“Zachłyśnięcie” pompami ciepła – czy dotacje zaszkodziły polskiemu rynkowi?

• Dynamiczny wzrost rynku pomp ciepła był w dużej mierze napędzany programami dotacyjnymi, które wpływały na decyzje inwestorów. W efekcie część instalacji była niedopasowana do budynków, a firmy nadmiernie zwiększyły stany magazynowe.
• Obecnie rynek wraca do bardziej racjonalnych zasad, gdzie kluczowe jest dopasowanie technologii do potrzeb użytkownika. Coraz częściej podkreśla się, że pompa ciepła nie zawsze jest najlepszym rozwiązaniem, szczególnie w starszych budynkach.
• Klienci podejmują bardziej świadome decyzje, analizując koszty, efektywność i cały system energetyczny budynku. Rynek zamiast dynamicznych wzrostów zmierza w kierunku stabilnego, jednocyfrowego rozwoju w kolejnych latach.

Jeszcze niedawno rynek pomp ciepła w Polsce rozpędzał się w imponującym tempie. Wzrosty były dynamiczne, zainteresowanie ogromne, a wielu uczestników rynku zakładało, że trend utrzyma się przez kolejne lata. Dziś sytuacja wygląda inaczej. Po okresie bardzo szybkiego rozwoju przyszło wyraźne wyhamowanie, które dla części firm okazało się bolesnym zderzeniem z rzeczywistością.

„Zachłyśnięcie się” pompami ciepła i rola dotacji

Podczas rozmowy w mobilnym studiu GLOBENERGIA na targach ENEX Sebastian Walerysiak, dyrektor zarządzający Carrier Climate Solutions North East, nie unikał mocnych ocen. W jego opinii obecna sytuacja nie jest przypadkiem, lecz naturalną konsekwencją wcześniejszych decyzji i nastrojów.

“Myślę, że to, co spotkało polski rynek [...], to było troszeczkę zachłyśnięcie się tematem pomp ciepła. Moim zdaniem, i myślę, że tu się narażę kilku osobom, ale złe programy dotacyjne, które tak naprawdę podejmowały decyzję za klienta [...] to był jeden z powodów tego kryzysu. Ten taki super optymizm co do wzrostu rynku spowodował, że znowu kilku uczestników rynku zatowarowało się po dach myśląc, że to będzie właśnie ten moment, kiedy urosną” – komentuje Sebastian Walerysiak, dodając, że tak się jednak nie stało.

Za dynamicznym wzrostem nie zawsze szła chłodna analiza. W wielu przypadkach decyzje zakupowe były podejmowane pod wpływem dostępnych dopłat, a nie rzeczywistych potrzeb budynku czy użytkownika. W efekcie część instalacji okazała się niedopasowana, a oczekiwania wobec technologii zostały rozbudzone ponad realne możliwości. Dodatkowo część firm przygotowała się na dalsze wzrosty, inwestując w duże stany magazynowe. Gdy popyt osłabł, rynek szybko odczuł skutki nadmiernego optymizmu.

Powrót do bardziej uporządkowanego rynku

Ekspert podkreśla, że obecnie branża znajduje się w zupełnie innym miejscu niż jeszcze niedawno. Co prawda skala rynku przypomina poziomy sprzed kilku lat, ale zmieniło się podejście jego uczestników. Coraz większe znaczenie ma dopasowanie rozwiązania do konkretnej sytuacji, a nie szybka sprzedaż jednego typu urządzenia.

Pojawia się większa gotowość do powiedzenia klientowi, że pompa ciepła nie zawsze będzie najlepszym wyborem. W starszych budynkach, bez odpowiedniej izolacji, inne technologie mogą lepiej odpowiadać na aktualne potrzeby. Takie podejście, choć mniej spektakularne, buduje większą wiarygodność całej branży.

W najbliższym czasie trudno oczekiwać powrotu do dwucyfrowych wzrostów znanych z poprzednich lat. Bardziej realny scenariusz zakłada stabilny, jednocyfrowy rozwój, który pozwala firmom planować działalność i ograniczać ryzyko.

Inwestor odzyskuje kontrolę nad decyzją

Jedna z wyraźniejszych zmian – jak uważa Sebastian Walerysiak z firmy Carrier– dotyczy sposobu podejmowania decyzji przez klientów. W okresie intensywnych dopłat wybór technologii często był w dużej mierze determinowany przez program wsparcia. Dziś coraz częściej wraca zdroworozsądkowe podejście.

Klienci chcą rozumieć, jak działa instalacja, jakie będą koszty jej użytkowania i czy rzeczywiście odpowiada ona ich potrzebom. Zamiast pytania o konkretny produkt pojawia się potrzeba znalezienia najlepszego rozwiązania dla całego budynku. Rośnie również zainteresowanie podejściem systemowym. Inwestorzy analizują nie tylko źródło ciepła, ale także izolację, sposób zarządzania energią czy możliwość integracji z innymi technologiami. Coraz większe znaczenie ma też dostępność serwisu i komfort użytkowania w dłuższej perspektywie.

Kierunek jest jasny, tempo zależy od realiów

Mimo obecnych turbulencji ogólny kierunek rozwoju pozostaje niezmienny. Pompy ciepła będą odgrywać coraz większą rolę w transformacji energetycznej, co widać wyraźnie na wielu rynkach europejskich. W Polsce proces ten przebiega jednak w specyficznych warunkach, między innymi ze względu na dobrze rozwiniętą sieć gazową i zróżnicowany standard budynków.

Z tego powodu coraz częściej mówi się o ewolucji zamiast gwałtownej zmianie. Nowoczesne technologie będą stopniowo zyskiwać na znaczeniu, ale ich wdrażanie wymaga przygotowania infrastruktury i świadomych decyzji inwestorów. Obecne spowolnienie można traktować jako moment porządkowania rynku. Mniej dynamiczny rozwój nie musi oznaczać problemu. Dla wielu firm i klientów oznacza większą przewidywalność, lepsze dopasowanie rozwiązań i stabilniejsze fundamenty na kolejne lata.

Opracowanie własne na podstawie wywiadu w trakcie Targów ENEX w strefie wystawienniczej MiastOZE redakcji GLOBENERGIA.