Mówiąc o zarządzaniu energią z instalacji fotowoltaicznej, należy poruszyć kwestię monitorowania pracy instalacji. Nie można zarządzać energią nie monitorując jej przepływu. W związku z tym, pierwszym krokiem do zarządzania energią jest zastosowanie liczników inteligentnych. Dlaczego taki licznik jest przydatny?

Falowniki, jak wiadomo, monitorują swoją pracę i podają informację, ile energii wyprodukowały, czyli ile kilowatogodzin energii z modułów fotowoltaicznych przetworzyły. Nie wiemy jednak co się z tą energią dalej dzieje. Zastosowanie dodatkowego układu pomiarowego w postaci inteligentnego licznika Fronius Smart Meter daje nam taką wiedzę. Dzięki niemu jesteśmy w stanie stwierdzić, ile wyprodukowanej energii zostaje w domu, a ile musimy dokupić lub oddać do sieci. – komentuje Maciej Piliński Sales Manager w firmie Fronius.

Zastosowanie inteligentnych liczników, to duży krok w stronę zwiększenia autokonsumpcji, bo pozwala się zorientować, kiedy realnie konsumowane jest najwięcej energii i czy niektóre czynności nie mogłyby zostać wykonane w czasie, gdy energia w instalacji fotowoltaicznej jest produkowana. Przykładowo, możliwe jest przygotowanie ciepłej wody użytkowej w ciągu dnia. Jak to działa?

Elementem wykonawczym jest regulator, nazwijmy go w uproszczeniu „sterownikiem grzałki”. Pozwala on na podgrzanie ciepłej wody użytkowej w bojlerze nadwyżką energii pochodzącej z instalacji fotowoltaicznej. Sterownik komunikuje się z falownikiem – a poprzez falownik – z licznikiem inteligentnym i jeżeli w budynku mamy nadwyżkę produkowanej energii, to jest ona kierowana do grzałki w bojlerze. Dzięki temu mamy bardzo prosty i tani akumulator energii w formie ciepła. Można zastosować proste sterowanie włącz-wyłącz, lub bardziej zaawansowany układ, taki jak np. Fronius Ohmpilot, sterownik 3-fazowy płynnie regulujący moc grzania od 0 do 9000W. – komentuje Maciej Piliński.

Zaletą wykorzystania inteligentnych liczników jest również możliwość monitorowania większej liczby odbiorników. Czy możliwe jest równoczesne monitorowanie pompy ciepła czy klimatyzatora, bojlera i zbiornika c.w.u.?

Do instalacji z falownikiem Fronius można podłączyć nawet cztery liczniki inteligentne Fronius Smart Meter (lub 3 liczniki i Ohmpilot). To daje nam wgląd w całościowe zużycie energii w budynku oraz szczegółowy podgląd kluczowych odbiorników (pompa ciepła, bojler c.w.u., itp.) – odpowiada Maciej Piliński – Natomiast jeśli chodzi o zarządzanie odbiornikami, to falowniki Fronius potrafią sterować aż 4 urządzeniami na zasadzie włącz-wyłącz. Możemy załączyć np. grzałkę czy podgrzewanie wody w basenie. Możemy też wysłać sygnał do pompy ciepła.

Połączenie licznika z falownikiem

Zarówno instalatorów jak i inwestorów może zastanawiać, czy komunikacja między inteligentnym licznikiem a falownikiem musi odbywać się po kablu, czy może się odbywać bezprzewodowo. Wielu inwestorów może po prostu przerażać duża liczba kabli. W związku z tym, pojawia się pytanie, jakie są rozwiązania w kontekście łączenia inteligentnego licznika z falownikiem.

Jeżeli instalujemy system fotowoltaiczny w gotowym budynku, to kabel łączący licznik z falownikiem nie jest jedynym kablem, który będzie biegł w korytku po ścianie. My zalecamy, aby licznik znajdował się na styku budynku i operatora systemu dystrybucyjnego: w pobliżu albo zaraz za licznikiem operatora. Jeżeli mamy rozdzielnicę główną w budynku, to najlepiej, aby na wejściu, pierwszym elementem za zabezpieczeniem był właśnie licznik inteligentny Fronius Smart Meter. Możemy go również zamontować w torze odbiorów: najpierw falownik, potem licznik, a następnie odbiorniki. – komentuje Maciej Piliński, Sales Manager w firmie Fronius – Konieczna jest również połączenie komunikacyjne pomiędzy licznikiem a falownikiem. Rozwiązaniem rekomendowanym jest fizyczne połączenie skrętką w standardzie RS-485 / Modbus RTU.

W istniejących budynkach, w których najczęściej implementowane są systemy fotowoltaiczne, czasem może pojawić się problem, by poprowadzić kable pomiędzy licznikiem inteligentnym a falownkiem. Jak instalatorzy powinni sobie poradzić w takiej sytuacji?
Jeżeli faktycznie pojawia się problem połączenia kablowego, wiemy, że nasi instalatorzy z powodzeniem stosują modemy MODBUS RTU RS485. Do celów prostego monitorowania jest to rozwiązanie w zupełności wystarczające, jednak w przypadku bardziej zaawansowanego sterowania (np. ograniczenie wypływu energii do sieci) może okazać się niewystarczające. Więcej informacji znajdą Państwo m.in. na naszym Forum – podsumowuje Maciej Piliński.

Oryginał czy zamiennik?

Jak to bywa nie tylko w przypadku fotowoltaiki, ale praktycznie wszystkich urządzeń, na rynku pojawiają się zamienniki. Czy wybierając falownik firmy Fronius można zastosować zamiennik inteligentnego licznika?

Ja zachęcam do tego, aby kupować liczniki Fronius Smart Meter, dlatego że możliwe jest uzyskanie w każdym przypadku 100% zgodności – gwarancję pewnej kompatybilności pomiędzy urządzeniami. Jeżeli pojawią się jakiekolwiek problemy, to nasz dział wsparcia technicznego na pewno będzie w stanie sobie z nimi poradzić. Warto zwrócić uwagę, że te liczniki nie są też bardzo drogie. – odpowiada Maciej Piliński – Wiem, że czasami nasi instalatorzy stosują liczniki innych film, ale jeśli coś pójdzie nie tak, to nie jesteśmy w stanie pomóc. Istnieje też możliwość, aby zastosować zwykły licznik trójfazowy z wyjściem impulsowym S0, jeżeli zostanie on zainstalowany w torze odbiorników. Niestety sposób przekazywania informacji sprawia, że nie jest to rozwiązanie najwygodniejsze dla klienta. Natomiast cena takiego rozwiązania wynosi około 50% ceny licznika inteligentnego.

Biorąc pod uwagę zmiany proponowane w noweli ustawie OZE i ogólny trend na dzisiejszym rynku PV, zwiększanie autokonsumpcji jest konieczne, by zmaksymalizować opłacalność inwestycji w fotowoltaikę. Wykorzystanie inteligentnych liczników to proste i niedrogie sposoby na realizację tego celu.


Materiał został opracowany na podstawie dziewiątego webinaru z cyklu Webinarowa Środa “Zarządzanie energią z instalacji fotowoltaicznej i ładowanie samochodów elektrycznych, który prowadzili dr inż. Maciej Piliński – Sales Manager Solar Energy w firmie Fronius Polska oraz Bogdan Szymański – Prezes Stowarzyszenia Branży Fotowoltaicznej POLSKA PV

Redakcja GLOBEnergia