręcz przeciwnie – wskazuje EUPD Research. Porównanie nowych instalacji z 2020 i 2021 roku pokazuje, że w marcu i kwietniu br. nadal występowały wzrosty ze względu na nowo wprowadzone aukcje na systemy dachowe od 300 kW. W sierpniu i wrześniu w 2021 roku wzrosty przekroczyły poziom z poprzedniego roku odpowiednio tylko o 9 i 6 procent.

Powodem silnie zmniejszonej dynamiki wzrostu jest wzrost cen systemów fotowoltaicznych i spadek taryf gwarantowanych dla nowych systemów fotowoltaicznych. Centralnym punktem problemu jest rozbieżność rosnących cen systemów fotowoltaicznych, które wyrażają się w odpowiednim wzroście kosztów produkcji energii słonecznej oraz stale spadających taryf gwarantowanych dla nowo instalowanych systemów fotowoltaicznych. W przypadku małego systemu fotowoltaicznego o mocy do 10 kWp, nowo zainstalowanego w listopadzie 2021 roku, koszty produkcji energii elektrycznej wynoszą 11,5 eurocenta za kWh. Z drugiej strony, energia słoneczna dostarczana do sieci jest wynagradzana tylko w wysokości 7,03 eurocenta za kWh, w efekcie przy każdej kilowatogodzinie wprowadzonej do sieci energetycznej właściciel systemu traci 4,5 eurocenta.

Kluczem jest autokonsumpcja

Ekonomiczna eksploatacja systemu fotowoltaicznego jest zatem możliwa tylko dzięki najwyższemu możliwemu zużyciu wytworzonej energii fotowoltaicznej.

- Obecna sytuacja prowadzi do nieefektywności użytkowania instalacji PV. Z jednej strony, ze względu na wybrany mniejszy rozmiar systemu, powierzchnie dachowe nie są już optymalnie wykorzystywane pod względem potencjalnego uzysku energii słonecznej, ale są zoptymalizowane pod kątem bieżącego zużycia własnego, tak że społeczeństwo traci duży potencjał przestrzenny. Z drugiej strony mniejsze systemy fotowoltaiczne bywają droższe, a co za tym idzie ich koszty wytwarzania energii elektrycznej są wyższe, przez co oszczędna eksploatacja jest trudniejsza do zrealizowania - wyjaśnia dr Martin Ammon, dyrektor zarządzający EUPD Research.

Na skutek nowelizacji ustawy o OZE w dniu 1 stycznia 2021 roku wprowadzono istotne zmiany w ramach prawnych dotyczących OZE. Jak ogromny wpływ na rozwój niemieckiego rynku fotowoltaicznego ma nieproporcjonalnie duży spadek taryf gwarantowanych w kontekście rosnących cen systemu, można zobaczyć na przykładzie czasu zwrotu z inwestycji w mały systeu PV do 10 kWp, nowo zainstalowanego we wrześniu 2021 roku. Po znacznym wydłużeniu okresu amortyzacji o prawie cztery lata w okolicach 2020 roku zakłada się, że okresy amortyzacji ulegną również pogorszeniu, dzięki czemu mała instalacja fotowoltaiczna nowo zainstalowana w 2023 roku zostanie zrefinansowana dopiero po prawie 22 latach.

Okres zwrotu z inwestycji w instalację PV o mocy 10 kWp w Niemczech. Źródło: EUPD Research

W ocenie ekspertów EUPD Research ekspansja fotowoltaiki w Niemczech musi zostać czterokrotnie zwiększona z obecnych około 5 GW w nadchodzących latach do 20 GW rocznie. Ta niezbędna ścieżka rozwoju musi znaleźć odzwierciedlenie w ramach prawnych. Ponadto ważne jest, aby szybko zrekompensować wysoki spadek subsydiów z ostatnich kilku miesięcy jednorazową podwyżką taryfy gwarantowanej oraz zapobiec krótkotrwałemu zbliżającemu się załamaniu rynku fotowoltaicznego.

Źródło: EUPD Research