Zakaz F-gazów! Rozporządzenie wchodzi już w marcu

• Już 11 marca wejdzie w życie rozporządzenie F-gazowe.
• Ustawiono datę wycofania F-gazów z sektora pomp ciepła. Czy różni się dla urządzeń split i monoblok?
• Od 2026 roku wejdzie zakaz stosowania F-gazów przy serwisowaniu pomp ciepła.

Rozporządzenie zacznie obowiązywać dwadzieścia dni po swojej publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, co oznacza, że stanie się to 11 marca 2024 roku. W dokumencie określono podstawy dla wprowadzonych zmian dotyczących F-gazów, odnosząc je do celów klimatycznych UE. Zdecydowano się na znaczące ograniczenie emisji fluorowanych gazów cieplarnianych - zgodnie ze sprawozdaniem Międzyrządowego Zespołu do spraw Zmian Klimatu z 2021 roku, aż o 90% do roku 2050 w stosunku do 2015. Dodatkowo na oficjalnej stronie UE opublikowano nowe rozporządzenie dotyczące substancji niszczących warstwę ozonową (SZWO).

Takie są daty ostatecznego odejścia od F-gazów w sektorze pomp ciepła:

• 2032 r. dla małych monoblokowych pomp ciepła i klimatyzacji (<12kW),
• 2035 r. dla klimatyzacji typu split i pomp ciepła, z wcześniejszymi terminami dla niektórych typów systemów typu split o wyższym potencjale globalnego ocieplenia,

Należy zaznaczyć, że począwszy od 1 stycznia 2026 roku, użycie F-gazów z potencjałem globalnego ocieplenia (GWP) równej lub przekraczającej 2500 będzie zakazane do celów konserwacji lub naprawy urządzeń klimatyzacyjnych i pomp ciepła. Ograniczenia obejmą również eksport - od 12 marca 2025 roku nie będzie można wywozić za granicę stacjonarnych systemów chłodniczych, klimatyzacyjnych oraz pomp ciepła, które wykorzystują fluorowane gazy cieplarniane o GWP równym 1000 lub większym, lub które są od nich zależne w swoim działaniu.

F-gazy – wszystko co musisz wiedzieć! 

Fluorowane gazy cieplarniane, znane jako F-gazy, to syntetyczne substancje wytworzone przez człowieka, które negatywnie wpływają na warstwę ozonową, zwiększając zagrożenie związane z ekspozycją na szkodliwe promieniowanie UV. Unia Europejska podjęła decyzję o wprowadzeniu nowych przepisów mających na celu zredukowanie i ostateczne wyeliminowanie użycia F-gazów. Celem tych działań jest wzmocnienie dotychczasowych wysiłków UE w ograniczaniu stosowania tych substancji. F-gazy, w tym wodorofluorowęglowodory (HFC), znajdują zastosowanie w wielu urządzeniach codziennego użytku, takich jak klimatyzatory, pompy ciepła, lodówki czy sprzęt elektryczny. Zwraca się uwagę, że ich wpływ na efekt cieplarniany może być nawet do tysiąca razy większy niż wpływ CO₂, mimo że stanowią one jedynie 2,5% całkowitych emisji gazów cieplarnianych w UE.

Unia Europejska już wcześniej podjęła działania w celu regulacji tych substancji poprzez rozporządzenie o F-gazach z 2014 roku oraz rozporządzenie dotyczące substancji zubożających warstwę ozonową z 2009 roku. Komisja Europejska zaproponowała nowe regulacje 5 kwietnia 2022 roku, które Parlament Europejski zaakceptował 30 marca 2023 roku. Następnie, po osiągnięciu porozumienia przez Radę 5 kwietnia 2023 roku, trzy instytucje UE zawarły wstępne porozumienie 5 października 2023 roku. To porozumienie formalnie zatwierdzono, a Rada UE ostatecznie przyjęła je 29 stycznia 2024 roku. Obie regulacje zaczną obowiązywać po ich publikacji w Dzienniku Urzędowym UE i będą miały zastosowanie po upływie 20 dni od publikacji, co przypada na 11 marca 2024 roku.

• Zobacz również: Nowe świadectwo i klasy energetyczne – wiemy już, kiedy wejdą w życie!  

Zmiany, które przyniesie rozporządzenie F-gazowe

W ramach nowych przepisów przewiduje się, że do roku 2050 nastąpi całkowita eliminacja F-gazów. Produkcja hydrofluorowęglowodorów (HFC) zostanie zredukowana do 15% poziomów z lat 2011-2013 począwszy od 2036 roku i będzie realizowana etapami. Produkty wykorzystujące HFC będą stopniowo znikać z europejskiego rynku. Warunkiem jest, że istnieją możliwości ich zastąpienia innymi gazami, które są wykonalne zarówno z technicznego, jak i ekonomicznego punktu widzenia.

Do dnia 1 stycznia 2030 roku Komisja Europejska zostanie zobowiązana do przeprowadzenia przeglądu oraz oceny skutków i efektywności wprowadzanych regulacji dotyczących fluorowanych gazów cieplarnianych. W ramach tej oceny zostanie przeprowadzona analiza dotycząca możliwości zastosowania alternatywnych substancji, które są zarówno ekonomicznie opłacalne, jak i technicznie wykonalne. Komisja będzie miała również za zadanie do 2040 roku ocenić, czy cel wycofania HFC do roku 2050 jest osiągalny, biorąc pod uwagę rozwój technologiczny oraz dostępność alternatywnych rozwiązań.

Kontrole szczelności 

Operatorzy i producenci sprzętu zawierającego fluorowane gazy cieplarniane muszą prowadzić regularne kontrole szczelności tych urządzeń. Warunkiem jest, że nie są one hermetycznie zamknięte, oznaczone i zawierają gazy w ilości poniżej 10 ton ekwiwalentu CO₂ lub mniej niż 2 kg. Urządzenia hermetycznie zamknięte, zainstalowane w budynkach mieszkalnych i zawierające poniżej 3 kg F-gazów zwolniono z wymogu kontroli szczelności.

W maju 2022 roku Komisja Europejska ogłosiła inicjatywę REPowerEU, która zakłada cel wprowadzenia 10 milionów nowych pomp ciepła do roku 2027 oraz podwojenie tempa ich instalacji do roku 2030. Chociaż przepisy dotyczące F-gazów skierują sektor pomp ciepła ku użyciu czynników chłodniczych o niższym potencjale tworzenia efektu cieplarnianego (GWP), planowane zwiększenie liczby pomp ciepła zgodnie z inicjatywą REPowerEU może wpłynąć na dostępność hydrofluorowęglowodorów (HFC) na rynku UE. Dostępność ta będzie w dużym stopniu zależeć od rozwoju i wprowadzania alternatywnych technologii oraz od faktycznej liczby pomp ciepła, które nadal będą korzystać z gazów o wysokim GWP. Ponadto Komisja Europejska będzie monitorować sytuację rynkową i w razie stwierdzenia niedoborów, może rozważyć zezwolenie na dodatkowe kwoty HFC dla sektora pomp ciepła.

Źródło: eur-lex.europa.eu, research.hktdc.com