Zakazali spalinówek i ruszyli z elektrykami! Rewolucja transportowa w Etiopii

• W 2024 roku Etiopia zakazała importu samochodów spalinowych, jednocześnie obniżając cła na elektryki nawet do 0% przy lokalnym montażu. W efekcie nowy samochód elektryczny stał się cenowo konkurencyjny wobec używanych aut benzynowych.
• Kraj dysponuje tanią energią z hydroelektrowni o mocy ponad 5 GW, co poprawia ekonomikę ładowania i zmniejsza zależność od importu ropy. Elektryfikacja transportu stała się więc elementem strategii stabilizacji budżetu i bilansu handlowego.
• Kluczową rolę odgrywają Chiny – jako partner infrastrukturalny i główny dostawca pojazdów. W ciągu dwóch lat udział elektryków wzrósł z ok. 1% do 6% floty, pokazując, że presja ekonomiczna może przyspieszyć transformację szybciej niż stopniowe zachęty.

Dlaczego w Etiopii przybywa elektryków?

Etiopia nie kojarzy się z motoryzacyjną rewolucją – a jednak to właśnie tam elektryki zaczęły pojawiać się na ulicach szybciej, niż w wielu bogatszych państwach. Źródłem zmiany nie była wielka kampania klimatyczna, tylko twarda kalkulacja finansowa – kraj przez lata dopłacał do benzyny, aż w pewnym momencie rachunek stał się nie do udźwignięcia. Gdy w 2023 roku Etiopia nie była w stanie wykupić obligacji i musiała ratować się pożyczką MFW, rząd postanowił przeciąć problem u źródła – i w 2024 roku zakazał importu samochodów spalinowych.

To decyzja, która wywróciła rynek do góry nogami – bo w Etiopii prawie nie produkuje się aut, więc import jest kluczowy. Skoro i tak trzeba sprowadzać pojazdy, rząd uznał, że lepiej sprowadzać mniej ropy.

Zakaz spalinówek i cła ustawione pod elektryki

Samo wprowadzenie zakazu nie wystarczyłoby, gdyby auta elektryczne pozostały poza zasięgiem cenowym. Równolegle Etiopia zmieniła politykę celną – gotowe elektryki objęto stawką 15%, pojazdy częściowo zmontowane 5%, a auta „w pełni zdemontowane” – czyli przywożone w częściach do lokalnego montażu – dostały stawkę 0%.

W efekcie nowy elektryk zaczął cenowo konkurować ze starym autem benzynowym. Na rynku, gdzie dominują pojazdy używane z drugiej i trzeciej ręki, taki zwrot ma znaczenie – kupujący dostaje samochód nowszy, bardziej przewidywalny w serwisie i tańszy w codziennym użytkowaniu. Dodatkowo bankom łatwiej finansować pojazd o jasnym statusie i wartości, niż wieloletnie auto o niepewnej historii.

Prąd zamiast paliwa – dzięki wielkiej hydroenergetyce

Elektryfikacja transportu byłaby trudna, gdyby Etiopia nie miała jak zasilić nowych aut. Tu wchodzi wątek energetyczny – i to dosłownie w skali gigawatów. W 2025 roku do użytku oddano Wielką Tamę Odrodzenia na Nilu Błękitnym wraz z elektrownią wodną o mocy ponad 5 GW, której koszt szacuje się na 5 mld dolarów. W połączeniu z energetyką wiatrową i słoneczną kraj może produkować więcej energii, niż obecnie potrzebuje, a nadwyżki sprzedaje do sąsiadów. Cena energii elektrycznej dla odbiorców w Etiopii wynosi ok. 0,10 USD/kWh – zauważalnie mniej niż w regionie, co poprawia ekonomikę ładowania.

• Zobacz również: Rozbudowujesz instalację PV w net-meteringu? Sprawdź, co zmieni się w Twoich rozliczeniach

Chiny – wspólny mianownik dla prądu i aut

Najciekawsze jest to, że boom na elektryki w Etiopii spina klamra współpracy z Chinami. Chiny finansowały elementy infrastruktury elektroenergetycznej – pożyczki obejmowały m.in. sprzęt elektryczny i linie przesyłowe – a jednocześnie są głównym źródłem importowanych aut. Chińskie marki wypełniają salony, a chińskie firmy uczestniczą też w lokalnym montażu autobusów, minibusów i innych pojazdów, co wpisuje się w model „importuj w częściach, składaj na miejscu”.

Polski wątek – dlaczego u nas jest inaczej?

Etiopia w dwa lata podniosła udział elektryków z ok. 1% do ok. 6% wszystkich zarejestrowanych pojazdów – wynik wyższy niż światowa średnia i wyraźnie większy niż w Polsce, gdzie udział aut elektrycznych w całej flocie nadal jest niski. Różnica nie sprowadza się do jednej decyzji – Etiopia zastosowała jednocześnie zakaz importu spalinówek, preferencje celne i mocny argument energetyczny. U nas transformacja transportu dzieje się raczej przez zachęty i stopniowe zmiany – Etiopia poszła drogą administracyjnego przełomu, bo presja budżetowa nie zostawiła miejsca na półśrodki.

Źródło: Bloomberg.