Zaliczki w programie Czyste Powietrze – jak teraz będzie działać prefinansowanie?

• W nowej wersji programu Czyste Powietrze mechanizm prefinansowania pozostaje, ale maksymalna wysokość zaliczki spadła z 50% do 35% wartości dotacji, mimo że całkowita kwota wsparcia wzrosła do 170 tys. zł.
• Wypłata zaliczki będzie możliwa tylko przy udziale operatora, który nadzoruje proces od wniosku po realizację – nawet w progu 70%, gdzie operator normalnie nie jest wymagany.
• Nowy system ma chronić beneficjentów przed nieuczciwymi wykonawcami, którzy w poprzedniej edycji programu nadużywali prefinansowania, pobierając zaliczki bez wykonania prac.

Nowe zasady prefinansowania w zmodyfikowanej wersji programu Czyste Powietrze

Przerwa w naborze do programu Czyste Powietrze, która rozpoczęła się w listopadzie ubiegłego roku, dobiega końca – zakończy się 31 marca. W tym czasie program przeszedł szereg zmian, w tym także w zakresie prefinansowania. W poprzedniej formule możliwe było uzyskanie zaliczki w wysokości nawet 50% całkowitej dotacji, pod warunkiem, że inwestycja zostanie ukończona w ciągu 120 dni od otrzymania środków. W nowej wersji zmodyfikowano zarówno maksymalną wysokość zaliczki, jak i wymagania, które trzeba spełnić, by ją otrzymać.

Najbardziej zauważalna zmiana to zmniejszenie wartości zaliczki. W trakcie konsultacji Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej proponował obniżenie jej do poziomu 20%, ale ostatecznie ustalono, że będzie to 35%. Wprawdzie zwiększono maksymalną możliwą kwotę dotacji – teraz można uzyskać nawet 170 tys. zł (wcześniej limit wynosił 136 tys. zł) – ale niższy udział prefinansowania w tej sumie może okazać się problematyczny dla części wykonawców.

Zaliczka tylko pod czujnym okiem operatora

Kolejną nowością w programie jest wprowadzenie operatorów – podmiotów odpowiedzialnych za nadzorowanie realizacji inwestycji. To zupełnie nowa funkcja, która ma obowiązywać w całym kraju. Operatorzy mają pomagać beneficjentom w wypełnianiu dokumentów, czuwać nad prawidłowym przebiegiem prac oraz zapewniać zgodność realizacji inwestycji z przyjętym projektem.

Obecnie trwa nabór na operatorów – na razie mogą zgłaszać się wyłącznie samorządy, ale w przyszłości planowane jest rozszerzenie tej możliwości na inne organizacje, np. NGO-sy (organizacje pozarządowe). Warto podkreślić, że wypłata zaliczki w nowej wersji programu będzie możliwa tylko z udziałem operatora, który musi nadzorować cały proces.

Program Czyste Powietrze przewiduje trzy poziomy dofinansowania: podstawowy (40% kosztów netto), podwyższony (70%) i najwyższy (100%). Prefinansowanie dostępne jest dla osób w dwóch ostatnich grupach. Co istotne – choć próg 70% ogólnie nie wymaga obecności operatora, jego pomoc będzie konieczna w przypadku ubiegania się o zaliczkę.

Nowe zabezpieczenia przed nieuczciwymi praktykami

Jednym z powodów, dla których wprowadzono operatorów, jest chęć ochrony beneficjentów przed nieuczciwymi wykonawcami. W poprzedniej edycji programu zdarzały się sytuacje, w których firmy pobierały zaliczki, po czym znikały bez śladu, nie realizując żadnych prac lub robiły to w sposób niezgodny z umową.

Nowy system ma zapobiegać takim nadużyciom. Operatorzy będą nie tylko tłumaczyć beneficjentom, że środki z prefinansowania trafiają bezpośrednio do wykonawcy, ale również osobiście uczestniczyć w składaniu wniosku o zaliczkę. W trakcie tej procedury mają weryfikować, czy cały proces przebiega rzetelnie. Szczegóły tej procedury opisujemy w poniższym TYM artykule.

Więcej o nowym kształcie programu Czyste Powietrze posłuchacie w najnowszym odcinku Energetycznego Talk-Show Ekstra:

Źródło: NFOŚiGW